Mối quan hệ căng thẳng giữa Mỹ và Iran cùng với phản ứng vĩ mô của Bitcoin vào tháng 1 năm 2026

Giữa tháng 1 năm 2026, thị trường đối mặt không phải là một kế hoạch chiến tranh đã được công bố rõ ràng, mà là một chu kỳ căng thẳng nhanh chóng leo thang, nhưng các tuyên bố chính thức cố ý giữ mức độ mơ hồ: Hoa Kỳ đã bắt đầu sơ tán hoặc khuyến cáo sơ tán một số nhân viên khỏi các khu vực then chốt tại Trung Đông, bao gồm căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar. Theo báo cáo của Financial Times, có khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ đóng tại căn cứ này; Reuters cũng cho biết, trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng và các quan chức Iran cảnh báo sẽ trả đũa tại các nước láng giềng có quân đội Mỹ đóng quân nếu Mỹ tiến hành các cuộc tấn công, Mỹ đã thực hiện các biện pháp sơ tán nhân sự phòng ngừa.
Đối với các nhà đầu tư, tín hiệu quan trọng nhất nằm ở chỗ, những hành động này không chỉ là "đe dọa bằng lời nói" hay các chiêu trò truyền thông - việc di dời nhân sự và tài sản trong thực tế có chi phí rất cao, thường không chỉ được thực hiện vì mục đích biểu tượng; tuy nhiên, những động thái này vẫn chưa thể xác nhận chắc chắn về việc sẽ tiến hành hành động quân sự, điều này có nghĩa là thị trường đang định giá cho "phân bố xác suất" thay vì một kết quả duy nhất chắc chắn.

Khi rủi ro địa chính trị chuyển từ tiếng ồn nền thành rủi ro đuôi có khả năng thực hiện, các tài sản định giá trực tiếp cho sự không chắc chắn thường là những tài sản phản ứng đầu tiên. Diễn biến thị trường trong tuần này chính là minh chứng cho điều này: Theo báo cáo của Reuters, vào ngày 14 tháng 1 năm 2026, vàng giao ngay từng chạm mức cao kỷ lục 4.639,42 USD/ounce, và bạc giao ngay cũng lần đầu tiên vượt mốc 90 USD/ounce, với đà tăng được cho là do kỳ vọng cắt giảm lãi suất kết hợp với sự bất ổn địa chính trị. Tuy nhiên, vào ngày hôm sau, khi Trump đưa ra tín hiệu "tạm dừng hành động và theo dõi tình hình", giá vàng đã giảm lại, và thị trường xuất hiện hiện tượng chốt lời.
Quy trình này mang ý nghĩa quan trọng, cho thấy thị trường hiện đang ở trong tình trạng: khi cục diện chưa rõ ràng, các nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao để phòng ngừa rủi ro; nhưng ngay khi chính quyền bày tỏ xu hướng giảm cấp, tâm lý hoảng loạn cũng sẽ nhanh chóng được tiêu hóa.

Phản ứng của Bitcoin thường được đơn giản phân loại là "tài sản rủi ro" hoặc "tài sản phòng thủ", nhưng một mô tả chính xác hơn là: đó là một loại tài sản vĩ mô rất nhạy cảm với tính thanh khoản. Xu hướng ngắn hạn phụ thuộc vào con đường truyền dẫn thống trị thị trường là "sợ hãi" (có thể đẩy giá đô la Mỹ tăng lên, làm thắt chặt điều kiện tài chính) hay là "cầu phòng ngừa rủi ro" (khiến vốn chuyển sang các tài sản lưu trữ giá trị phi chủ quyền).
Trong đợt biến động này, Bitcoin rõ ràng đã tham gia vào đợt tăng giá của "tài sản phòng thủ rủi ro vĩ mô". Theo báo cáo của Bloomberg, Bitcoin đã tăng lên mức 97.694 USD trong phiên giao dịch ngày 14 tháng 1 năm 2026, với mức tăng cao nhất trong ngày lên tới 3,9%, thiết lập mức cao nhất kể từ giữa tháng 11; đồng thời, đợt tăng này đã thanh lý hơn 500 triệu USD vị thế quyền chọn tiền điện tử giảm giá, cho thấy áp lực cấu trúc thị trường đã được giải phóng đáng kể.

Đối với thị trường, điều có tính giao dịch cao hơn không phải là câu hỏi đúng/sai "Trump có thực hiện các hành động hay không", mà là bản chất và quy mô của sự leo thang tiềm tàng, cũng như ảnh hưởng của nó đến giá dầu thô, xu hướng của đồng đô la Mỹ và tính than cảu toàn cầu. Ngay cả trong bối cảnh câu chuyện "vàng số", các biến số này vẫn chi phối xu hướng ngắn hạn của Bitcoin.
Nếu xung đột được kiểm soát trong phạm vi thời gian giới hạn và không ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng, thị trường thường có thể nhanh chóng hấp thụ cú sốc này, đặc biệt là trong bối cảnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ có xu hướng nới lỏng; tuy nhiên, nếu kịch bản leo thang bao gồm gián đoạn năng lượng ở cấp độ khu vực hoặc gây ra những hành động trả đũa rộng hơn, tài sản rủi ro nói chung có thể đối mặt với áp lực thắt chặt thanh khoản, và các vị thế đòn bẩy cao, bao gồm cả thị trường tiền mã hóa, đều sẽ chịu áp lực.

Chìa khóa để xác định thị trường có đang chuyển từ "giai đoạn giá bù rủi ro" sang "chế độ khủng hoảng" không nằm ở từng tin tức đơn lẻ, mà nằm ở việc các hành động phòng ngừa có trở thành sự điều chỉnh tư thế quân sự liên tục hay không, cũng như các tuyên bố chính thức có đang dần thống nhất giữa các cơ quan hay không. Những biện pháp phòng thủ riêng lẻ có thể chỉ là hành vi thận trọng, trong khi các hành động phối hợp giữa các cơ quan và các khu vực thường cho thấy ý định hành động lớn hơn.
Theo các báo cáo công khai hiện nay, Reuters nhấn mạnh việc sơ tán phòng ngừa do cảnh báo từ Iran, trong khi Financial Times và AP chú trọng vào nỗ lực của Mỹ nhằm giảm thiểu nguy cơ trả đũa tiềm tàng. Những thông tin này cùng nhau vẽ nên một chiến lược mang tính "chuẩn bị cho những biến động, nhưng chưa cam kết hành động công khai".

Theo thông tin công khai, không thể xác định chắc chắn liệu Trump có nhất định sẽ sử dụng vũ lực với Iran hay không, nhưng thị trường đã xem khả năng này là một rủi ro không thể bỏ qua. Đây chính là lý do tại sao các tài sản phòng thủ truyền thống như vàng lại lập kỷ lục mới, đồng thời cũng giải thích vì sao Bitcoin có thể tăng lên gần mức 97.000 USD nhờ vào tâm lý phòng thủ vĩ mô.
Hướng đi tiếp theo của Bitcoin có thể không phụ thuộc vào một tin tức bất ngờ nào đó, mà sẽ phụ thuộc vào việc diễn biến tình hình có làm tăng khả năng tác động của năng lượng và sự mạnh lên của đồng đô la Mỹ (điều này thường gây bất lợi cho các tài sản nhạy cảm với thanh khoản) hay làm tăng thêm nhu cầu phòng ngừa rủi ro trong bối cảnh tồn tại cả sự bất ổn chính trị và tiền tệ — trong trường hợp sau, Bitcoin từng nhiều lần cùng hưởng lợi với vàng trong quá khứ.