Đốt sách để huấn luyện AI đang trở thành một hiện tượng toàn cầu. Theo Fortune, kể từ đầu năm nay, nhiều nhà sách cổ ở Hà Lan, Đức, Thụy Sĩ và Tây Ban Nha liên tục nhận được những đơn hàng lớn bất thường. Người mua đến từ các quốc gia khác nhau như Singapore, Canada, đặt hàng hàng ngàn cuốn sách học thuật với đủ thể loại, không giống như các giao dịch mua sắm bình thường. Ví dụ, nhà sách cổ Hà Lan de Vries từng nhận một đơn hàng 3.000 cuốn sách từ một công ty Singapore có tên 2077AI. Đơn hàng còn kèm theo một file Excel liệt kê số xuất bản của từng cuốn sách. Ông cho rằng đó là email lừa đảo và bỏ qua hoàn toàn. Sau đó, khi các phóng viên truyền thông Hà Lan điều tra hiện tượng các nhà sách ở nhiều nước nhận đơn hàng bất thường, họ phát hiện những nhà mua này có liên hệ với các công ty AI, lúc đó ông mới nhận ra rằng “email lừa đảo” trước đây thực ra là một giao dịch mua sắm hợp pháp. Báo cáo cho thấy, những cuốn sách này sau khi mua về sẽ được cắt bìa, quét từng trang vào cơ sở dữ liệu, sau đó tiêu hủy bản giấy. Ngành gọi đây là “quét phá hủy”, nhanh và rẻ hơn cách giữ nguyên bản sách. Có người trả tiền vận chuyển còn cao hơn giá trị cuốn sách, vì họ coi trọng dữ liệu bên trong. Lý do đặc biệt tiêu hủy bản gốc chủ yếu là để tránh rủi ro pháp lý: Khi bạn mua một cuốn sách, quét xong mà vẫn giữ cả bản giấy lẫn bản số, về mặt bản quyền có thể bị coi là bạn đã tạo thêm một bản sao. Nhưng nếu bạn quét xong rồi tiêu hủy bản giấy, thì về mặt pháp lý bạn chỉ còn một bản duy nhất, có thể biện minh rằng bạn chỉ chuyển đổi định dạng, không tạo bản sao thêm. Trước đây chúng tôi đã viết về vụ Anthropic bị kiện, khi họ tải xuống hơn 7 triệu cuốn sách từ các trang web vi phạm bản quyền để huấn luyện mô hình, với lý do nội bộ là “không muốn xử lý rắc rối pháp lý khi mua sách”. Bây giờ có công ty đã học được bài học, thực sự đi mua sách, quét xong rồi mới tiêu hủy, dùng cách loại bỏ vật lý để tránh bản quyền. Từ vi phạm bản quyền → mua sách → đốt sách, mọi thứ ngày càng trông “hợp pháp” hơn, nhưng cũng ngày càng kỳ ảo hơn.