Tác giả:Stacy Muur
Biên dịch: Felix, PANews
Lý thuyết "giao thức béo" ban đầu cho rằng giá trị của tiền mã hóa sẽ không cân xứng tập trung vào các chuỗi khối nền tảng, thay vì các ứng dụng. Tuy nhiên, quan điểm này hiện tại đã không còn đúng nữa.
Đến năm 2026, giá trị sẽ tập trung vào các "điểm kiểm soát": các giao diện nắm bắt được ý định của người dùng, các sàn giao dịch có tính thanh khoản nội bộ, các tổ chức phát hành nắm giữ bảng cân đối kế toán, và các bên có khả năng chuyển đổi tài sản kém hiệu quả thành token. Dù chuỗi nào cuối cùng giành chiến thắng, ứng dụng nào trở nên phổ biến, hay câu chuyện nào chiếm ưu thế, các thực thể này đều có thể thu phí.
Bảng xếp hạng này dựa trên các chỉ số như doanh thu, số lượng người dùng, ARPU (doanh thu trung bình hàng năm trên mỗi người dùng), vị thế thị trường, hiệu quả vốn, v.v., giúp làm rõ rằng giá trị thực sự hiện nay đang "phì nhiêu" ở những tầng nào, lý do tại sao lại như vậy, và làn sóng giá trị biên tiếp theo sẽ chảy về đâu.
1. "Móc" ví béo
Người lãnh đạo: Phantom
Thu nhập hàng năm: khoảng 105 triệu USD (khoảng 35 triệu USD cho quý III năm 2025)
Số người dùng: Khoảng 15 triệu người dùng hoạt động hàng tháng
ARPU: khoảng 7 USD/người dùng/năm
Vị thế thị trường: Chiếm khoảng 39% thị phần ví Solana
Hiệu suất và độ phù hợp:
Phantom đã trở thành ví tiêu dùng thống trị trên nền tảng Solana nhờ vào vị thế thống lĩnh của nó tại tầng Ý định (Intent Layer). Ví này nằm ở vị trí thượng nguồn của các hoạt động như Swap, NFT, Perps và thanh toán, cho phép Phantom biến đổi hành vi người dùng thành giá trị trước khi giá trị đó đến được các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) hoặc giao thức.
Việc ra mắt Phantom Perps đã đạt được khối lượng giao dịch vượt 10 tỷ USD chỉ trong vài tuần. Điều này đã chứng minh rằng ví tiền đang chuyển mình từ một giao diện bị động thành một địa điểm tài chính năng động. Việc Phantom huy động được 150 triệu USD trong vòng C vào tháng 1 năm 2025 với mức định giá 3 tỷ USD cho thấy sự công nhận của thị trường đối với sự chuyển đổi này.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- MetaMask: Mở rộng các kênh tạo doanh thu thông qua việc tích hợp hợp đồng vĩnh viễn và tính năng Swap, ra mắt chương trình khuyến khích LINEA trị giá 30 triệu USD để tăng cường gắn kết hệ sinh thái.
- Trust Wallet: Tổng số lượt tải xuống vượt 200 triệu, chặn được 162 triệu USD lừa đảo, thể hiện khả năng thanh toán phi tập trung mạnh mẽ, nhưng doanh thu đầu người (ARPU) tương đối yếu.
2. Chuỗi khối "béo"
Người lãnh đạo: Ethereum
Thu nhập hàng năm theo hợp đồng: khoảng 300 triệu USD
Người dùng: Khoảng 8,6 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (MAU)
ARPU: khoảng 30-35 USD/người dùng/năm
Hiệu suất và độ phù hợp:
Ethereum vẫn là lớp thanh toán cốt lõi trong lĩnh vực tiền mã hóa. Giá trị của nó không đến từ việc thực thi các giao dịch người dùng có khối lượng cao, mà đến từ vai trò của nó như một trọng tài cuối cùng cho các giao dịch giá trị cao, việc trích xuất MEV, stablecoin, và thanh toán tài chính xuyên Rollup và từ các tổ chức.
Lý do phí của Ethereum dựa trên MEV, phí blob và nhu cầu thanh toán, chứ không chỉ đơn thuần là số lượng giao dịch. Điều này khiến cho Ethereum không tăng trưởng nhanh bằng các chuỗi thực thi, nhưng khi vốn tập trung, khả năng phòng thủ của nó lại mạnh hơn.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- Solana: chuỗi thực thi "mập" hàng đầu, có doanh thu hàng tháng đạt đỉnh lên tới khoảng 240 triệu USD, và đang được thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng bởi các đồng tiền meme, giao dịch hợp đồng vĩnh viễn và các ứng dụng dành cho người tiêu dùng. Các nâng cấp hiệu năng (Firedancer, Alpenglow) tiếp tục củng cố đà tăng trưởng này.
- Base: L2 tăng trưởng nhanh nhất theo mức độ hoạt động, khối lượng giao dịch tăng hàng trăm phần trăm, tổng khối lượng giao dịch của Uniswap vượt 2000 tỷ USD — được định vị là nhánh thực thi dành cho người dùng của Ethereum.
3. "Béo" Perp DEX
Người dẫn đầu: Hyperliquid
Thu nhập hàng năm: khoảng 950 triệu đến 1 tỷ USD
Hợp đồng chưa thanh toán: khoảng 6,5 tỷ USD
Khối lượng giao dịch vĩnh viễn (30 ngày): khoảng 225 tỷ USD
Hiệu suất và độ phù hợp:
Hợp đồng vĩnh viễn là hình thức giao dịch có lợi nhuận cao nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, và Hyperliquid đang độc quyền thị trường này. Hyperliquid thu phí bằng cách tích hợp thanh khoản, thực thi và luồng lệnh trên một chuỗi chuyên dụng duy nhất, từ đó tránh được sự rò rỉ MEV và sự phân mảnh định tuyến.
Chỉ riêng trong tháng 7 năm 2025, Hyperliquid đã chiếm khoảng 35% doanh thu của tất cả các giao thức blockchain và dẫn đầu các dự án tiền mã hóa về việc mua lại token.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- Lighter: Phát triển nhanh chóng vào giai đoạn đầu, khối lượng giao dịch tích lũy vượt 1 nghìn tỷ USD, khối lượng giao dịch hàng tháng khoảng 300 tỷ USD, nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp.
- Drift: Tổng khối lượng giao dịch tích lũy khoảng 2 nghìn tỷ USD, TVL khoảng 3,2 tỷ USD, doanh thu khoảng 49 triệu USD — tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng thị phần còn yếu.
4. Vay mượn "béo"
Người lãnh đạo: Aave
Thu nhập hàng năm: khoảng 115 triệu USD
Người dùng: Khoảng 120.000 người dùng hoạt động hàng tháng
TVL: khoảng 32-35 tỷ USD
Tỷ lệ sử dụng vốn: khoảng 40%
Hiệu suất và độ phù hợp:
Aave là nền tảng cho vay và cho mượn hàng đầu trong lĩnh vực DeFi. Mặc dù biên lợi nhuận từ cho vay thường thấp hơn so với các sàn giao dịch, Aave đã bù đắp cho điều này bằng quy mô, khả năng phục hồi và nguồn vốn ổn định từ các tổ chức.
Giao thức này dự kiến sẽ đạt tổng số tiền gửi tích lũy vượt 3 nghìn tỷ USD vào năm 2025, quy mô cho vay hoạt động sẽ đạt khoảng 29 tỷ USD. Kinh doanh cho vay tăng trưởng chậm nhưng ổn định.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- Fluid: Lớp thanh khoản hàng đầu, tổng giá trị khóa chéo chuỗi khoảng 5-6 tỷ USD, đứng thứ ba trong lĩnh vực cho vay và thế chấp, thứ hai về số người dùng hoạt động hàng tháng, đồng thời hỗ trợ giao dịch DEX hiệu quả (khối lượng giao dịch 150 tỷ USD, phí vượt quá 23 triệu USD).
- Morpho Blue: Tiền gửi vượt 10 tỷ USD, là giao thức có quy mô tiền gửi lớn nhất trên chuỗi Base, cho thấy sự chuyển dịch sang mô hình cho vay mô-đun và được định hướng bởi thị trường.
5. Giao thức RWA "béo"
Người lãnh đạo: BlackRock BUIDL
Quy mô quản lý tài sản: khoảng 2,3 tỷ USD
Lợi suất: khoảng 4% (trái phiếu Mỹ được mã hóa dưới dạng token)
Người nắm giữ: Dưới 100 tổ chức (nhà đầu tư tổ chức)
Hiệu suất và độ phù hợp:
Sự phát triển của RWA phụ thuộc vào quy mô và sự tin tưởng, chứ không phải số lượng người dùng. BUIDL đã mở rộng sang bảy chuỗi khối và được CEX chấp nhận làm tài sản thế chấp, điều này đánh dấu việc xây dựng một cây cầu kết cấu giữa TradFi và tài chính chuỗi khối.
Đối thủ cạnh tranh chính:
Ondo Finance: TVL vượt 1 tỷ USD và đã được phê duyệt theo MiCA, củng cố vị thế của mình là nhà phân phối RWA bản địa tiền mã hóa hàng đầu.
6. Lớp LRT "béo" / Nợ thế chấp lại
Người lãnh đạo: EigenLayer
Tài sản được thế chấp lại: khoảng 12,4 tỷ USD
Thu nhập phí hoa hồng hàng năm: khoảng 70 triệu USD
Số lượng người dùng: khoảng 300.000 đến 400.000
Hiệu suất và độ phù hợp:
EigenLayer là một lớp restaking nền tảng, tạo ra lợi nhuận bằng cách cho thuê tính an toàn của Ethereum cho các AVS. Việc ra mắt EigenCloud (EigenAI, EigenCompute) mở rộng nó thành tính toán ngoại chuỗi có thể xác minh được.
Đối thủ cạnh tranh chính:
Ether.fi: Doanh thu hàng năm khoảng 100 triệu USD, tích cực mua lại ETHFI, có mô hình kinh doanh tiêu dùng mạnh mẽ thông qua Cash.
7. "Mập" Bộ tập trung / Lớp định tuyến
Người lãnh đạo: Jupiter
Thu nhập hàng năm: khoảng 12 triệu USD
Thể tích giao dịch của DEX Aggregator (30 ngày): khoảng 46 tỷ USD
Thị phần: Chiếm khoảng 90% khối lượng giao dịch của bộ tập hợp Solana
Hiệu suất và độ phù hợp:
Các aggregator kiếm lợi nhuận thông qua quyền ra quyết định. Jupiter tạo ra giá trị bằng cách kiểm soát định tuyến, giá cả và chất lượng thực thi, đồng thời chiếm lấy spread trước các nhà cung cấp thanh khoản.
Đối thủ cạnh tranh chính:
COWSwap: Tổng khối lượng giao dịch tích lũy khoảng 110 tỷ USD, đồng thời cung cấp bảo vệ MEV, đặc biệt phù hợp cho các nhà giao dịch tổ chức.
8. Các nhà phát hành tiền điện tử ổn định "béo"
Người lãnh đạo: Tether (USDT)
Cung lưu thông: Khoảng 18,5 tỷ USD
Thu nhập hàng năm: Hơn 10 tỷ USD
Tài sản nắm giữ của Kho bạc: khoảng 135 tỷ USD
Hiệu suất và độ phù hợp:
Tether là thực thể có lợi nhuận cao nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa. Nhà phát hành tiền điện tử ổn định tạo ra lợi nhuận cho quỹ bằng cách thu lợi từ lãi suất trái phiếu kho bạc, điều này khiến nó có lợi thế về cấu trúc hơn phần lớn các giao thức khác.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- USDC (Circle): Cung cấp khoảng 78 tỷ USD, tăng trưởng nhanh nhưng lợi nhuận thấp.
- Ethena USDe: Cung cấp khoảng 12 tỷ USD, đại diện cho một mô hình thách thức được thúc đẩy bởi lợi nhuận tổng hợp.
9. Dự báo thị trường "béo"
Người lãnh đạo: Polymarket
Thu nhập hàng năm (chưa công bố)
Thể tích giao dịch hàng tháng: khoảng 1,5 - 2 tỷ USD (đạt đỉnh trong các sự kiện quan trọng)
Số lượng người dùng: Khoảng 200.000 - 300.000 giao dịch viên hoạt động hàng tháng
Hiệu suất và độ phù hợp:
Thị trường dự đoán tạo ra lợi nhuận thông qua sự quan tâm và tính bất định. Ưu thế cấu trúc quan trọng của nó nằm ở lực hấp dẫn thông tin. Khối lượng giao dịch tập trung vào những nơi được cho là có độ chính xác xác suất cao nhất. Ngay khi vòng lặp độ tin cậy này được hình thành, các đối thủ cạnh tranh sẽ rất khó để xây dựng được độ sâu giao dịch có ý nghĩa.
Lý do Polymarket trở nên nổi tiếng không phải vì người dùng hoạt động liên tục, mà là bởi vì nó hiện đã trở thành nguồn các sự kiện nổi bật trên toàn cầu — một hình thức sự chú ý có tiềm năng sinh lời rất lớn.
Thị trường dự đoán đại diện cho một lớp "dày" mới:
- Không phụ thuộc vào TVL
- Không liên quan đến biến động xu hướng thị trường
- Chi phí có tính đàn hồi cao trong suốt sự kiện xảy ra.
- Khả năng truyền tải câu chuyện mạnh (xác suất trở thành tin tức nổi bật)
Điều này khiến chúng trở thành một trong số ít các ứng dụng tiền mã hóa có tính lồi tích cực đối với biến động vĩ mô và chính trị.
Đối thủ cạnh tranh chính:
Kalshi: Được quản lý bởi Ủy ban Thương mại Hàng hóa Hoa Kỳ (CFTC), Kalshi hỗ trợ giao dịch sự kiện dựa trên tiền pháp định Mỹ (ví dụ như thể thao, chính trị), khối lượng giao dịch đôi khi vượt qua Polymarket, thu hút sự quan tâm từ TradFi, nhưng hiện vẫn còn thua kém về thanh khoản bản địa tiền mã hóa.
10. "Béo" MEV
Người lãnh đạo: Flashbots
MEV trích xuất theo năm: khoảng 230 triệu USD
Tổng MEV được quản lý: Hơn 1,5 tỷ USD
Hiệu suất và độ phù hợp:
MEV là loại thuế ẩn của không gian khối. Flashbots đã thiết chế hóa việc trích xuất và phân phối lại MEV, biến nó thành cơ sở hạ tầng quan trọng cho Ethereum và các Rollup.
Đối thủ cạnh tranh chính:
- Jito: Quý I năm 2025 đã thu được khoảng 66% phí giao dịch trên Solana thông qua các khoản tip MEV và BAM.
- Arbitrum: Từ khi ra mắt, đã thu về khoảng 10 triệu USD phí, cho thấy MEV đang chuyển dịch sang khai thác ở thượng nguồn.
Đọc thêm:"Ứng dụng béo" đã chết, chào mừng kỷ nguyên "phân phối béo"