Bạn sẽ không bao giờ biết được rằng một con bướm vỗ cánh sẽ thổi cơn bão đến đâu.
Ngày thứ 9 sau khi Hoa Kỳ tiến hành đột kích tại Venezuela và bắt giữ tổng thống Maduro, một trò chơi mang tên RuneScape cũng đã lập nên một mốc lịch sử mới. Vào ngày đó, RuneScape đã đạt mức người chơi trực tuyến đồng thời lên tới 258.000 người, đây là con số cao nhất trong suốt 25 năm tồn tại của trò chơi này.
Hai điều tưởng chừng như hoàn toàn không liên quan gì đến nhau, vậy mà lại kết nối với nhau một cách kỳ diệu như vậy.
"Liệu cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela có làm cho giá vàng trong trò chơi RuneScape và số lượng người chơi thay đổi không?"
Khi cả thế giới đang quan tâm đến giá dầu thô quốc tế hoặc thị trường chứng khoán Venezuela do tình hình bất ổn tại quốc gia này, những người chơi RuneScape lại đang theo dõi giá vàng và giá cả trong trò chơi RuneScape, cũng như sự thay đổi về số lượng người chơi RuneScape.
Nếu như việc Maduro "rời bỏ" Venezuela báo hiệu sự chấm dứt của một thời đại, thì việc người chơi Venezuela "rời bỏ" RuneScape cũng báo hiệu sự chấm dứt của một thời đại.
Việc chấm dứt một kỷ nguyên cũ chỉ có nghĩa là lịch sử tiếp tục tiến lên một cách vĩnh hằng và vô tình, chứ không đồng nghĩa với việc mang lại hy vọng mới. Người Venezuela, trò chơi RuneScape, và tiền điện tử – ba yếu tố này từng giao thoa mãnh liệt với nhau, tạo nên một câu chuyện về sự sinh tồn và thoát khỏi.
Sống sót
Vì dầu mỏ, Venezuela từng là một trong những quốc gia giàu có nhất Nam Mỹ, nhưng kể từ năm 2013, nền kinh tế của đất nước này bắt đầu dần suy sụp.
Quá trình sụp đổ giống như một quả cầu tuyết lăn xuống từ đỉnh núi tuyết, không ngừng to ra và tăng tốc. Trong giai đoạn 2013 - 2021, tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Venezuela đã giảm khoảng 75 - 80%, đây là sự sụp đổ kinh tế nghiêm trọng nhất trên toàn thế giới trong 45 năm qua do nguyên nhân phi chiến tranh, thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả cuộc Đại Khủng hoảng ở Mỹ và sự sụp đổ của Liên Xô. Đến năm 2021, 95% dân số Venezuela sống dưới mức nghèo về thu nhập, trong đó có 77% sống trong tình trạng nghèo đói cực độ.
Vào tháng 8 năm 2018, trước khi đồng tiền của Venezuela "Bolívar" được cải cách, tỷ lệ lạm phát hàng năm của đất nước này đã vượt quá 48.000%. Trong vòng 4 tháng ngắn ngủi, tỷ giá hối đoái phi chính thức của đồng Bolívar so với đô la Mỹ đã giảm từ 1 triệu:1 xuống khoảng 7 triệu:1, khiến tiền giấy trở thành giấy lộn.
Trong cuộc sống liên tục sụp đổ này, người Venezuela đã phát hiện ra RuneScape. Vào thời điểm đó, tỷ giá giữa đồng tiền ảo "vàng" trong Old School RuneScape (viết tắt là OSRS) và đô la Mỹ khoảng 1.000.000 - 1.250.000:1, thậm chí còn có giá trị và ổn định hơn nhiều so với đồng bolívar.
Mặc dù OSRS được ra mắt vào năm 2013, nhưng thực chất đây là một nhánh của phiên bản RuneScape từ tháng 8 năm 2007. Công ty đứng sau trò chơi là Jagex đã cố gắng đưa lại phiên bản cũ vào thời đại mới nhằm giảm bớt việc người chơi rời đi và phản ứng tiêu cực đối với các bản cập nhật.
Nỗ lực này đã bất ngờ thành công, sau đó OSRS tiếp tục phát triển không ngừng, giúp cho thương hiệu RuneScape duy trì được sức sống lâu dài. Nỗ lực này cũng mang một chút cảm giác định mệnh, bởi đây là một phiên bản cũ, chỉ cần truy cập qua trình duyệt web là có thể chơi, yêu cầu cấu hình phần cứng máy tính không cao, cho phép lượng lớn người chơi ở Venezuela tham gia, làm việc trong thế giới trò chơi ảo này để giải quyết các vấn đề tồn tại trong thế giới thực.
Trên YouTube, có một video cũ được đăng vào tháng 2 năm 2018, nội dung là chơi trò chơi OSRS trên một chiếc máy tính xách tay Canaima chỉ có 2GB RAM. Trong suốt những năm 2010, chính phủ Venezuela đã phát tặng hàng triệu chiếc máy tính Canaima miễn phí cho học sinh nhằm hỗ trợ việc học tập.
Ai ngờ rằng tri thức không thể giúp những đứa trẻ này thay đổi số phận trước sự suy tàn của đất nước, nhưng chiếc máy tính với khả năng rất hạn chế lại giúp những đứa trẻ này có thể tạm thời thở phào trước những khó khăn trong cuộc sống.
Người chơi đến từ Venezuela đã bắt đầu sử dụng Old School RuneScape (OSRS) để kiếm sống từ năm 2017, thậm chí sớm hơn nữa, bởi vào tháng 9 năm 2017, một bài đăng trên Reddit hướng dẫn người chơi OSRS cách săn lùng người chơi đến từ Venezuela tại khu vực "Eastern Dragon" trong trò chơi đã trở nên nổi tiếng một cách bất ngờ. Bài đăng này sau đó đã trở thành một phần văn hóa meme quan trọng trong lịch sử của OSRS:
"Khu rồng phía đông" đề cập đến khu vực "Necromancer" (Kẻ săn mồ mả) trong OSRS, nơi phía đông có một loại quái vật gọi là "Rồng xanh". Người chơi đến từ Venezuela từng chiếm lĩnh khu vực này từ năm 2017 đến 2019. Họ săn lùng rồng một cách cuồng nhiệt, lặp đi lặp lại, thu thập xương rồng và da rồng từ việc rớt đồ, sau đó mang bán trên thị trường trao đổi của RuneScape để đổi lấy tiền xu vàng OSRS. Tiếp đó, họ đổi tiền vàng OSRS thành Bitcoin hoặc các loại tiền điện tử khác để quy đổi thành tiền mặt.
Theo một bài viết năm 2017 của người dùng "fisherman" trên steemit, việc săn rồng xanh trong một giờ có thể kiếm được 500.000 đồng xu trò chơi OSRS, tương đương 0,5 USD. Cách kiếm tiền này từng được một tờ báo trong nước Venezuela đưa tin:
Trong khi đó, những người chơi cao cấp sẽ nhắm đến một con rắn khổng lồ khác có cánh là boss "Zurlah", mang lại thu nhập khoảng 2-3 đô la mỗi giờ. Mức lương theo giờ này thậm chí còn cao hơn mức thu nhập của phần lớn những người có bằng đại học tại Venezuela.
Vài năm trước, khi người chơi Venezuela còn rất sôi động trong việc kiếm tiền qua trò chơi OSRS, nhiều phương tiện truyền thông tiếng Anh đã phỏng vấn họ. Những người được phỏng vấn thường kiếm được trên 100 USD mỗi tháng từ OSRS, trong khi cha mẹ họ chỉ kiếm được khoảng 10 USD mỗi tháng. Trong mắt họ, OSRS có độ phổ biến rất cao ở Venezuela, có thể coi là một cách kiếm tiền phổ biến, đủ để giúp họ nuôi sống cả gia đình và tránh được ảnh hưởng từ việc đồng bolívar mất giá.
Giống như ở Hồng Kông, chúng ta có thể thấy rất nhiều phụ nữ Philippines làm việc trong các gia đình, cung cấp lao động cần thiết cho các công việc thường ngày. Trong thế giới OSRS, các game thủ đến từ Venezuela cũng đóng vai trò tương tự, cung cấp lao động cho các công việc lặp đi lặp lại và nhàm chán như giết quái, thu thập vật phẩm để tăng cấp. Ngoài việc săn rồng, rắn, hươu nai và các nguyên liệu khác, các game thủ Venezuela còn nhận làm dịch vụ nâng cấp kỹ năng hoặc chế tạo vật phẩm cho người khác. Tuy nhiên, khác với những phụ nữ Philippines ở Hồng Kông có thể dễ dàng tụ tập vài ba người trên đường phố để uống cà phê một cách thoải mái, các game thủ Venezuela không thể làm như vậy. Do việc Jagex trấn áp giao dịch vật phẩm trong trò chơi với tiền thật, các game thủ Venezuela giống như những người dùng tiền ảo sử dụng địa chỉ burner để tránh bị lừa đảo, họ cũng sử dụng nhiều tài khoản burner để tránh nguy cơ bị khóa tài khoản.
Tháng 3 năm 2019, Venezuela đã xảy ra một cuộc mất điện trên toàn quốc. Trong vài ngày đó, Rồng Xanh đã mất đi những người săn rồng trung thành nhất của mình, nguồn cung xương rồng trên thị trường giảm mạnh, kéo theo giá cả tăng vọt.
Các game thủ có thái độ lẫn lộn yêu ghét đối với những người chơi Venezuela này. Một mặt, người chơi Venezuela thường thực sự là những người chơi thủ công, khác với những người chơi đến từ các quốc gia và khu vực khác có điều kiện tham gia các công ty game để kiếm tiền theo quy mô, họ thực sự kiếm tiền bằng cách chơi game thủ công một cách công bằng như những người chơi khác, và chỉ đơn thuần vì mục đích sinh tồn. Đôi khi, những người chơi có xu hướng thư giãn lại cho rằng sự tồn tại của những người chơi Venezuela thực tế lại mang lại cho họ, những người không muốn chơi quá nhiều, trải nghiệm game tốt hơn. Họ không cần chi quá nhiều tiền, mà vẫn có thể trực tiếp trải nghiệm niềm vui game mà họ mong muốn.
Mặt khác, hành vi vì lợi nhuận này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến trải nghiệm chơi game của những người chơi bình thường cũng như cơ chế kinh tế trong trò chơi. Hành động của những người chơi đến từ Venezuela trong thế giới OSRS, nhằm sinh tồn trong thực tế, lại có thể ảnh hưởng đến sự tồn tại của thế giới OSRS. Trong nhiều năm qua, trên Reddit, quan điểm về những người chơi đến từ Venezuela luôn là chủ đề gây tranh cãi, vừa có sự ác ý ẩn danh, vừa có sự ấm áp từ những lời động viên vô danh.
Cho đến khi người chơi Venezuela rời đi.
Trốn thoát
Trong thế giới OSRS ngày nay, chỉ còn nghe thấy huyền thoại về Venezuela, mà không còn thấy những người thợ đào vàng ngày xưa.
Từ năm 2023, người chơi ở Venezuela bắt đầu từ từ rời bỏ OSRS. Trong khi nền kinh tế Venezuela vẫn đang suy thoái, thì giá vàng OSRS cũng bắt đầu giảm. Những con robot không cần nghỉ ngơi, không biết mệt mỏi bắt đầu gia nhập và cạnh tranh với những người chơi thủ công ở Venezuela, khiến sản lượng vàng OSRS tăng vọt, kéo theo giá vàng liên tục giảm. Hiện tại, tỷ giá vàng OSRS so với đô la Mỹ khoảng 1 triệu vàng: 0,16 - 0,2 đô la.
Đối với những game thủ Venezuela, việc kiếm tiền trong game vẫn chưa dừng lại, chỉ là họ đã chuyển sang những nơi có hiệu quả kinh tế cao hơn — họ chuyển sang các trò chơi như Tibia, Albion OL, World of Warcraft, tiếp tục tìm kiếm sinh kế trong thế giới thực thông qua thế giới ảo.
Nhưng luôn có người thắc mắc: "Liệu cuộc sống như vậy có đúng không?". Vì vậy, một số game thủ đã quyết tâm rời khỏi những thế giới ảo này, thậm chí còn rời bỏ quốc gia thực tại của họ.
Theo số liệu mới nhất từ đầu năm nay, khoảng 7,9 triệu người Venezuela đã rời khỏi đất nước, đây là một trong những cuộc khủng hoảng tị nạn lớn nhất từng được ghi nhận tại khu vực Latinh và trên toàn thế giới. Trên các phương tiện truyền thông tiếng Anh, chúng ta có thể thấy một số cuộc phỏng vấn với những người Venezuela đã trốn khỏi đất nước bằng cách kiếm tiền thông qua OSRS.
José Ricardo, một nhà buôn vàng OSRS, kiếm lời bằng cách mua vàng OSRS và bán lại cho người mua. Khi được phỏng vấn vài năm trước, thu nhập hàng tháng của anh ấy dao động từ 800 đến 1200 USD. Anh ấy đầu tư lợi nhuận này vào tiền điện tử và có đủ tiền để nghỉ mát ở Brazil, Colombia và Trinidad & Tobago. Anh ấy vẫn sống ở Venezuela, nhưng đó chỉ là một trong những lựa chọn, và anh ấy không muốn cuộc sống của mình mãi mãi gắn bó với một nơi nào đó hay một điều gì đó.
Victor Alexander Rodriguez, từ đầu năm 2017, đã quyết định chơi trò Old School RuneScape (OSRS) 14 tiếng mỗi ngày cùng em gái để kiếm tiền phụ giúp gia đình. Khi bắt đầu công việc này, Victor đã bàn với em gái rằng: "Một ngày nào đó, chúng ta sẽ rời khỏi đây." Cả hai đã nỗ lực không ngừng qua trò chơi OSRS để tiết kiệm được 500 USD và đã đến Peru vào năm 2018. Sau đó, Victor trở thành một nhân viên an ninh, với mức lương cao hơn nhiều so với việc kiếm tiền trong trò chơi. Khi thư giãn, anh ấy thỉnh thoảng lại dùng điện thoại để quay trở lại thế giới OSRS, nhưng lần này, anh thực sự là một người chơi tận hưởng trò chơi mà không còn vì mục đích kiếm tiền nữa.
Tuy nhiên, không phải mọi câu chuyện thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn đều có kết thúc tốt đẹp như vậy. Bran Castillo từng kể lại trải nghiệm của một người bạn của bạn anh ấy — người đã dùng OSRS để kiếm đủ tiền đi Peru, và tiếp tục chơi OSRS ở Peru. Tuy nhiên, mức thu nhập trước đây ở Venezuela là đủ sống, nhưng khi đến Peru thì không còn đủ nữa. Trên Reddit, các game thủ Venezuela từng trả lời về vấn đề này: Dù chất lượng dịch vụ công cộng của họ không cao (điều kỳ quặc nhất là lần đầu đăng nhập vào OSRS phải dùng dữ liệu di động, vì dây cáp đồng của mạng internet đã bị trộm mất), nhưng gần như không phải trả tiền, và số tiền kiếm được chủ yếu chỉ để giải quyết vấn đề ăn no mặc ấm.
Ngay cả những lời đồn thổi đen tối hơn nữa cũng nói rằng, một người chơi OSRS đến từ Venezuela đã phải... làm gái mại dâm sau khi rời khỏi đất nước, vì không biết cách duy trì cuộc sống.
Người chơi OSRS có một câu nói như một niềm tin: "Trò chơi này chưa bao giờ kết thúc, bạn không phải rời đi, bạn chỉ đang nghỉ ngơi tạm thời mà thôi."
Và lời chúc cảm động nhất mà tôi từng thấy là: "Hy vọng một ngày nào đó, chúng ta sẽ không còn điều gì phải lo lắng ngoài niềm vui trong trò chơi, chỉ cần tận hưởng trò chơi này thôi."
Kết luận
Mối liên hệ giữa Venezuela với ngành công nghiệp tiền điện tử là rất nhiều và rất sâu sắc. Bây giờ, chúng ta thường bàn luận sôi nổi về khoản dự trữ Bitcoin trị giá lên đến 600.000 đồng mà chế độ Maduro có thể nắm giữ, phân tích kỹ lưỡng từ nhiều góc độ lý do vì sao đồng Petro từng được Venezuela phát hành đã thất bại, hay phân tích các hình thái kinh tế và đời sống thường ngày khi USDT trở thành đồng tiền được người dân địa phương sử dụng rộng rãi...
Nhưng lần này, khi chúng ta cố gắng tìm kiếm câu chuyện của những con người cụ thể, thay vì nhìn từ góc độ tổng thể của ngành công nghiệp, chúng ta đã thấy tiền mã hóa và một trò chơi cũ đã trải qua 25 năm lại có thể giúp người Venezuela giải quyết vấn đề sinh kế. Họ giao tranh, truyền tải cảm xúc và vướng vào những mối quan hệ phức tạp trong thế giới ảo, tất cả chỉ vì cuộc sống thực sự, hoặc để thoát khỏi số phận chết chóc đó.
Nếu như không có tiền điện tử vượt qua được những rào cản địa lý, ngôn ngữ và văn hóa, tập hợp được sự đồng thuận giá trị đủ lớn trên phạm vi toàn cầu, và cung cấp một nền tảng đáng tin cậy cấp thế giới về mặt thanh toán, thì câu chuyện OSRS và Venezuela có lẽ sẽ không xảy ra.
Dù là cố gắng duy trì cuộc sống hỗn loạn trong thế giới ảo, hay là thoát khỏi cả thế giới ảo lẫn thế giới thực để theo đuổi hy vọng mới, những lựa chọn dường như chỉ là những điều vụn vặt trong cuộc sống cá nhân này thực ra lại thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp.
Câu chuyện của họ dần mờ nhạt trong OSRS, và trong ngành công nghiệp tiền điện tử, họ chỉ như những người ngoài cuộc, lặng lẽ đi ngang qua rồi âm thầm rời đi, nhưng đó lại là nỗi đau, chua cay, khó khăn và cay đắng thực sự đằng sau sự phát triển của ngành này.
Nhấp để biết thêm về các vị trí tuyển dụng của BlockBeats
Chào mừng bạn tham gia cộng đồng chính thức của BlockBeats:
Nhóm đăng ký Telegram:https://t.me/theblockbeats
Nhóm trao đổi Telegram:https://t.me/BlockBeats_App
Tài khoản chính thức của Twitter:https://twitter.com/BlockBeatsAsia