Vừa cắt giảm nhân sự để tiết kiệm chi phí, vừa đầu tư nặng tay vào một tầm nhìn chưa mang lại lợi nhuận trong mười năm qua.

Tác giả bài viết: June

Nguồn bài viết: Shenchao TechFlow

Ngày 16 tháng 6, CEO của Snap, Evan Spiegel, chính thức ra mắt kính AR Specs với giá 2.195 USD tại Hội chợ Thế giới Thực tế Tăng cường.

Vào ngày tin tức được công bố, giá cổ phiếu SNAP giảm gần 10%, đóng cửa ở mức $5.16.

Sớm thôi, một bài đăng nổi bật xuất hiện trên cộng đồng nhà đầu tư nhỏ lẻ nổi tiếng của Reddit r/wallstreetbets:

Người đăng bài đã chửi vị CEO này là “người mất trí”, so sánh công ty với một “lò nấu chảy vốn”, thậm chí còn cầu xin ai đó đăng hình ảnh “thua lỗ thảm hại” để mình nhìn vào mà ngủ ngon.

Anh ấy đại diện cho toàn bộ thị trường đặt ra câu hỏi trực tiếp nhất: Một công ty liên tục thua lỗ,凭什么把翻身的赌注，押在一副年轻人根本买不起的眼镜上？

Một sản phẩm bạn có thể chưa từng dùng, nhưng chắc chắn đã từng thấy

Nói đến Snapchat, có lẽ bạn bè trong nước chưa quen thuộc, nhưng bạn có lẽ đã từng thấy hiệu ứng “chó” nổi tiếng một thời này:

Con chó ảo với lưỡi thè ra và tai lắc lư theo chuyển động của đầu, chính là bộ lọc AR (Lenses) nổi bật nhất mà Snapchat ra mắt vào năm 2015.

Công nghệ theo dõi khuôn mặt thời gian thực đằng sau nó đến từ công ty khởi nghiệp Ukraine là Looksery, mà Snap đã mua lại với giá khoảng 150 triệu USD. Đây cũng là thương vụ mua lại lớn nhất trong lịch sử công nghệ Ukraine, và chính Snapchat là người biến công nghệ này thành một xu hướng toàn cầu, thu hút cả ngôi sao và người dùng bình thường cùng bắt chước.

Một người đi đầu bị sao chép lặp đi lặp lại

Ở một mức độ nào đó, khi nhìn lại lịch sử của Snapchat, nó giống như một “lịch sử bị sao chép”.

Tính năng Stories độc quyền đầu tiên đã bị Instagram sao chép gần như nguyên bản, hiện nay hầu hết các ứng dụng mạng xã hội đều có; giao diện ưu tiên camera và điều hướng bằng thao tác vuốt sang trái/phải đã được cả ngành áp dụng trong gần một thập kỷ; ngay cả đôi kính AR mà nó đầu tư sớm nhất cũng đã bị kính thông minh Ray-Ban của Meta chiếm trước và trở thành sản phẩm ăn khách.

Snapchat liên tục đứng ở tiền tuyến công nghệ, nhưng vẫn chưa thể biến lợi thế đi trước thành lợi thế thương mại.

这一点，从它的股价上也能看出端倪。

Tính từ mức cao lịch sử $83,34 vào tháng 9 năm 2021, SNAP đã giảm tới 94% trong năm năm qua, trái ngược với xu hướng liên tục lập đỉnh của thị trường chứng khoán Mỹ trong cùng giai đoạn.

Năm 2021 đúng vào đỉnh điểm của lợi nhuận đại dịch, nhưng cũng là điểm chuyển biến. Cùng năm đó, Apple siết chặt quyền truy cập theo dõi quyền riêng tư trên iOS, trực tiếp gây tổn hại nghiêm trọng đến khả năng định hướng quảng cáo mà Snap dựa vào để tồn tại. Những năm sau đó, TikTok và Instagram mạnh mẽ trỗi dậy, trong khi Snap do khả năng sinh lời lâu dài yếu kém, cổ phiếu không bao giờ quay lại mức giá cũ.

Quay lại bài viết nổi bật được nhắc đến ở phần mở đầu.

Tại sao ngay sau khi Snap ra mắt sản phẩm mới, giá cổ phiếu lại giảm mạnh, và đôi kính AR này gần như bị cộng đồng trên X và Reddit chê bai dữ dội?

Trước hết, chúng ta không thể không nhắc đến người dùng cốt lõi của nó. Người dùng chính của Snapchat là thế hệ Z từ 18 đến 24 tuổi. Việc bán một cặp kính có giá lên tới 2.195 USD cho một nhóm thanh niên vốn đã không đủ khả năng chi trả là điều rõ ràng là không thực tế.

Đặt nó vào hệ tọa độ của đối thủ, sự khó khăn này sẽ trở nên rõ ràng hơn.

Cũng trong lĩnh vực nội dung xã hội, Meta đạt doanh thu 56,3 tỷ USD trong một quý, lợi nhuận ròng gần 27 tỷ; ByteDance và Xiaohongshu cũng đã đạt lợi nhuận.

Chỉ riêng Snapchat, số lượng người dùng và doanh thu đều tăng, nhưng quý đầu tiên năm 2026 vẫn lỗ ròng 89 triệu USD. Kể từ khi IPO năm 2017, công ty đều lỗ ròng cả năm. Lý do là người dùng trẻ tuổi không phải là nhóm được các nhà quảng cáo ưa chuộng nhất; các thương hiệu thích đầu tư ngân sách vào nhóm người tiêu dùng chính từ 25 đến 45 tuổi.

Tuổi trẻ lại trở thành gánh nặng trong việc monetize Snap.

Một cuộc cược AR lớn nhất trong gần một thập kỷ

Trong hoàn cảnh này, Spiegel vẫn chọn tăng cường đặt cược.

Anh ấy gọi năm 2026 là “thời khắc thử thách” (crucible moment) của công ty. Vào tháng 4 năm nay, Snap đã sa thải khoảng 1.000 nhân viên, chiếm 16% tổng số nhân viên, với lý do AI đã có thể đảm nhận phần lớn công việc lặp đi lặp lại.

Tuy nhiên, công ty đã đầu tư tổng cộng hơn 3,5 tỷ USD vào dây chuyền sản xuất kính AR Specs. Kể từ thế hệ đầu tiên Spectacles vào đầu năm 2016, cuộc cược lớn này đã kéo dài gần mười năm.

Để thấy được đã đi được bao xa trong mười năm qua, hãy quay lại đôi kính thế hệ đầu tiên.

Hình: Mẫu kính mắt thế hệ đầu tiên năm 2016

Nó được phát hành vào tháng 9 và ra mắt vào tháng 11 năm đó, là một cặp kính màu vàng tươi nổi bật, được bán qua máy bán hàng tự động trên phố, với một chiếc camera được tích hợp vào gọng kính. Về mặt kỹ thuật, nó chưa thực sự là AR; khi đeo vào, bạn chỉ có thể quay một đoạn video tròn ngắn và chia sẻ lên Snapchat. Nói một cách đơn giản, nó giống như một món đồ chơi thú vị đeo trên mặt.

Hình: Specs ra mắt năm 2026

Mười năm sau, Specs có thể chồng叠 thông tin kỹ thuật số lên các cảnh vật thực tế, chạy các chức năng AI, nhận diện cử chỉ tay và hoạt động độc lập mà không cần điện thoại. Từ “kính quay video” đến “máy tính không gian đeo trên mặt”, đây là một bước nhảy vượt mười năm, chính là điều Spiegel thực sự muốn đầu tư.

Trong suốt sự kiện này, điều khiến các nhà đầu tư đồng loạt phẫn nộ là mức định giá được cho là phi lý.

Vấn đề là, số tiền chi thêm đã mua được gì?

So với Ray-Ban Display chỉ có một HUD nhỏ ở góc kính với giá 799 đô la, Specs là AR thực sự, có thể chồng các nội dung số lên thế giới thực, nhận diện cử chỉ và hoạt động độc lập mà không cần điện thoại, về mặt chức năng rõ ràng cao cấp hơn một bậc.

Nhưng nó nặng khoảng 132 gram (gần gấp đôi sản phẩm trước), thời lượng pin chỉ khoảng 4 giờ, trong khi các tính năng chính như điều hướng, đo lường và hỏi AI đều đã có sẵn trên điện thoại. Số tiền 2.195 USD bỏ ra là để mua một “bước nhảy danh mục”, nhưng chưa chắc đã là một sản phẩm chín muồi có thể tích hợp vào cuộc sống hàng ngày. Có lẽ đây mới là điểm khiến các nhà đầu tư thực sự lo lắng.

Khi nhà đầu tư tích cực Irenic Capital công khai gây áp lực yêu cầu đóng cửa hoặc chia tách bộ phận Specs để bảo toàn dòng tiền, Spiegel đã từ chối công khai và kiên trì coi nó là một phần trong mô hình dài hạn của công ty.

Vừa cắt giảm nhân sự để tiết kiệm chi phí, vừa đầu tư nặng tay vào một tầm nhìn chưa mang lại lợi nhuận trong mười năm qua.

Đây là hình ảnh chân thực nhất hiện nay của Snapchat.

Kết thúc

Năm 2015, Snapchat đã trở nên nổi tiếng toàn cầu nhờ hiệu ứng AR giống như một chú chó ảo; hôm nay, sau mười một năm, chiếc kính AR mà nó đầu tư mạnh mẽ lại gần như không được ai kỳ vọng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng coi đây là một trò hề.

Một số người xem nó trong bối cảnh lịch sử tiến hóa của điện thoại di động. Từ những chiếc điện thoại cồng kềnh như viên gạch ngày xưa đến điện thoại thông minh ngày nay, con đường đó đã trải qua hơn ba mươi năm. Những chiếc Specs đắt đỏ và nặng nề hiện nay có thể chỉ là một bước lúng túng nhưng tất yếu trên hành trình để kính AR trở nên trưởng thành.

Nhưng trong một thời đại mà mọi người đều theo đuổi lợi nhuận ngắn hạn và bắt chước người khác, những doanh nhân như Spiegel, người luôn kiên trì với quan điểm của mình, rốt cuộc là những cá nhân hiếm có trong ngành, hay chỉ là những tay cờ bạc sẽ bị thị trường loại bỏ?

Câu hỏi này, có lẽ đáng để mỗi người quan sát tự mình trả lời.