Sự thành công của bitcoin so với những dự đoán diệt vong thất bại của những người cực đoan

Tác giả: Nic Carter

Biên dịch: Deep潮 TechFlow

Dẫn nhập của Shenchao: Bài viết này của Nic Carter là sự tổng kết hệ thống về chủ nghĩa nguyên thủy Bitcoin. Ông sử dụng lịch sử nhóm Millerite, những người dự báo ngày tận thế nhưng vẫn tồn tại, để giải thích tại sao Bitcoin thành công, trong khi các tiên đoán cốt lõi của những người theo chủ nghĩa nguyên thủy gần như đều thất bại. Đối với nhà đầu tư, bài viết giúp phân biệt rõ giá trị thực sự của Bitcoin và những tiếng ồn mang tính ý thức hệ xung quanh nó.

Nic Carter viết điếu văn cho chủ nghĩa nguyên thủy của Bitcoin: Bitcoin đã chiến thắng, mọi dự báo đều sai lầm

Phong trào nguyên giáo đã suy thoái thành một hệ thống niềm tin không thể bác bỏ, làm窒息 tiến bộ công nghệ của mạng lưới và đưa ra những lời khuyên thực tiễn kém.

Năm 1816, trong một căn nhà nông thôn ở miền bắc tiểu bang New York, nhà truyền giáo Baptist tên William Miller đã có một sự hiểu biết quan trọng khi đọc Kinh Thánh. Nếu bạn diễn giải theo nghĩa đen Ê-dê-ki-ên 8:14 (“Đến hai ngàn ba trăm ngày, nơi thánh sẽ được thanh sạch”), thay “ngày” bằng “năm” và bắt đầu tính từ năm 457 trước Công nguyên khi vua Artaxerxes ban hành sắc lệnh, bạn sẽ kết luận rằng “sự thanh sạch nơi thánh” xảy ra vào năm 1844. Miller cuối cùng kết luận rằng nơi thánh tượng trưng cho thế giới, và sự thanh sạch có nghĩa là sự hủy diệt công chính của thế giới. Đấng Christ sẽ tái lâm, kẻ ác sẽ bị hủy diệt, và những tín đồ sẽ sống lại. Miller thu hút một lượng lớn tín đồ, và sau khi phân tích kỹ lưỡng, sự tái lâm được thu hẹp về ngày 22 tháng 10 năm 1844.

Khi ngày quyết định sắp đến, những người ủng hộ Miller—lúc này đã có hàng chục nghìn người—đang háo hức chờ đợi ngày tận thế, sự tái lâm của Chúa Kitô và sự lên thiên đàng của họ. Đây là một phong trào phục hưng quy mô lớn ở vùng Đông Bắc Hoa Kỳ.

Khi chuông nửa đêm ngày 22 tháng 10 vang lên, không có gì xảy ra. Những tín đồ Miller đặt tất cả hy vọng vào sự tái lâm bị sốc và bị chế giễu. Ngày này sau này được gọi là “Sự thất vọng lớn”.

Bạn có thể nghĩ rằng, sau khi bị phủ nhận một cách rõ ràng và không gây hiểu lầm, phong trào Miller nên dần dần biến mất. Nhưng bạn đã nhầm.

Một số tín đồ Millerite thất vọng đã ngoan ngoãn trở lại các giáo hội chính thống không loan báo ngày tận thế. Nhưng nhiều người vẫn kiên trì, cho rằng dù mọi bằng chứng đều chỉ ngược lại, lời tiên tri vẫn đúng và ngày tháng không sai—chỉ là nơi thánh không ở trên Trái Đất mà ở trên trời. Sau tất cả, Sách Đa-ni-ên chưa bao giờ khẳng định rõ ràng nơi thánh nằm trên Trái Đất.

Theo những người theo phái Miller, Chúa Kitô đã bước vào giai đoạn mới trong sứ mạng trên trời vào năm 1844, thực hiện giai đoạn phán xét cuối cùng trước khi tái lâm lần thứ hai. Vì vậy, họ không sai. Họ chỉ hiểu sai lời tiên tri.

Bạn có thể tin được không, một giáo hội coi tất cả những điều này là giáo lý chính thống, ngày nay có 24 triệu thành viên đã chịu phép rửa? Bạn có thể đã nghe nói về họ—họ được gọi là Hội Thất Nhật Cơ Đốc Giáo. Mặc dù tiên tri năm 1844 đã được chính thức đưa vào hệ thống niềm tin của họ, phong trào này không thất bại; hoàn toàn ngược lại, sự không được rước lên, sự thất vọng và những điều chỉnh thần học sau đó đã trở thành một phần nền tảng trong thần học của Hội Thất Nhật Cơ Đốc Giáo. Một vài giáo phái chính khác cũng溯源 nguồn gốc của mình đến tiên tri của Miller, chẳng hạn như Nhân Chứng Giê-hô-va.

Tôi nói những điều này không phải để phê phán niềm tin của bất kỳ ai, mà để làm rõ: một niềm tin có thể kiểm chứng bị bác bỏ không nhất thiết có thể chấm dứt một phong trào. Những người đã đầu tư nhiều vốn xã hội vào các phong trào phổ biến thường sẽ không từ bỏ niềm tin của mình ngay cả khi các tín điều cốt lõi của họ rõ ràng bị bác bỏ; họ sẽ tìm cách điều chỉnh dự đoán và niềm tin của mình để phù hợp với tình hình mới. Thực tế cho thấy, những lời tiên tri sai lầm hoàn toàn có thể tồn tại.

Hãy nghĩ về chủ nghĩa nguyên thủy của Bitcoin.

Các tín đồ nguyên thủy của Bitcoin—hay còn gọi là những người thuần túy, những người theo đạo Bitcoin cứng cỏi, những người thanh giáo—chỉ tin vào Bitcoin, cho rằng tiền pháp định nhất định sẽ sụp đổ, tin rằng khi tiền pháp định cuối cùng sụp đổ, họ sẽ thừa kế thế giới, ghét bỏ các trung gian và tổ chức lưu ký, và cho rằng sự thành công của Bitcoin như một hệ thống thanh toán đã được định sẵn. Những người này biến một tài sản tài chính thành một hệ tư tưởng được xây dựng cẩn thận, bổ sung thêm các phê phán xã hội và chính trị vào lý thuyết tiền tệ.

Giống như phe Miller, những người theo chủ nghĩa nguyên thủy đã thiết kế một hệ thống tiên tri tận thế huy hoàng, kiên nhẫn chờ đợi sự sụp đổ của đồng đô la, hệ thống ngân hàng dự trữ một phần tự hủy diệt, và thời đại ngân hàng trung ương chỉ sử dụng tiền pháp định sau năm 1971 bị bác bỏ, trong khi những tín đồ Bitcoin, với tư cách là thiểu số bầu cử, sẽ kế thừa đống đổ nát khói bụi của thế giới tan vỡ. Giống như phe Miller, các dự đoán của họ khá cụ thể (dù ít đưa ra ngày tháng cụ thể); đến mức chất lượng của hệ tư tưởng này có thể được đánh giá dựa trên khả năng dự đoán và sức mạnh của khung nhận thức của nó. Cũng giống như phe Miller, ngay cả khi các dự đoán của họ không thành hiện thực, những người theo dõi sẽ thích nghi, tái tổ chức, di chuyển khung thành và cho rằng sự thanh toán chỉ bị hoãn lại.

Khi bitcoin告别青春期——今年10月它就满18岁了——围绕比特币的原教旨主义教义终于到了该算账的时候。

Tôi muốn làm rõ: Tôi không đang phân tích hoặc tấn công giá trị của Bitcoin theo cách tôi hiểu. Tôi vẫn là một tín đồ nhiệt thành của Bitcoin. 2

Lập luận của tôi rất đơn giản: những người theo chủ nghĩa nguyên thủy đúng về bản thân bitcoin, nhưng hầu hết mọi thứ họ suy ra từ bitcoin đều sai. Bitcoin chắc chắn đã thành công vượt xa những kỳ vọng điên rồ nhất của những người yêu thích ban đầu; tuy nhiên, hệ thống ý thức hệ xây dựng xung quanh bitcoin đã chứng minh là một hướng dẫn cực kỳ tồi tệ cho thế giới.

Đối tượng bị phê bình trong bài viết này sẽ lập tức phản đối rằng tôi đã lạc đề, vì tôi đang phê phán một hệ tư tưởng hư cấu. Vì vậy, tôi sẽ nói một cách cực kỳ chính xác.

Chủ nghĩa nguyên thủy hoặc chủ nghĩa thuần túy Bitcoin mà tôi đề cập đến là một lý thuyết quy định, tuyên truyền sự kết hợp nào đó của các tín điều sau:

Bitcoin cuối cùng sẽ thay thế tất cả các loại tiền pháp định và đang tiến hành mục tiêu này một cách suôn sẻ

Tiền pháp định là có tội, dẫn đến nhiều loại bệnh xã hội khác nhau

Tất cả các altcoin hoặc tài sản tiền điện tử khác đều là lừa đảo, lãng phí hoặc có tội; mọi ứng dụng khác của blockchain ngoài bitcoin đều không quan trọng hoặc hoàn toàn lãng phí

Các trường hợp sử dụng blockchain như stablecoin, DeFi, tài sản thế giới thực, sàn giao dịch phi tập trung thường là lãng phí thời gian; chúng tồn tại chỉ vì những khoản đầu tư sai lầm của quỹ đầu tư mạo hiểm.

Bitcoin hoàn toàn khác biệt so với tất cả các loại “tiền điện tử” khác; việc nắm giữ bất kỳ tài sản nào ngoài Bitcoin đều không khôn ngoan và rất có thể là sai trái.

Bitcoin sẽ luôn tăng giá, thực tế chính là như vậy. Việc lan truyền điều này đến bạn bè và gia đình là đáng khen ngợi về mặt đạo đức; nếu họ thua lỗ, đó chỉ là vì họ mất can đảm và bán ra trong giai đoạn giảm giá tạm thời

Giá bitcoin, dù không hoàn toàn do tính khan hiếm quyết định, cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi nó; chu kỳ giảm nửa bốn năm một lần một cách cơ học thúc đẩy giá

Tự lưu trữ là thiêng liêng và không thể xâm phạm; việc giao tài sản cho các sàn giao dịch tập trung hoặc tổ chức lưu ký là sai lầm; việc sử dụng ví phần cứng đã bị ô nhiễm do hỗ trợ altcoin cũng là sai lầm.

Không phải mọi nhà nguyên lý Bitcoin đều tin vào từng điểm trên; nhưng đa số nhà nguyên lý tin vào phần lớn trong số đó. 3

Điểm then chốt là: họ tin tưởng chân thành vào bitcoin. Họ hiếu chiến. Họ không chỉ tập trung vào bitcoin một cách ôn hòa. Họ nhiệt tình tuyên truyền rằng tất cả các altcoin, tốt nhất cũng chỉ là sự gây rối, tệ nhất là lừa đảo. Họ là những linh mục chiến binh của bitcoin—những Hiệp sĩ Đền thờ của bitcoin. Nhiều người trong số họ coi nhãn hiệu “nguyên giáo cực đoan độc hại” như một huy chương danh dự.

Một số trong những “nguyên giáo chủ độc hại” này cũng khá tốt. Trước đây tôi từng là bạn với một vài người trong số họ. Một số người trong số họ đã có những đóng góp ý nghĩa cho Bitcoin. Tôi không nói họ là người xấu. Tôi nói rằng ý thức hệ của họ đã thất bại. Nó đã không còn là một mô tả hữu ích cho thực tế.

Một số người chơi Bitcoin cứng cỏi từ chối nhãn hiệu “cực đoan”. Họ có thể tự xưng là “dân thường”, thuần túy主义者, “Thanh giáo phái” hoặc phe cứng rắn. Còn nhiều biến thể khác nữa. Điều quan trọng là chúng ta đều biết tôi đang nói đến ai. Những người này liên tục giảng đạo đức. Họ tuyên bố Bitcoin vượt trội hơn vàng hoặc altcoin. Họ cho rằng tiền pháp định là nguyên nhân gây ra hầu hết các vấn đề xã hội. Họ còn nói Bitcoin là tài sản tài chính duy nhất đáng nắm giữ. Và tin tưởng mãnh liệt rằng nó sẽ thay thế tiền pháp định bất cứ lúc nào. Tôi thừa nhận rằng việc phản đối cách gọi “cực đoan” có lý do chính đáng, vì Vitalik đã phổ biến thuật ngữ này như một cách khinh miệt người chơi Bitcoin. Nhưng hiện tại vẫn chưa có cách gọi nào tốt hơn. ^4

Giống như phái Miller, chủ nghĩa cực đoan Bitcoin thực chất là một tôn giáo thế tục mang tính thiên chúa giáo. Những tín đồ của nó tin rằng họ là những người được chọn, vì họ nắm giữ thông tin bí mật về sự sụp đổ sắp tới của tiền pháp định. Họ còn nắm giữ thông tin bí mật về người kế vị được định sẵn của một vương quốc ẩn giấu. Tôn giáo này tuyên truyền sự kiêng khem ngắn hạn để đổi lấy sự thịnh vượng dài hạn. Khi tiền pháp định sụp đổ, những người chơi Bitcoin sẽ kế thừa Trái Đất.

Sự truyền cảm hứng trực tiếp cho bài viết này đến từ sự thất bại của một nhóm chủ nghĩa thuần túy tách ra (filters), cùng với sự kiện bị tấn công của Coldcard, khiến người dùng đã mất hơn 100 triệu USD và con số này vẫn đang tiếp tục tăng. Đây là một đòn giáng nặng khác vào hệ tư tưởng cực đoan của Bitcoin, vốn cho rằng tự lưu trữ là tự nhiên vượt trội hơn lưu trữ tập trung. Ngoài ra, sự kiện này một lần nữa phơi bày văn hóa con người của các công ty khởi nghiệp “chỉ phục vụ Bitcoin”. Trước đây, người ta từng cho rằng những công ty này tự nhiên tốt hơn vì chúng chỉ phục vụ Bitcoin. Những người dùng thiệt hại tài sản trong sự kiện bị tấn công này đã bị các nhà lãnh đạo tư tưởng thuần túy lừa dối về cả hai điểm trên.

Nhưng thực ra, trong vài năm qua, tôi đã có thể viết bài này bất cứ lúc nào. Thực tế, đây là lần thứ hai tôi viết nó. Hãy xem bài viết đầu tiên của tôi về chủ nghĩa cực đoan năm 2022. Từ lâu đã rõ ràng rằng những dòng tư tưởng cứng rắn nhất trong ý thức hệ Bitcoin đã bị tha hóa. Chúng thường khiến các tín đồ phải trả giá đắt. Giống như một tin mừng đảo ngược.

Vì vậy, đã đến lúc đánh giá chủ nghĩa cực đoan. Làm thế nào để đánh giá một hệ tư tưởng? Khác với nhiều hệ tư tưởng khác, hệ tư tưởng này thực sự pha trộn giữa yếu tố quy phạm và dự đoán. Điều này khiến nó hơi dễ tổn thương. Những người theo chủ nghĩa cực đoan vẫn chưa rõ ràng về thời điểm thế giới sẽ áp dụng chuẩn Bitcoin. Nhưng thời gian đã đủ dài rồi. Thuật ngữ "chủ nghĩa cực đoan Bitcoin" đã được tạo ra hơn mười năm. Theo ước tính của tôi, khoảng năm 2014. Vậy hãy kiểm tra lý thuyết này: nó có đưa ra những dự đoán chính xác về thế giới không? Nó có giúp những người theo đuổi nó kiếm lời không?

Điều không may đối với họ là những dự đoán được đăng tải bởi những người tự xưng là cực đoan nhìn chung đều thất bại. ^5 Làm kim chỉ nam cho tương lai, ý thức hệ này đã chứng minh là gần như vô giá trị. Hãy cùng điểm lại một chút, được chứ?

Dự đoán đã được bác bỏ:

Các mô hình giá như “tồn kho - lưu lượng” đều hoàn toàn thất bại cả về mặt phân loại lẫn thực nghiệm. Hầu hết những người yêu Bitcoin mà tôi biết đều từng say mê và quảng bá mô hình “tồn kho - lưu lượng”. Mô hình này dựa trên tiền đề rằng giá trị Bitcoin tăng lên do sự “khan hiếm ngày càng gia tăng”, hay nói cách khác, do sự giảm định kỳ trong lượng phát hành mới. Ai mà không thích điều đó? Nó đảm bảo Bitcoin sẽ luôn tăng giá! Những mô hình này được “PlanB” phổ biến, chúng đưa ra các dự đoán giá cụ thể cho Bitcoin vào những ngày nhất định. Những mô hình này cho rằng giá Bitcoin chủ yếu bị chi phối bởi tốc độ phát hành. Không cần phải nói, những mô hình này đã hoàn toàn thất bại. Kỳ lạ thay, hầu hết những người yêu Bitcoin ủng hộ các mô hình này lại không bị chỉ trích chút nào, dù họ đã đưa ra những lời khuyên đầu tư tệ hại đến vậy.

Các altcoin sụp đổ hoàn toàn: Một trong những niềm tin cốt lõi của chủ nghĩa cực đoan là tất cả các altcoin đều là lừa đảo và cuối cùng sẽ sụp đổ. Họ cực kỳ rõ ràng về điều này. Tuy nhiên, các altcoin vẫn tồn tại với số lượng lớn. Hầu hết các hoạt động blockchain diễn ra trên Ethereum, Tron, Hyperliquid, BNB và Solana, chứ không phải Bitcoin. Chúng chưa bao giờ về mức 0. Mặc dù các altcoin cùng chịu áp lực bán tháo cùng Bitcoin, nhưng tính đến thời điểm viết bài, tổng giá trị của chúng là 600 tỷ USD (không bao gồm stablecoin). Riêng Ethereum đã có giá trị 220 tỷ USD. Thu nhập từ phí giao dịch trên các chuỗi công cộng nêu trên cũng đều cao hơn Bitcoin. Phí giao dịch có thể là tiêu chuẩn tốt nhất để đo lường giá trị bền vững của một chuỗi. Có ai sẵn sàng trả tiền để sử dụng nó không? Những người cực đoan đã dự đoán sự diệt vong của altcoin kể từ khi chúng xuất hiện lần đầu tiên vào năm 2012. Họ luôn sai mục tiêu.

Các quốc gia chủ quyền áp dụng: Đã có vài làn sóng nhiệt tình vào năm 2021 và 2025, nhưng đã lắng xuống. Tính đến nay, không quốc gia nào coi bitcoin là tiền pháp định. Dự án "ngân hàng chiến lược" của Mỹ đã bị hủy bỏ. Việc những người cực đoan nhiệt tình dùng tiền thuế mua BTC thật đáng xấu hổ và mỉa mai, bởi trước đó họ luôn có lập trường phản chính phủ và tuyên bố lo ngại về tính tập trung hóa. El Salvador, theo yêu cầu của IMF, gần như đã loại bỏ mọi đặc tính của bitcoin với tư cách là tiền pháp định. Không có ngân hàng trung ương nào đưa bitcoin vào dự trữ chính thức. Không có dấu hiệu nào cho thấy bitcoin đang thay thế vàng trở thành tài sản chủ quyền.

Blockchain không có các ứng dụng khác: Mặc dù một số phân khúc được quảng bá như trò chơi, metaverse hoặc NFT đã không thành công, nhưng blockchain đã chứng minh được giá trị thương mại trong nhiều ứng dụng không phải Bitcoin. Điều này trái ngược với dự đoán của những người cực đoan. Dù đo lường theo tiêu chí nào, stablecoin cũng là ứng dụng “killer” của blockchain. DeFi đã trưởng thành. Các sàn giao dịch phi tập trung đang phát triển mạnh và chiếm dần thị phần từ các sàn giao dịch tập trung. Dự đoán thị trường là một chiến thắng đột phá lớn.

Cơ quan quản lý sẽ thiên về bitcoin hơn là các altcoin. Không phải tất cả những người cực đoan đều tin vào điều này. Một số người hoàn toàn không quan tâm đến việc quản lý. Nhưng những người quan tâm đến chính phủ Mỹ thường khẳng định rằng SEC cấm ethereum và tất cả các altcoin khác chỉ là vấn đề thời gian, để bitcoin được phong làm loại tiền điện tử hợp pháp duy nhất. Điều này đã không xảy ra. Các cơ quan quản lý đã áp dụng thái độ trung lập và đa dạng hơn. Họ đã rõ ràng loại trừ nhiều altcoin khỏi việc xác định là “chứng khoán”. Đạo luật GENIUS mang tính bước ngoặt nhằm củng cố stablecoin, chứ không phải bitcoin.

Không thuận lợi cho những người theo chủ nghĩa thuần túy:

Dự báo giá: Trong 15 năm qua, Bitcoin đã hoạt động rất tốt như một tài sản tài chính. Tuy nhiên, nó chưa đạt được kỳ vọng cao vời nhất từ những người hâm mộ trung thành nhất. Khi viết bài này, Bitcoin đang giao dịch ở mức 63.000 USD. ^6 Mức giá này giống hệt với mức giá cách đây năm năm, vào tháng 11 năm 2021. Diễn biến giá của Bitcoin phù hợp hơn để mô tả là “đứng yên tại chỗ theo một cách thú vị”. Trong khi đó, những người cực đoan từng dự đoán mạnh mẽ rằng Bitcoin sẽ tăng vô hạn (dù có biến động). So với vàng hoặc cổ phiếu, Bitcoin trong những năm gần đây đã thể hiện kém xa. Nó không đóng vai trò là công cụ phòng chống lạm phát, cũng không phải là tài sản rủi ro thực sự không tương quan. Những người nghe theo lời khuyên của những người thuần túy, chỉ nắm giữ Bitcoin, đã phải trả giá cơ hội rất lớn, bởi vì đã xuất hiện rất nhiều cơ hội đầu tư ở những nơi khác. Bitcoin là giao dịch của thập niên 2010. Cho đến nay, giao dịch của thập niên 2020 là AI, chứ không phải Bitcoin.

Sự tiến hóa từ phương tiện lưu trữ giá trị (SoV) sang phương tiện trao đổi (MoE), rồi đến đơn vị tính toán (UoA). Theo thời gian, tư tưởng Bitcoin dần chấp nhận rằng sự đình trệ trong thanh toán là điều có thể chấp nhận được, vì tiền tệ mới sẽ lần lượt trở thành SoV trước, sau đó mới là MoE, và cuối cùng mới phổ biến như UoA. Mặc dù cách giải thích này mang tính giản lược hóa lịch sử tiền tệ, nhưng vẫn hợp lý. Tuy nhiên, sự tiến hóa này hiện đã hoàn toàn đình trệ. Bitcoin đã đạt được một thành tựu lớn khi trong vòng mười năm phát triển từ con số không thành một SoV có ý nghĩa. Nhưng MoE mà Satoshi hình dung chưa bao giờ được hiện thực hóa. Rất ít giao dịch thương mại sử dụng Bitcoin để định giá hoặc thanh toán. Stablecoin đã hoàn toàn chiếm lĩnh thị phần này của Bitcoin. Dĩ nhiên, điều này không có nghĩa là Bitcoin thất bại; chỉ đơn thuần là luận điểm tối đa hóa về sự tiến hóa từ SoV sang MoE và UoA là sai lầm.

Vai trò hàng đầu của bằng chứng công việc. Trong nhiều năm, nhiều người ủng hộ Bitcoin đã kiên trì cho rằng bằng chứng cổ phần không hoạt động hoặc sẽ không thành công. Tuy nhiên, PoS đang hoạt động rất tốt. Trên các blockchain PoS thành công như Ethereum, sự tập trung hóa của oracle đã không trở thành hiện thực. Mặc dù tôi hiểu những lập luận của những người ủng hộ Bitcoin nhằm phản bác cuộc tấn công về “sự lãng phí năng lượng”, nhưng về mặt cơ chế, PoS hoàn toàn khả thi và đã được xác minh quy mô lớn.

Tiền ổn định là hiện tượng tạm thời. Hầu hết những người ủng hộ thuần túy Bitcoin đều bỏ qua hoặc đánh giá thấp tác động của tiền ổn định. Câu nói phổ biến là: “Chẳng phải Bitcoin sớm sẽ thay thế USD sao, thì tại sao còn phải vất vả với USD?” Dù tiền ổn định ban đầu xuất hiện trên Bitcoin, nhưng những người theo chủ nghĩa thuần túy lại coi thường các token USD, do đó mọi lợi ích của tiền ổn định đều chảy sang các blockchain khác. Một số người cho rằng tiền ổn định có thể đóng vai trò như một cây cầu tạm thời dẫn đến Bitcoin. Nhưng thực tế lại ngược lại: cơ sở hạ tầng được xây dựng ban đầu cho Bitcoin giờ đây đang được sử dụng quy mô lớn cho tiền ổn định. Tiền ổn định đã đạt được mức độ thâm nhập thị trường và sự áp dụng trong thế giới thực mà Bitcoin chưa từng có.

Giá trị của các tài sản kỹ thuật số dạng trái phiếu chính phủ. Mặc dù một số người ủng hộ thuần túy Bitcoin từ chối các DAT như Strategy, nhiều người khác đã tham gia và trở thành những người ủng hộ nhiệt thành乃至 nhà quảng bá cho các cấu trúc này. Nhiều nhà cực đoan nổi tiếng như Adam Back, Jack Mallers (rõ ràng là cả Michael Saylor) đã tự mình trở thành doanh nhân trong lĩnh vực DAT. Điều này khá mỉa mai, vì nhiều nhà ủng hộ Bitcoin truyền thống từng nghi ngờ sâu sắc các sản phẩm phái sinh hoặc cổ phiếu liên quan đến Bitcoin, chỉ muốn sở hữu vật chất. Mặc dù không thể quy trách nhiệm cho tất cả những người ủng hộ thuần túy Bitcoin, nhưng không thể phủ nhận rằng một số anh hùng cực đoan mà họ trân trọng nhất đã phát hành hoặc hậu thuẫn các DAT, phần lớn trong số đó đã hoàn toàn thất bại. Strategy vẫn còn tồn tại, nhưng khả năng nó tiếp tục giao dịch với mức phụ phí vĩnh viễn và trở thành công cụ mua Bitcoin dài hạn dường như đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Phí giao dịch sẽ thay thế phần thưởng khối. Đây là thành phần thiết yếu trong sự khan hiếm mà Bitcoin tự hào. Nếu phí giao dịch Bitcoin không tăng lên mức bền vững, khi việc phát hành mới về zero, Bitcoin sẽ không còn đủ nguồn tài chính để duy trì phần thưởng khối và tính bảo mật lâu dài. Nếu phí không thể đạt được mức đó, Bitcoin sẽ buộc phải xem xét thay đổi chính sách tiền tệ mà nó trân trọng, từ đó làm suy yếu luận điểm giá trị cốt lõi của nó. Kể từ năm 2024, phí đã gần như giảm về zero. Hiện nay, phí chỉ chiếm khoảng 1% trong toàn bộ ngân sách bảo mật, trong khi con số này lẽ ra phải cao và liên tục tăng lên. Tính theo mức hàng năm, phí tương đương khoảng 1 điểm cơ bản của giá trị thị trường Bitcoin. Khi phần thưởng giảm dần, con số này rất có thể không đủ để chi trả cho chi phí bảo mật. Nhóm thuần túy gần như không công nhận vấn đề sắp xảy ra này. Nói về nó chính là đang “FUD” Bitcoin. Văn hóa Bitcoin quá hẹp hòi đến mức thậm chí không thể công khai thảo luận về những vấn đề dài hạn gây lo ngại.

Về mặt cấu trúc không thể bác bỏ, nhưng xu hướng không tốt:

Tiền pháp định: Chúng vẫn còn ở đây và chưa sụp đổ. Nếu cơ sở hạ tầng blockchain dẫn đến sự sụp đổ của tiền pháp định, nguyên nhân chính khả dĩ hơn là các đồng tiền ổn định USD (« mã hóa đô la hóa »).

Siêu bitcoin hóa: Đó là phép tu từ hay dự đoán thực sự? Ai biết được. Nó có nghĩa gì? Không ai rõ ràng. Dù sao đi nữa, nó chưa xảy ra và dường như cũng chưa có dấu hiệu nào.

Bitcoin như một tài sản văn hóa và chính trị có ích, đã không kéo dài sở thích thời gian của xã hội, không cải thiện nghệ thuật, không chấm dứt các chu kỳ tín dụng có hại, hệ thống ngân hàng dự trữ một phần và ngân hàng trung ương, không kiềm chế nhà nước tài khóa, và cũng không chấm dứt chiến tranh (vâng, những người ủng hộ Bitcoin từng tuyên bố rằng nếu Bitcoin đủ thành công, tất cả những điều này sẽ xảy ra): tất cả những điều đó đều chưa xảy ra. Bitcoin vẫn chưa đủ phổ biến để để lại dấu ấn chính trị hoặc văn hóa ý nghĩa nào trên thế giới, ngay cả khi những lý thuyết về tiền tệ lành mạnh này có thể có chút đúng đắn.

Một số người có thể phản đối, cho rằng tôi không công bằng với những người ủng hộ Bitcoin kiên định, vì những dự đoán này có thể sẽ trở thành sự thật một ngày nào đó. Bitcoin có thể cuối cùng thay thế vàng, rồi đến lượt thay thế đồng đô la. Có lẽ Bitcoin sẽ lấy lại vị trí phương tiện giao dịch từ các stablecoin và trở thành mạng lưới giao dịch thống trị. Có lẽ Ethereum và tất cả các blockchain khác sẽ về con số không. Có lẽ Bitcoin sẽ chấm dứt nghệ thuật tồi tệ và chiến tranh. Có lẽ hiện tượng siêu Bitcoin hóa thậm chí còn có thể xảy ra một ngày nào đó!

Có lẽ vậy. Nhưng việc dự đoán dựa trên phạm vi thời gian vô hạn là vô giá trị. Tôi muốn đánh giá độ tin cậy của những người ủng hộ Bitcoin nhiệt thành nhất. Cho đến nay, hầu hết các quan điểm của họ đều không được hiện thực hóa như kỳ vọng. Thực tế, so với hầu hết kỳ vọng của họ, Bitcoin dường như đang lùi lại. Bitcoin đã ra đời gần 18 năm. Đến một lúc nào đó, chúng ta nên xem xét khoảng cách giữa thực tế và những giấc mơ của những người quảng bá cuồng nhiệt nhất.

Vậy họ đã nói đúng điều gì?

Chỉ vài điều nhỏ. Bitcoin đã tồn tại và thậm chí phát triển thịnh vượng trong 17 năm. Các sự kiện quan trọng trên lớp giao thức hiếm khi xảy ra, lỗ hổng nghiêm trọng gần nhất đã cách đây hơn một thập kỷ. Nó tiếp tục tăng giá theo cách vòng vèo, theo chu kỳ, đạt đỉnh giá trị thị trường 2,5 nghìn tỷ USD vào năm 2025. Bitcoin là một hàng hóa số nguyên sinh mới nổi với tầm quan trọng thực sự. Với tư cách là phương tiện lưu trữ giá trị số, nó chưa bị bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào thay thế. Những người theo chủ nghĩa tối đa hóa đã đúng khi xác định Bitcoin là một tài sản tiền tệ mang tính lịch sử, mà một số người đã nhận ra từ rất sớm. Họ đã dự đoán chính xác rằng phần lớn các altcoin, ICO token, các chương trình sinh lời, và dự án NFT đều sẽ chứng minh là rác rưởi vô giá trị. Chủ nghĩa bảo thủ của Bitcoin rất có thể đã góp phần tạo nên độ tin cậy và thành công tiền tệ của nó.

Tuy nhiên, các dự đoán của họ về sự tương tác của Bitcoin với tài chính, tiền pháp định, công nghệ, các blockchain khác, chính trị và xã hội gần như đều sai lệch.

Theo mọi tiêu chuẩn hợp lý, bitcoin đã hoạt động cực kỳ xuất sắc. Nhưng liệu nó đã đáp ứng được kỳ vọng mà những người ủng hộ bitcoin nhiệt thành tuyên bố? Không, và tình hình cũng không diễn ra theo hướng họ mong đợi.

Điều kỳ lạ nhất của Bitcoin maximalism là sự thụt lùi về mặt công nghệ. Đầu những năm 2010, Bitcoin là một công nghệ tiên tiến đầy thú vị. Nó kết hợp mật mã học, mạng máy tính, hàm băm, bằng chứng công việc, hệ thống phân tán và lĩnh vực tiền kỹ thuật số—một lĩnh vực học thuật đầy hứa hẹn. Thực sự nó rất kích thích và tạo ra không gian cơ hội rộng lớn để các doanh nhân bắt đầu khám phá. Những người ủng hộ Bitcoin thời kỳ đầu thường nói: “Bitcoin sẽ hấp thụ mọi ý tưởng tốt nhất đã được kiểm chứng từ các altcoin.” Thực tế, các altcoin đã mang đến những đột phá lớn.

Ethereum mang đến cho chúng ta hợp đồng thông minh, token, AMM, DEX, stablecoin quy mô lớn, RWA, ENS, Rollup, thị trường dự đoán, EVM, DAO, trừu tượng tài khoản và nhiều thứ khác nữa.

Monero mang đến chúng ta RingCT, Zcash mang đến chúng ta zk-SNARK đầu tiên có thể vận hành.

Solana mang đến cho chúng ta độ thông lượng cao và thực thi song song ở lớp cơ sở.

Polymarket mang đến cho chúng ta các thị trường dự đoán trên chuỗi với quy mô lớn, hiện thực hóa giấc mơ của các nhà kinh tế học trong nhiều thập kỷ.

Hyperliquid mang đến cho chúng ta một sàn giao dịch phi tập trung hợp đồng hoán đổi chuỗi có khả năng mở rộng toàn cầu.

Mặc dù những người ủng hộ Bitcoin thời kỳ đầu hy vọng, nhưng những ý tưởng này cuối cùng không được Bitcoin tiếp thu, thậm chí còn không được xem xét nghiêm túc. Bitcoin thu mình vào vỏ bọc của mình, tập trung vào những sáng tạo được cộng đồng cho phép như Lightning Network, và gần như không có gì khác. Một chủ nghĩa bảo thủ âm thầm lan rộng đến Bitcoin, với tiến bộ ở lớp giao thức chậm như bò bò; trong thập kỷ qua chỉ có hai nâng cấp lớn là SegWit và Taproot. Hàng chục ý tưởng tốt đẹp chỉ đổi lấy sự thờ ơ và vô cảm.

Tất nhiên, bạn có thể nói rằng blockchain vốn dĩ sẽ tiến hóa theo hướng phân công chuyên môn. Bitcoin tập trung vào ứng dụng tiền tệ và duy trì sự cực kỳ bảo thủ, điều này là hợp lý. Ethereum có thể có hợp đồng thông minh và DeFi, Solana có thể có giao dịch nhanh. Nhưng những người theo chủ nghĩa thuần túy Bitcoin đi xa hơn nữa. Họ cho rằng mọi thứ xảy ra trên các blockchain khác đều không đáng quan tâm, không có gì mang ý nghĩa thương mại bền vững, và Bitcoin không cần học hỏi gì từ các blockchain khác. Họ đã đi từ sự tập trung sang sự cố ý vô biết, và điều đó đã khiến họ phải trả giá đắt. Liệu Bitcoin thực sự không có gì cần học hỏi từ các blockchain khác? Stablecoin ban đầu ra đời trên Bitcoin thông qua Omni, nhưng sau đó đã chuyển sang Ethereum, Tron và Solana. Ngày nay, chúng là những người tiêu thụ khối lượng lớn không gian khối ở những nền tảng đó. Những người thuần túy gần như không công nhận chúng và không cảm thấy tiếc nuối vì đã bỏ lỡ cơ hội. DeFi gần như không tồn tại trên Bitcoin, mà chủ yếu tập trung ở Ethereum và Solana. Blockchain của Bitcoin là một thành phố ma không giao dịch; không gian khối được thanh lý với giá thị trường tối thiểu là 1 satoshi/byte vì không có ứng dụng nào tiêu thụ nó với quy mô lớn. (Người hâm mộ Bitcoin nên ghi nhớ: An ninh dài hạn của Bitcoin phụ thuộc vào nhu cầu liên tục và có ý nghĩa đối với không gian khối trong những năm tới.)

Ngoài việc mua Bitcoin và tự lưu trữ dài hạn như được cộng đồng công nhận, mọi ứng dụng đầy tham vọng khác của Bitcoin đều đã thất bại.

Trong giai đoạn 2014 đến 2017, sidechain đã thống trị sự chú ý của các nhà phát triển như một mô hình mở rộng cho Bitcoin, nhưng cuối cùng không tạo ra bất kỳ sản phẩm nào trên Bitcoin. Liquid của Blockstream là quan trọng nhất, vì đa số các nhà phát triển then chốt làm việc tại đó và có ảnh hưởng lớn nhất. Vào thời điểm đó, những người chơi Bitcoin thường nói rằng Ethereum là không cần thiết, vì tất cả các trường hợp sử dụng đó đều có thể thực hiện trên sidechain của Bitcoin. Điều đó đã không xảy ra, vì ngôn ngữ lập trình của Bitcoin quá hạn chế để triển khai các liên kết không cần tin cậy. Nhiều năm sau, Ethereum đã hoàn thiện tầm nhìn này bằng ZK Rollup. ZK Rollup thực sự là không cần tin cậy, nhưng chỉ có thể thực hiện được trên một máy ảo phong phú hơn. Tôi nhắc đến Liquid và sidechain vì những người hâm mộ Bitcoin cứng rắn thường dùng chúng như công cụ tu từ. Họ sẽ nói: “Không cần altcoin.” “Chúng ta sẽ nhét tất cả mọi thứ vào Bitcoin thông qua sidechain.” Cuối cùng, môi trường lập trình của Bitcoin quá hạn chế để hiện thực hóa tầm nhìn này. Những người chơi Bitcoin cũng không sẵn lòng cải tổ hoàn toàn giao thức và thực hiện những thay đổi cần thiết. Do đó, dự đoán cực đoan ban đầu này đã thất bại, và những trường hợp sử dụng hấp dẫn này đều đã được thực hiện trên Ethereum.

Từ năm 2016 đến gần đây, Lightning Network gần như là điểm quan tâm duy nhất của cộng đồng phát triển Bitcoin ở cấp độ "ứng dụng". Lightning Network một phần là phản ứng trước phe Bitcoin lớn khối. Những người này sau đó đã chuyển sang Bitcoin Cash. Họ cho rằng Bitcoin cần nhiều không gian khối hơn để phù hợp hơn với các giao dịch thanh toán hàng ngày. Thực tế, họ cho rằng Bitcoin cần tập trung vào khía cạnh MoE, thay vì chỉ coi Bitcoin là SoV. Phản ứng của cộng đồng Bitcoin trước những chỉ trích này là phát triển Lightning Network. Đó là một mạng lưới được xây dựng trên nền Bitcoin, có thể gộp các giao dịch thanh toán đơn lẻ và thanh toán định kỳ. Đây là một giao thức cực kỳ tinh vi và phức tạp, đòi hỏi cập nhật lớn cho giao thức thông qua SegWit vào năm 2017. Cuối cùng, dù Lightning Network đã được cải thiện đáng kể và trở nên thân thiện hơn kể từ năm 2018, nó vẫn chưa đạt được mục tiêu mà những người ủng hộ ban đầu kỳ vọng:

Lightning Network has not established Bitcoin as a widely used daily payment protocol.

Lightning Network đã không giúp Bitcoin trở lại vị trí dẫn đầu như một blockchain hoặc tài sản thanh toán trên chuỗi (những điều này chủ yếu được thực hiện bằng stablecoin trên các blockchain có khả năng xử lý cao).

The Lightning Network has not brought about a surge of rich applications.

Lightning Network has not truly created additional demand for Bitcoin reserves.

Số lượng giao dịch hàng năm của Lightning Network, nói chung, khoảng 10 tỷ USD. 7 Con số này có vẻ không nhỏ, nhưng so với tiền ổn định thì không đáng kể. Tiền ổn định hiện đang thanh toán khoảng 15 nghìn tỷ USD mỗi năm và vẫn đang tăng trưởng (toàn bộ đều trên các blockchain không phải Bitcoin). Lightning Network thực sự tồn tại. Đó là thứ một số người yêu Bitcoin th thỉnh thoảng sử dụng. Nhưng nếu khối lượng giao dịch của các đồng đô la token trên các blockchain khác lớn gấp 1500 lần (con số thực tế!), thì liệu có còn hợp lý khi gọi Lightning Network là thành công? Tôi không nghĩ vậy. Nếu quay trở lại quá khứ và nói với Satoshi rằng cuối cùng sẽ trở thành như vậy — ông ấy sẽ nói “Tuyệt vời! Có vẻ Bitcoin đã chiến thắng!” không?

Trong bối cảnh này, Lightning Network không phải là một phương tiện thanh toán dựa trên blockchain liên quan. Một phần nguyên nhân là không ai muốn sử dụng Bitcoin để giao dịch, vì lý do rõ ràng: hiệu quả thuế thấp và những vấn đề vốn có khi giao dịch bằng đồng tiền biến động. Do các nhà đầu tư Bitcoin phản đối và bỏ qua các đồng tiền ổn định (hãy nhớ rằng tiền pháp định sẽ về 0), Bitcoin chưa bao giờ hưởng lợi từ các giao dịch đồng tiền ổn định trị giá hàng nghìn tỷ đô la. Các chuỗi khác đã thu được những lợi ích này.

Nostr là ứng dụng phi tiền tệ được cộng đồng thuần túy Bitcoin công nhận nhiều nhất. Hầu hết các tín đồ Bitcoin cứng cỏi đều không quan tâm hoặc hoàn toàn bỏ qua làn sóng NFT trên Bitcoin, đặc biệt là Ordinals. Nhưng Nostr được quảng bá như một lớp ứng dụng của Bitcoin. Nostr về cơ bản là một bảng tin, mặc dù nó cũng hỗ trợ các ứng dụng khác như tin nhắn riêng, bài viết dài, video, thị trường và danh tính. Nó rất giống với Web3 theo phong cách Bitcoin. Trung tâm của tư tưởng Bitcoin là “Họ làm được gì, chúng ta làm tốt hơn”. Ethereum từng là người dẫn đầu sớm trong các trường hợp sử dụng Web3 – internet phi tập trung, và Nostr là câu trả lời của Bitcoin.

Mặc dù được thổi phồng dữ dội, Web3 trên Ethereum chưa bao giờ thực sự thành công. Các nền tảng mạng xã hội phi tập trung như Farcaster hay DeSo đã dần biến mất. Chỉ có một vài sản phẩm thực sự đạt được thành công, chẳng hạn như lưu trữ phi tập trung (IPFS), danh tính (ENS), ví (MetaMask, WalletConnect) và xác thực (đăng nhập bằng Ethereum). Nhưng bất kể nền tảng cơ sở là gì, internet phi tập trung dựa trên blockchain vẫn thô ráp và không thân thiện với người dùng. Hàng tỷ đô la đầu tư vào lĩnh vực Web3 trên Ethereum chưa bao giờ thực sự đưa nó trở thành phổ biến. Khi sự quan tâm của nhà đầu tư đối với danh mục này suy giảm, cộng thêm sự thiếu vắng các nhà phát triển có ý nghĩa, phiên bản Web3 của Bitcoin chưa bao giờ có cơ hội. Nostr đã đình trệ, nói chung, dao động quanh khoảng 10k WAU và 40k MAU, giả sử những con số này không phải là bot. Văn hóa Bitcoin không xoay quanh thử nghiệm, tinh chỉnh hay xây dựng. Nhóm tiền tệ đã chiến thắng hoàn toàn. Hôm nay, điều quan trọng hơn là giữ coin trong ví lạnh và viết blog về Fed cũng như “cách Bitcoin sửa chữa văn hóa”.

Ngoài sidechain, Lightning Network và Nostr, gần như không có ứng dụng Bitcoin nào được các chủ nghĩa thuần túy công nhận đạt quy mô. Các khái niệm như e-cash, DLC, RGB, Fedimint và Taproot Assets gần như không được áp dụng rộng rãi. Ứng dụng nổi bật nhất của Bitcoin trong những năm gần đây là Ordinals, từng bị các phe thuần túy chế giễu. Nhưng ngay cả nó cũng đã dần mất đi sự chú ý.

Trước sự thất bại của đa số các ứng dụng gốc Bitcoin, những người theo chủ nghĩa thuần túy buộc phải rút lui vào những vị trí ngày càng thu hẹp. Họ tuyên bố rằng Bitcoin chỉ phù hợp với mục đích tiền tệ, tức là mua và giữ. Nếu Ethereum hoặc Solana thành công trong thanh toán, DeFi hoặc Web3, người chơi Bitcoin buộc phải di chuyển khung thành. Nếu năm 2016, tiền đồn là “Bitcoin có thể làm mọi điều mà các altcoin khác làm, và làm tốt hơn”, thì năm 2026, pháo đài bên trong là “Bitcoin chỉ là tiền tệ. Nó không cần phải làm bất cứ điều gì khác. Những sử dụng khác đó rốt cuộc đều không quan trọng.”

Về mặt cá nhân, tôi có cảm xúc phức tạp đối với các ứng dụng phi tài chính của blockchain, hoặc các hệ thống thanh toán dựa trên token gốc có tính biến động cao. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những người theo chủ nghĩa thuần túy Bitcoin thực sự từng nỗ lực cạnh tranh trong các lĩnh vực này. Khi những nỗ lực này đình trệ, họ đang lùi về phía chủ nghĩa Luddite công nghệ, phủ nhận mọi lợi ích hoặc giá trị của các ứng dụng blockchain ngoài hành động mua và giữ BTC – hành động được xức dầu.

Một hiện tượng mà bitcoin chia sẻ với nhiều nhóm cấp tiến hoặc cực đoan khác là vòng xoáy tinh khiết. Những tín đồ chân chính cạnh tranh với nhau xem ai tận tụy hơn với sự nghiệp, và buộc tội lẫn nhau vì không đủ cuồng nhiệt. Hãy nghĩ đến việc Bolshevik thanh trừng những Menshevik ôn hòa hơn.

Cách tốt nhất để hiểu lịch sử văn hóa của Bitcoin là xem toàn bộ cộng đồng người dùng Bitcoin như một liên minh lỏng lẻo của các nhóm đồng cảm. Họ tụ họp lại vì những nỗi bất bình chung và củng cố những niềm tin này thông qua sự tăng giá của giá cả. Những người tiên phong bao gồm các密码朋克: những nhà vận động nghi ngờ, ủng hộ quyền riêng tư và mật mã, quan tâm đến tiền mặt ẩn danh và giao tiếp. Cũng có những người tự do chủ nghĩa: theo trường phái Áo, chỉ trích Fed, ủng hộ bản vị vàng. Trong số đó có nhóm cho rằng “dự trữ một phần là gian lận”, những người theo Rothbard, những người ủng hộ tiền cứng chống lại tín dụng. Trong số những người tự do chủ nghĩa còn có các nhà Agorist, cùng những người chống nhà nước hoạt động trong thị trường xám và đen, những người đã xây dựng và thúc đẩy các thị trường mạng tối sớm.

Sau đó, những người thuộc kiểu Silicon Valley cũng tham gia vào. Họ là những doanh nhân tiền kỹ thuật số, cố gắng xây dựng hệ thống thanh toán toàn cầu nhanh hơn. Họ trực tiếp đối đầu với những người ủng hộ bản vị vàng và những người theo chủ nghĩa tự do. Những người sau này quan tâm nhiều hơn đến Bitcoin như một hệ thống tiền tệ, chứ không phải là hệ thống thanh toán. Họ bị đẩy mạnh sang phân nhánh Bitcoin Cash và các loại tiền mã hóa khác tập trung vào thanh toán. Khi Bitcoin tiến vào dòng chính, nó thu hút thêm nhiều người theo chủ nghĩa dân túy, phản đối hệ thống. Những người theo thuyết âm mưu kiểu Joe Rogan. Loại người nói: “Tất cả đều bị thao túng, anh ơi.” “Anh đã nghe nói đến hiệu ứng Cantillon chưa?”

Tất nhiên, còn có chủ đề chính của bài viết này: những người cực đoan. Họ là IRGC của Bitcoin, là những tín đồ chân chính nhất trong số những tín đồ chân chính. Họ quyết định điều gì là thật, tốt và được phép. Họ truy lùng và cấm đoán mọi biểu hiện của chủ nghĩa Bitcoin không chính thống, không phù hợp. Nhưng chính xác thì chủ nghĩa Bitcoin chính thống bao gồm những gì lại cực kỳ mơ hồ. Nó dường như là một sự lặp lại vòng tròn, phụ thuộc vào những gì những người cực đoan cho rằng nó nên là tại thời điểm cụ thể.

Từ nguồn gốc vô danh năm 2009 đến vị trí bán chính thống trong đợt bùng nổ đầu tiên năm 2017, Bitcoin đã không ngừng mở rộng phạm vi ảnh hưởng của mình. Nó đã thu hút nhiều nhóm khác nhau, những người có quan điểm không tương thích về bản chất và tương lai của Bitcoin. Do đó, các phe phái thanh toán như Roger Ver và các phe phái hợp đồng thông minh như Vitalik đã bị loại bỏ.

Bạn có thể lập luận rằng những đợt thanh lọc chu kỳ này thực sự có lợi cho Bitcoin. Chúng xóa bỏ một phe phái phá hoại, giúp Bitcoin tập trung lại vào nhiệm vụ cốt lõi, tăng cường hiệu quả và rõ ràng hơn về mục tiêu. Nhưng đến một thời điểm nào đó, việc loại bỏ những người ủng hộ, vốn và nhân tài chắc chắn sẽ gây hại cho giao thức. Theo ước tính chủ quan của tôi, kể từ khoảng năm 2021, môi trường nhân tài của Bitcoin thực sự đang thu hẹp. Dù vậy, nó vẫn hưởng lợi từ việc tăng giá do tài chính hóa và sự chấp nhận từ Nhà Trắng.

Một phần lý do nằm ở sự cứng nhắc đáng kinh ngạc của Bitcoin. Chủ nghĩa Bitcoin không khuyến khích bạn làm bất cứ điều gì với đồng BTC mà bạn đang nắm giữ, ngoài việc lưu trữ. Giao thức Bitcoin thiếu cập nhật, chỉ có hai lần trong mười năm. Điều này đã giết chết khả năng của nó trong việc hỗ trợ các thí nghiệm và sáng tạo. Những người chơi Bitcoin còn lại dần tập trung vào trường hợp sử dụng tiền tệ: tức là mua và giữ Bitcoin, hoặc các tài sản tài chính lân cận như ETF, Strategy tương tự DAT. Họ dành phần lớn nỗ lực để tranh luận về ưu nhược điểm của các công cụ tài chính như Strategy, hoặc giải thích cách việc áp dụng Bitcoin có thể làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn. Những người cực đoan dường như đã củng cố hiệu quả quyền lực của mình.

Tuy nhiên, vào mùa hè năm nay, hai sự kiện xảy ra cách nhau chưa đầy hai tuần đã làm lung lay cốt lõi của giáo lý cực đoan.

Sự kiện tấn công Coldcard

Ngày 30 tháng 7, Coldcard – một ví phần cứng Bitcoin ít phổ biến nhưng bất ngờ được ưa chuộng – bị phát hiện có độ ngẫu nhiên không đủ. Nói cách khác, ví này sử dụng tính ngẫu nhiên kém để tạo khóa riêng Bitcoin, khiến người dùng đối mặt với nguy cơ bị tấn công, khi kẻ xấu có thể trực tiếp đoán được các khóa này. Sau khi sự việc được công khai, nhiều hacker khác gia nhập cuộc tấn công và bắt đầu phá vỡ thêm nhiều ví Coldcard. Đã có hơn 1.816 BTC bị đánh cắp, tương đương 116 triệu USD, và con số này vẫn đang tiếp tục tăng. Đây chắc chắn là sự cố ví phần cứng dành cho người dùng cá nhân nghiêm trọng nhất trong lịch sử tiền mã hóa. Các thương hiệu ví phần cứng trưởng thành hơn như Ledger và Trezor chưa bao giờ bị khai thác theo cách này.

Sự cố của Coldcard đặc biệt nghiêm trọng vì ví này đã được những người theo chủ nghĩa cực đoan Bitcoin nổi tiếng và các host podcast ca ngợi mạnh mẽ. Họ cho rằng nó thuần khiết và nhất quán hơn đối với người dùng Bitcoin vì chỉ hỗ trợ Bitcoin, không hỗ trợ altcoin. Tư thế “chỉ Bitcoin” này vốn nhằm giảm diện tích tấn công. Trên thực tế, nó đã làm giảm tiềm năng doanh thu của công ty. Coinkite chưa bao giờ mở rộng quy mô đầy đủ và cũng chưa kiểm toán mã nguồn một cách đầy đủ. Danh tiếng của Coinkite là kết quả của một dạng DEI chủ nghĩa cực đoan Bitcoin. Một công ty nhỏ ở Canada cuối cùng đã chiếm thị phần quá lớn, đơn giản vì nó được hậu thuẫn như ví mặc định cho những người dùng Bitcoin “thật sự”, những người không muốn sử dụng các dịch vụ hỗ trợ altcoin. “Chỉ Bitcoin” đã trở thành tín hiệu thân thiện, khiến mọi người nhầm lẫn nó là tín hiệu về chất lượng.

Cuộc tấn công mạng này mang tính thảm họa vì người dùng Coldcard là những tín đồ chân chính nhất. Họ “làm mọi thứ đúng”: từ chối lưu trữ tài sản trên các sàn giao dịch, sử dụng phương pháp lưu trữ lạnh cách ly sâu, áp dụng giải pháp “chỉ Bitcoin”, và tuân theo hướng dẫn của những người chơi Bitcoin cứng cỏi nhất. Nhiều người chơi Bitcoin đã đặt toàn bộ tiết kiệm đời mình vào Coldcard và giờ đây đã mất sạch tất cả. Về mức độ tổn thất gây ra, có thể nói vụ việc này nghiêm trọng hơn nhiều lỗ hổng DeFi hoặc sàn giao dịch lớn hơn, vì đây là tiết kiệm tích lũy của cá nhân. Ngược lại, các vụ tấn công mạng khác trong lĩnh vực tiền mã hóa thường chủ yếu ảnh hưởng đến các nhà giao dịch giàu có, khiến họ mất đi lợi nhuận trên giấy tờ. Vụ tấn công Coldcard lại ảnh hưởng đến người bình thường — những người luôn chăm chỉ tuân theo lời dạy của các “linh mục” Bitcoin cấp cao.

Vậy, sự kiện hack này cho thấy điều gì về chủ nghĩa cực đoan Bitcoin?

“Chỉ Bitcoin” không phải là giáo lý tuyệt đối an toàn. Thực tế có những công ty “chỉ Bitcoin” thực sự xuất sắc. Công ty của tôi đã đầu tư vào một số công ty như vậy. River là một ví dụ tốt. Họ tập trung vào Bitcoin, nhưng có nhiều dòng sản phẩm và đã đầu tư thích đáng vào an toàn. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp, Coldcard là ví dụ mới nhất. Những công ty này dùng “chỉ Bitcoin” như một chiến lược tiếp thị thân thiện với người dùng Bitcoin. Lợi ích thiện cảm tạo ra được dùng để che giấu những lỗ hổng trong các mô hình kinh doanh không khả thi hoặc không an toàn.

Lời khuyên của những người cực đoan không áp dụng phổ biến. Trong nhiều năm, những người cực đoan liên tục nói rằng: Bitcoin luôn tăng giá dài hạn. Tự lưu trữ, chỉ sử dụng thiết bị phần cứng hỗ trợ Bitcoin (đặc biệt là Coldcard). Tránh các sàn giao dịch, đầu tư toàn bộ tiết kiệm vào Bitcoin và giữ vững niềm tin. Hầu hết mọi tín điều trong giáo điều này đều đang bị thách thức bởi các sự kiện gần đây. Hầu hết người dùng Bitcoin thông thường có thể đã có lựa chọn tốt hơn. Mua ETF Bitcoin và lưu trữ Bitcoin trên các sàn giao dịch hoặc công ty chứng khoán đáng tin cậy. Nếu bắt buộc phải tự lưu trữ, hãy sử dụng các sản phẩm phổ biến hơn như Ledger hoặc Trezor. Tự lưu trữ quá khó và rủi ro quá cao đối với đa số người bình thường. Tôi rất vui vì nó vẫn tồn tại như một lựa chọn, nhưng không nên khuyến nghị nó cho người dùng thông thường.

Tự lưu trữ đang suy giảm. Ngày nay, ngoài những trường hợp bất thường hoặc đặc biệt, gần như không có lý do nào để chọn tự lưu trữ thay vì lưu trữ thông qua trung gian. Ví dụ: bạn là người tị nạn, vượt biên giới mà không có bất kỳ tài khoản kỹ thuật số nào; bạn đang rút tiền từ tổ chức lưu trữ; hoặc bạn là cá nhân có tài sản cao, sử dụng đa chữ ký Casa để giữ tiền. Có quá nhiều cách để điều này sai sót: từ bẫy tự gây hại, khai thác lỗ hổng, lừa đảo, đến các cuộc tấn công mạng. Trong thế giới của các quỹ ETF Bitcoin, phần lớn người dùng có thể an toàn và vui vẻ sử dụng Bitcoin giấy. Tự lưu trữ vẫn là công cụ cực kỳ mạnh mẽ, nhưng không phải lúc nào cũng an toàn hơn. Những người cực đoan kiên trì cho rằng đây là lựa chọn mặc định ưu việt cả về đạo đức lẫn thực tế, bỏ qua những rủi ro đuôi khổng lồ. Khi lịch sử Bitcoin được ghi lại, sự kiện bị tấn công vào Coldcard sẽ được xem là một mốc quan trọng đánh dấu sự kết thúc của thời đại tự lưu trữ.

American Hodl đã tóm tắt rất tốt tác động tâm lý của vụ tấn công mạng này:

Các nhà tâm lý học gọi những sự việc vừa xảy ra là “sự vỡ mộng”. Thế giới về cơ bản là có thể dự đoán được, sự nỗ lực sẽ được đền đáp, chỉ cần làm đúng việc thì sẽ không có vấn đề gì.

Phiên bản của chúng tôi khoảng như sau: Tự lưu trữ theo hướng dẫn của các chuyên gia giáo dục trong lĩnh vực là an toàn. Lưu trữ lạnh. Bitcoin cách ly là an toàn. Nếu đó là thiết lập của tôi, ngay cả khi thế giới tiền pháp định đang bùng cháy xung quanh tôi, tôi vẫn có thể ngủ ngon vào ban đêm.

Lỗ hổng entropy này đã hoàn toàn đảo ngược giả định đó, lật đổ thế giới của rất nhiều người chỉ trong một đêm. Những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất không phải là các nhà giao dịch đòn bẩy điên cuồng, mà là những người cẩn trọng. Những người thận trọng. Những người làm mọi thứ đúng. Những người đã nghiên cứu kỹ lưỡng. Những người mua thiết bị “đúng”. Những người tuân thủ hướng dẫn.

Sự kiện tin tặc này đã gây tổn hại nghiêm trọng đến vài trụ cột trong thế giới quan của những người cực đoan Bitcoin. Do đó, tác động sau đó lớn hơn nhiều so với số tiền bị đánh cắp.

2. Cuộc đảo chính của các Bộ lọc thất bại

Tôi không định lặp lại cuộc tranh luận dài dòng và nhàm chán về Filters. Nếu bạn quan tâm, hãy đọc bài viết chi tiết của Jameson Lopp. Nhưng có thể nói rằng, một nhóm những người theo chủ nghĩa thuần túy Bitcoin đã phát động một cuộc đảo chính, nhưng thất bại. Hạt nhân trong các khiếu nại của họ là giao thức Bitcoin đã bị ô nhiễm bởi dữ liệu phi tiền tệ tùy ý. Điều này đã xảy ra kể từ khi Bitcoin ra đời. Thực tế rất khó để thiết kế một giao thức không hỗ trợ việc chèn dữ liệu tùy ý. Nhưng những người thuộc nhóm Filters không hài lòng với các giao thức phi tiền tệ như Ordinals, vì chúng đơn giản hóa việc đưa dữ liệu tùy ý (ví dụ: hình ảnh) lên Bitcoin. Đối với họ, Bitcoin là tiền tệ, chỉ là tiền tệ, chứ không phải phương tiện để lưu trữ những thứ vô nghĩa như hình mèo. Ngoài những khiếu nại cụ thể, nhóm Filters còn đúng khi chỉ ra rằng việc phát triển Bitcoin đã bị một nhóm nhỏ các nhà phát triển độc tài không chịu trách nhiệm kiểm soát. Những người này hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ hình thức phản hồi nào. Hầu hết các thành viên trong nhóm Filters tự xưng là “người dân Bitcoin”. Nói cách khác, họ là những người mới tương đối đến với Bitcoin. Có thể coi họ như một nhóm phản hệ thống, tự hào vì đại diện cho “người bình thường”, chứ không phải giới tinh hoa Bitcoin hiện hữu.

Sự phê bình meta của họ thực sự khá hợp lý, nhưng điều đó không đủ để họ chiến thắng.

Nhóm này do Luke Dashjr, một nhà phát triển Bitcoin lâu năm, dẫn đầu. Họ ủng hộ một nhánh thiểu số của Bitcoin là BIP 110. Nhánh này ngay lập tức thất bại sau khi tách ra khỏi chuỗi vào ngày 8 tháng 8. Điều thú vị về nhóm Filters là nó là một nhóm tách biệt cực đoan, đã bị đa số ôn hòa đánh bại. Điều này khác với cuộc chiến kích thước khối, nơi những người theo chủ nghĩa ý thức hệ đã đánh bại những người thực dụng. Nhóm Filters đã áp dụng cùng những chiến lược mà những người cực đoan trong lịch sử từng dùng để đối phó với những kẻ thù tưởng tượng của Bitcoin. Nhưng lần này, mũi nhọn hướng vào các nhà phát triển cốt lõi và những người cực đoan Bitcoin hiện hữu. Tôi có thể đang tưởng tượng quá đẹp, nhưng tôi cho rằng đóng góp chính của nhóm Filters là khiến những người cực đoan nổi tiếng phải nếm trải chính vị đắng của họ. Một đội quân nhỏ gồm chủ yếu là những người chơi Bitcoin ẩn danh và cực kỳ tức giận, đã phát động những cuộc tấn công vô tình, độc địa. Họ tuyên bố mình đang đứng trên nền tảng đạo đức cao hơn và có độ tinh khiết cao hơn.

Một kết quả khác của cuộc tranh luận về Filters là một bộ phận đáng kể trong nhóm "cực đoan độc hại" đã trở nên thất vọng với Bitcoin và có thể rời bỏ hoạt động tích cực. Mặc dù điều này rất không khoa học và hoàn toàn không tương xứng, biểu đồ này mô tả lập trường mà một phần người dùng Bitcoin trên X báo cáo trong cuộc tranh luận về Filters, phía màu xanh lá là phe ly khai.

Hình: Nguồn: Trực quan hóa từ Consensus.health hiển thị các tài khoản ủng hộ và phản đối BIP110 X

Một số người chơi bitcoin khá nổi tiếng—những binh sĩ cực đoan trong cuộc chiến trước đây—thấy mình đứng về phía thua cuộc trong tranh luận về Filters. Những người nổi bật nhất bao gồm Luke Dash, Hodlonaut, GrassFedBitcoin, Justin Bechler, Knut Svanholm, Matthew Kratter, Fred Krueger, Parman, cùng với một nhóm lớn những “thường dân”.

Các bộ lọc không chấm dứt chủ nghĩa cực đoan của bitcoin, nhưng nó đã gây ra một cú đánh có ý nghĩa đối với hệ thống này. Nó đã loại bỏ một số binh sĩ cực đoan nhất trong phe chính thống, khiến phong trào trở nên mệt mỏi hơn. Nó khiến những người cực đoan hiện hữu liên tục phải đối mặt với các chiến lược quấy rối từ "thường dân". Nó cũng đặt lại một lời chỉ trích hợp lý: Bitcoin Core đang bị một nhóm các nhà phát triển thầy tu vô trách nhiệm chi phối. Và nó quá cứng nhắc để dung nạp những than phiền hợp lý.

Sau mười lăm năm, việc trở thành một người theo chủ nghĩa thuần túy Bitcoin không còn là niềm tin vào một bộ khẩu hiệu cố định. Nó nhiều hơn là để thể hiện danh tính trong cộng đồng vì lợi ích xã hội. Đối với những tuyên bố phá sản được liệt kê ở phần một của tôi, phản ứng chắc chắn sẽ là: “Tôi chưa bao giờ nói như vậy. Không ai có ý đó. Chúng tôi chưa từng thực sự tin vào những điều đó.”

Điều này phần nào là đúng, vì các ý thức hệ internet khiêu khích phát triển trong không gian giữa sự chân thành và sự mỉa mai. Nói những điều điên rồ; nếu không tạo được hiệu quả hoặc gặp phản đối mạnh mẽ, hãy tuyên bố rằng bạn chỉ đang đùa.

“Siêu bitcoin hóa? Đó chỉ là chiến lược tu từ. Chúng tôi không thực sự tin rằng các quốc gia dân tộc sẽ áp dụng chế độ bản vị bitcoin. Chúng tôi đang dịch chuyển cửa sổ Overton. Đó là một câu đùa, đừng lo lắng.”

Việc liên tục di chuyển cột mốc mục tiêu đã đạt được một mục tiêu xã hội thực sự. Nó khiến các thành viên cảm thấy mình thuộc về một cộng đồng nơi “tất cả đều đúng”, mà không cần họ thực sự đúng trong mọi chuyện. Những dự đoán thành công được ca ngợi và ghi lại vào sổ sách; những dự đoán không thành công thì bị quy kết sau này là đánh lừa hoặc tuyên truyền.

Điều này dẫn đến một nhận thức luận bất đối xứng. Nếu Bitcoin thực sự đạt đến 1 triệu đô la, người dự đoán có thể tự xưng là thiên tài cấp độ lịch sử thế giới. Nếu không, đó chỉ là cách thể hiện sự tự tin. Nếu một quốc gia chấp nhận Bitcoin, hiện tượng siêu Bitcoin hóa sẽ nhanh chóng đến. Nếu không, Bitcoin vốn dĩ không cần đến những quốc gia dân tộc bẩn thỉu.

Theo thời gian, điều này khiến người ta gần như không thể xác định được những người cực đoan thực sự tin vào điều gì. Học thuyết này không được ghi chép thành văn bản. Khi lịch sử trở nên bất lợi cho nó, những luận điểm cực đoan của nó trở nên không còn ràng buộc.

Bản năng khiến các tín đồ Miller tái giải thích các lời tiên tri khi sự kiện được tiên tri chưa xảy ra, trong nhiều năm đã thúc đẩy sự thay đổi giáo lý đáng kể của những người cực đoan.

1. Thanh toán -> Công nghệ lưu trữ giá trị

Người sáng lập Satoshi Nakamoto ban đầu định vị Bitcoin chủ yếu là một hệ thống thanh toán. Do gặp phải các hạn chế kỹ thuật và thiết kế bảo thủ, tầm nhìn này ban đầu được hy sinh cho Lightning Network, sau đó bị bỏ hoàn toàn. Hầu hết các giao dịch thanh toán đều được thực hiện bằng đô la Mỹ trên các blockchain khác. Những người cực đoan ngày nay không còn trung thành với tầm nhìn về mạng thanh toán của những người dùng Bitcoin thời kỳ đầu.

2. Ý tưởng tốt nhất để hấp thụ altcoin → Những ý tưởng đó vô nghĩa

Bộ nhớ này đã được xóa hoàn toàn, nhưng những người dùng Bitcoin thời kỳ đầu kiên trì cho rằng những ý tưởng tốt nhất của altcoin sẽ được thực hiện trên Bitcoin. Những điều đó đều không xảy ra, và Bitcoin dần mất đi khả năng hiện thực hóa bất kỳ ý tưởng mới nào. Bitcoin về mặt kỹ thuật gần như đình trệ trong suốt mười năm, những người cực đoan đã thích nghi và khẳng định những ý tưởng đó vừa xấu vừa vô nghĩa. Nhu cầu chiến thắng của họ buộc họ phải đứng ở vị trí không được ưa chuộng, cho rằng bất kỳ sự phát triển công nghệ nào ngoài Bitcoin đều không đáng giá.

3. Trốn khỏi Wall Street → Wall Street trở thành công cụ chiến thắng

Người dùng Bitcoin thời kỳ đầu là những hacker mật mã theo chủ nghĩa tự do, tin tưởng vào việc tạo ra không gian riêng tư không thể xâm nhập hay giám sát bởi chính phủ và công ty thông qua mật mã học. Vào khoảng năm 2017, những người dùng Bitcoin đã chấp nhận một sự đánh đổi rõ ràng, dù lúc đó họ chưa nhận thức được: Bitcoin sẽ bị tổ chức hóa, phái sinh hóa, tập trung hóa và bị hấp thụ vào cấu trúc tài chính truyền thống, đổi lấy sự tăng giá. Giao dịch Faust này đã thúc đẩy nhiều đợt tăng giá lớn, nhưng lại dập tắt tiềm năng của Bitcoin như một công nghệ mật mã thực sự.

4. Tiền tệ tách rời quốc gia → Quốc gia áp dụng làm phần thưởng

Satoshi Nakamoto và những đồng lõa đầu tiên của ông ấy sẽ nghĩ gì về những người yêu cầu chính phủ Mỹ mua Bitcoin và đưa nó vào dự trữ chiến lược? Khi chính quyền Trump ám chỉ điều này có thể xảy ra, gần như mọi người yêu Bitcoin đều quỳ gối. Điều này rõ ràng nhất cho tôi thấy rằng ngay cả những cực đoan cứng rắn nhất cũng dễ dàng bị thuyết phục từ bỏ nguyên tắc của mình.

5. Siêu Bitcoin hóa như một điểm đến dự đoán → bị hoãn vô thời hạn

Giống như những người theo chủ nghĩa Miller sau sự thất vọng lớn, các phe phái cứng rắn của Bitcoin buộc phải hạ thấp và điều chỉnh những niềm tin quý giá nhất của họ. Họ dần dần bắt đầu chấp nhận khả năng mình đã sai trên lịch sử thời gian. Khi mọi người dần nhận ra thế giới chưa tiến gần hơn đến một chuẩn vàng dựa trên Bitcoin, mục tiêu đã được dời sang tương lai vô hạn. Bất kỳ ai vội vàng chỉ ra rằng đã qua 18 năm đều bị chỉ trích: “Việc này không thể xảy ra trong một đêm! Những chuyện như thế cần vài thế hệ.” Những người cực đoan hiện nay đang sử dụng một lập luận hoàn toàn không thể bác bỏ.

Hôm nay, năm 2026, chủ nghĩa cực đoan Bitcoin là một ý thức hệ ngách, gần như không có khả năng thu hút thành viên mới. Nó chỉ có thể cung cấp câu trả lời đơn giản cho những người bị choáng ngợp bởi những lựa chọn phong phú trong lĩnh vực tiền mã hóa: Bitcoin, và chỉ có Bitcoin, mới là câu trả lời. Tất cả những thứ khác đều là lừa đảo. Chỉ cần mua Bitcoin, tự quản lý khóa riêng, cuối cùng sẽ nhận được lợi nhuận.

Vấn đề là theo thời gian, những tuyên bố này phần lớn đã được chứng minh là không đúng. Giá bitcoin đã đình trệ. Vàng đã chiếm mất phần lớn sự chú ý vào năm 2025, và lạm phát của các đồng tiền pháp định chính cũng đã giảm bớt. Các khoản đầu tư khác lại hoạt động tốt hơn. Các blockchain khác bắt đầu cung cấp nhiều trường hợp sử dụng thực tế. Mua và giữ không còn là điều duy nhất có thể làm với tài sản kỹ thuật số. Tự lưu trữ cuối cùng trở nên dễ bị tổn thương, phức tạp và quá rủi ro đối với nhà đầu tư lẻ thông thường.

Nói cách khác, tin tức về sự thịnh vượng của Bitcoin mà những người cực đoan tuyên truyền đã không còn mang lại sự thịnh vượng. Nền tảng cho tất cả những luận điểm phức tạp cho rằng Bitcoin có thể chữa lành các vấn đề xã hội và chính trị là một thực tế đơn giản: nếu bạn mua Bitcoin, bạn có thể kiếm tiền, thậm chí có thể trở nên giàu có vượt ngoài tưởng tượng. Nhưng đối với hầu hết những người mới tham gia Bitcoin (bất kỳ ai gia nhập trong năm năm qua), tình hình hoàn toàn không phải như vậy. Trước thực tế khắc nghiệt, sự tiếp nhận những tuyên bố điên rồ hơn của những người thuần túy đang giảm dần. Ngày nay, ý thức hệ này cung cấp ít hơn, và ngày càng ít người sẵn sàng dung túng những người cực đoan. Tôi không thấy bất kỳ dấu hiệu nào có thể đảo ngược xu hướng này.

Đối với tôi, tôi vẫn yêu thích Bitcoin. Tôi sẽ tiếp tục giữ Bitcoin (chỉ thông qua ETF). Tôi sẽ tiếp tục đầu tư vào các công ty Bitcoin. Tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy những thay đổi mà tôi cho là quan trọng đối với thành công của Bitcoin, bao gồm tăng cường sự linh hoạt trong mã hóa để đối phó với mối đe dọa lượng tử trong tương lai. Như tôi đã nói trong bài viết trước:

Cuối cùng, Bitcoin không phải là một lối sống. Bitcoin không phải là một bữa tối bít tết. Bitcoin không phải là meme, cũng không phải là tia laser từ mắt. Bitcoin là một công cụ cực kỳ hữu ích. Nó mang theo một số tư tưởng ý thức hệ, nhưng không phải là những tư tưởng mà những người đó tuyên truyền. Giá trị cốt lõi của Bitcoin liên quan đến quyền sở hữu tài sản, phẩm giá cá nhân, tự quyết, quyền riêng tư, tự chủ và tính dự đoán được của tiền tệ. Chính vì vậy, Bitcoin đã thu hút tôi, và tôi sẽ tiếp tục dùng mọi nguồn lực của mình để hỗ trợ nó, bất kể người khác mô tả tôi như thế nào. Tôi không bi quan về Bitcoin. Tôi chỉ quan tâm đến thế giới thực sự như thế nào, chứ không phải thế giới của những ước mơ utopia và ảo tưởng vui vẻ. Những lập luận của tôi về Bitcoin từ trước đến nay vững chắc và bền bỉ hơn nhiều so với những lập luận của những người cực đoan này. Vì những lập luận của họ dựa trên những ảo tưởng, như mô hình tồn kho-lưu lượng, tất cả các altcoin đều chắc chắn sụp đổ, hoặc siêu Bitcoin hóa. Nếu tôi cũng tin vào những điều này, tôi sẽ cảm thấy lo lắng.

Một trong những chiến thắng lớn của những người cực đoan là khiến những người dùng Bitcoin thông thường tin rằng Bitcoin cần họ để thành công. Dĩ nhiên, họ có thể hơi kỳ quặc khi nói rằng Bitcoin có thể chấm dứt chiến tranh hoặc cứu chúng ta khỏi nghệ thuật tồi tệ. Nhưng phong trào này cần những đội quân cuồng nhiệt để đối đầu với các quan chức ngân hàng trung ương, học giả, nhà kinh tế học và những người chơi altcoin.

Tôi muốn giúp những người theo bitcoin thoát khỏi quan niệm này. Chủ nghĩa cực đoan sống nhờ vào bitcoin, chứ không phải ngược lại. Chủ nghĩa cực đoan đã nhầm lẫn sự thành công của bitcoin với tính đúng đắn của chính chủ nghĩa cực đoan. Một tài sản và giao thức có thể thành công, trong khi ý thức hệ cực đoan xung quanh nó lại thất bại. Thực tế, điều này gần như đã xảy ra. Bitcoin đang phát triển mạnh mẽ, trở thành một tài sản tiền tệ toàn cầu quan trọng. Toàn bộ hệ thống tiên tri phức tạp xung quanh nó cuối cùng đã không mô tả chính xác được thành công sẽ trông như thế nào.

Những người cực đoan sẽ không công nhận điều này. Hệ tư tưởng mà họ xây dựng rất linh hoạt và khó bị ngăn cản khi đối mặt với thực tế. Luôn luôn sẽ có một đường thời gian khác, một điều kiện chiến thắng khác, một cách giải thích khác. William Miller sẽ cảm thấy tự hào.

Năm 457 trước Công nguyên, vua Ba Tư Artaxerxes I đã cấp phép khôi phục Giêrusalem, như được ghi trong Sách Ê-xơ-ra chương 7. Miller hiểu điều này là “Đền thánh”, và sau chu kỳ 2300 năm trong Đaniel chương 8 kết thúc vào năm 1844, Đền thánh sẽ được thanh tẩy.

Thực tế, tôi cho rằng lập trường ôn hòa hơn của tôi đối với Bitcoin đã giúp tôi duy trì niềm tin bền vững hơn vào tài sản và giao thức. Vì nó không đòi hỏi kỳ vọng quá cao, nên ít có khả năng kết thúc bằng sự thất vọng.

Nói rõ ràng một cách cực kỳ rõ ràng, vì mọi người đang cố gắng mơ hồ về “chủ nghĩa cực đoan” và giả vờ rằng nó không tồn tại. Những người sau đây là đại diện tiêu biểu cho triết lý tôi đang nói đến (không xếp hạng theo thứ tự): Pierre Rochard, Saifedean Ammous, Greg Maxwell (đã nghỉ hưu), Jimmy Song, Samson Mow, Francis Pouliot, Adam Back, Michael Saylor, Marty Bent/Matt Odell, Jack Mallers, Giacomo Zucco, Parker Lewis, Cory Klippstein, Max Keiser, và vô số người dùng ẩn danh trên Twitter với mắt laser.

Tôi là người phù hợp để viết bài này vì ít nhất trong mười năm qua, tôi đã là một người ủng hộ Bitcoin tích cực và nổi bật. Tôi hiểu rõ suy nghĩ của những người ủng hộ Bitcoin, am hiểu sâu sắc về lịch sử và ý thức hệ. Tôi sở hữu và ủng hộ Bitcoin, đầu tư vào các công ty Bitcoin và mong muốn nó thành công. Đồng thời, tôi cũng là người phê bình nội bộ đối với ý thức hệ nguyên thủy của Bitcoin, và bản thân tôi không đồng tình với nó. Năm 2022, tôi đã công khai cắt đứt mối quan hệ với ý thức hệ cực đoan của Bitcoin. Khi nhìn lại, đó là một quyết định mà tôi cảm thấy tự hào và biết ơn.

Tôi sẽ không trích dẫn từng ví dụ về những niềm tin hay dự đoán này và gán chúng cho những người cực đoan cụ thể. Bài viết này nhằm mục đích là bản ghi chép trực tiếp về văn hóa phụ mà tôi thuộc về và tham gia, chứ không phải một nghiên cứu nhân học học thuật. Tôi viết dựa trên ký ức cá nhân trong thập kỷ qua. Những người cực đoan biết họ đã nói những lời đó, và tôi cũng biết họ đã nói. Bạn phải tin rằng tôi đang báo cáo trung thực những gì tôi đã thấy.

Đây là giá bitcoin khi tôi viết bản nháp ban đầu. Kể từ đó, nó đã tăng giá, nhưng quan điểm tổng thể vẫn không thay đổi.

Khối lượng giao dịch trên Lightning Network nổi tiếng là khó đo lường chính xác, nhưng một ước tính của River vào năm 2025 cho thấy khối lượng giao dịch hàng tháng đạt 1,17 tỷ USD.