Hầu hết các thị trường dự đoán như Kalshi tự mình giải quyết tranh chấp, trong khi Polymarket lại trao quyền này cho một nhóm phân tán gồm những người nắm giữ tiền điện tử.
Bài viết: Alexander Osipovich, Sam Kessler, Wall Street Journal
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Tháng trước, Garrick Wilhelm đã tham gia giao dịch trên thị trường dự đoán, nhưng anh ấy nhanh chóng bắt đầu hối hận. Người dùng sống tại British Columbia, Canada này đã đăng ký nền tảng Polymarket và bắt đầu đặt cược vào các sự kiện liên quan đến tình hình Trung Đông, trong đó có một lựa chọn đặt cược là liệu Israel và Hezbollah có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn hay không. Wilhelm đã đầu tư 567 USD vào lựa chọn thua cuộc, tin rằng tổ chức vũ trang này tuyệt đối không bao giờ ký kết thỏa thuận ngừng bắn, và cho rằng đây là tình thế chắc thắng.
Sau đó, Israel và chính phủ Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn, một số nhà giao dịch cho rằng hành động này tương đương với việc đạt được lệnh ngừng bắn với Hezbollah, nhưng Wilhelm sau khi nghiên cứu kỹ các quy định của nền tảng đã kiên quyết không đồng ý với cách đánh giá này.
Quyết định cuối cùng về thắng thua của vụ cược liên quan đến hàng triệu đô la này không nằm trong tay nền tảng Polymarket. Wilhelm mới biết rằng kết quả giao dịch của mình được một nhóm người phân tán, sở hữu token mã hóa, đưa ra phán quyết.
Với sự gia tăng mạnh mẽ của người dùng mới và khối lượng giao dịch tăng đột biến, các tranh chấp giao dịch đã trở thành vấn đề ngày càng nan giải đối với các nền tảng thị trường dự đoán như Polymarket. Mặc dù nền tảng ban đầu nỗ lực thiết lập các chủ đề đặt cược dưới dạng các câu hỏi rõ ràng, chỉ có hai khả năng đúng/sai, nhưng sự kiện thực tế lại phức tạp và việc xác định người thắng người thua thường rất mập mờ.
Khác với hầu hết các nền tảng thị trường dự đoán khác như Kalshi, tự mình giải quyết tranh chấp và xác định kết quả cuối cùng, Polymarket đã giao việc giải quyết tranh chấp cho dịch vụ bên thứ ba là UMA. Khi hai bên giao dịch có bất đồng về kết quả thanh toán, cơ chế bỏ phiếu của UMA sẽ được kích hoạt, với quyền bỏ phiếu thuộc về những người nắm giữ token UMA—số lượng token nắm giữ càng nhiều, trọng số bỏ phiếu càng cao, và phần lớn người bỏ phiếu giữ danh tính ẩn danh.
Polymarket rõ ràng tuyên bố trong điều khoản dịch vụ rằng nền tảng không chịu trách nhiệm giải quyết bất kỳ tranh chấp nào liên quan đến hợp đồng giao dịch.
Nhiều nhà giao dịch và chuyên gia dày dạn trong ngành tiền mã hóa đã thẳng thắn cho rằng hệ thống bỏ phiếu UMA cực kỳ dễ dẫn đến gian lận. Người nắm giữ token hoàn toàn có thể tham gia bỏ phiếu vào các tranh chấp mà họ có lợi ích liên quan, hoàn toàn không có ràng buộc về mặt thể chế.
The Wall Street Journal, kết hợp dữ liệu giao dịch từ Polymarket và thông tin trên chuỗi, phân tích cho thấy: trong năm qua, ít nhất 60% những người bỏ phiếu UMA tích cực có thể được xác định là có tài khoản giao dịch trên Polymarket; trong hơn 300 vụ tranh chấp cùng thời kỳ, đều xuất hiện trường hợp người bỏ phiếu UMA có vị thế vốn trong các cuộc cược gây tranh chấp.
UMA tự xưng là phi tập trung, nhưng dữ liệu trên chuỗi cho thấy quyền bỏ phiếu tập trung cao độ vào tay một số ít đại gia. Số liệu thống kê cho thấy, trong đa số các cuộc bỏ phiếu giải quyết tranh chấp, các địa chỉ ví của 10 người sở hữu lớn nhất chiếm hơn một nửa số phiếu.
Đối tác sáng lập của quỹ đầu tư mạo hiểm Castle Island Ventures, Nic Carter, thẳng thắn cho rằng Polymarket không nên liên tục đổ lỗi cho người khác trong việc xử lý tranh chấp. “Việc giải quyết tranh chấp chính là trách nhiệm của Polymarket, không nên giao phó cho những bên thứ ba ẩn danh và không rõ danh tính này.”
Đại diện chính thức của Polymarket cho biết, chỉ có 0,2% hợp đồng đặt cược trên nền tảng sẽ kích hoạt phán quyết bỏ phiếu của UMA, đồng thời nhấn mạnh rằng UMA sẽ phân tán quyền phán quyết vào hệ thống thị trường công khai, thay vì giao quyền quyết định độc quyền cho một thực thể duy nhất.
Tháng 3 năm nay, Shayne Coplan, người sáng lập Polymarket, đã thừa nhận tại một buổi tọa đàm tại Trường Kinh doanh Harvard rằng cơ chế giải quyết tranh chấp hiện tại của nền tảng thực sự tồn tại nhiều lỗ hổng. “Các giải pháp tối ưu hóa liên quan sắp được triển khai”, nhưng ông không tiết lộ chi tiết cụ thể về các biện pháp sửa đổi. Theo thông tin thu thập được, Polymarket đã đạt được hợp tác dữ liệu với Dow Jones, công ty mẹ của The Wall Street Journal.
UMA được đồng sáng lập bởi hai cựu nhân viên giao dịch của Goldman Sachs và được quản lý bởi Quỹ Risk Labs đăng ký tại Quần đảo Cayman. Phát ngôn viên của quỹ, James Fry, cho biết hiện tại chưa tìm thấy bất kỳ bằng chứng rõ ràng nào cho thấy nền tảng UMA thao túng giao dịch. “Các nghi ngờ từ bên ngoài chủ yếu chỉ là những nhà giao dịch thua lỗ đang tìm lý do biện minh.”
Khi xảy ra tranh chấp, các chủ sở hữu token UMA sẽ tranh luận trên nền tảng xã hội Discord, viện dẫn các tài liệu hỗ trợ để bảo vệ quan điểm của mình. Đồng thời, UMA có cơ chế xử phạt, áp dụng hình phạt kinh tế đối với những người bỏ phiếu theo ý kiến thiểu số, nhằm mục đích hướng dẫn người bỏ phiếu đưa ra phán quyết chính xác và phù hợp với sự thật.
Theo thống kê từ nền tảng giao dịch độc quyền của Polymarket, Betmoar, kể từ đầu năm 2026, nền tảng đã ghi nhận hơn 1.150 tranh chấp đặt cược, vượt quá tổng số cả năm 2025.
Gần đây, một cuộc tranh cãi nổi bật khác xoay quanh việc người phát ngôn Clavicular thông báo chính thức về việc chuẩn bị mang thai: người phát ngôn này đã công khai tuyên bố bạn đời có thai, nhưng nhiều nhà giao dịch cho rằng thông báo này không đáp ứng yêu cầu của hợp đồng về “khẳng định chính thức và có hiệu lực”. Cuối cùng, cuộc bỏ phiếu của UMA đã kết luận rằng thông báo này có hiệu lực tuân thủ. Ngoài ra, các đặt cược liên quan đến tình hình Iran cũng liên tục phát sinh nhiều tranh chấp về phán quyết.
Các tài liệu đăng ký giám sát công khai cho thấy, Polymarket ban đầu tự xử lý các tranh chấp bởi nhân viên nội bộ; đầu năm 2022, nền tảng đạt thỏa thuận với Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ do nghi ngờ vi phạm quy định tài chính của Mỹ, kể từ đó giao toàn bộ việc phán quyết tranh chấp cho UMA. Mô hình phán quyết dựa trên chủ sở hữu token phi tập trung cũng trở thành cơ sở quan trọng để Polymarket chứng minh mình là một nền tảng offshore, không bị ràng buộc bởi quy định giám sát trong nước của Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, Polymarket thỉnh thoảng cũng bác bỏ phán quyết cuối cùng của UMA và đồng thời đưa ra các giải thích bổ sung về chi tiết hợp đồng đặt cọc để tránh các tranh chấp tiềm ẩn.
Trước đó, trader mới bắt đầu Wilhelm đã thua cược liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn, với 87% người bỏ phiếu bằng UMA xác định thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon áp dụng cho các cược liên quan đến Hezbollah. Dù Wilhelm và các bên ủng hộ đã cố gắng tranh luận, họ vẫn không thể thay đổi kết quả phán quyết.
Một nhóm nhà giao dịch thua lỗ đã thành lập cộng đồng Discord có tên "Whale Hunter", cùng nhau lên tiếng phản đối hành vi thao túng bí mật của các người dùng bỏ phiếu hàng đầu trên UMA.
Các nhà giao dịch đã hướng sự chú ý vào dự án khởi nghiệp UMA.rocks, nền tảng này cho phép người nắm giữ token UMA gộp số phiếu bầu và ủy quyền quyền bỏ phiếu cho một ủy ban ra quyết định chuyên trách. Trong các cuộc bỏ phiếu tranh chấp gần đây, tỷ lệ phiếu của nó đạt 8% và được thị trường xem là chỉ báo quan trọng về xu hướng phán quyết tổng thể của UMA.
Lancelot Chardonnet, người sáng lập UMA.rocks, đã phản hồi: “Nhiều nhà giao dịch thua lỗ thực chất là do họ không nghiêm túc tìm hiểu kỹ các quy tắc đặt cược, nhưng sau đó lại đổ toàn bộ trách nhiệm cho UMA và nền tảng của chúng tôi—chúng tôi là mục tiêu dễ bị nhắm đến nhất.”
Cuối tháng 4, UMA.rocks đã chính thức loại bỏ thành viên ủy ban bỏ phiếu Scout do các hành vi nghi ngờ thao túng thị trường trong quá khứ.
Phóng viên đã liên hệ với Scout qua Discord, người này phủ nhận việc thao túng thị trường hay cố ý dẫn dắt kết quả bỏ phiếu sai, nhưng thừa nhận đã tham gia đặt cược vào các cuộc cá cược gây tranh cãi trên Polymarket đồng thời thực hiện quyền bỏ phiếu giải quyết tranh chấp của UMA.
Scout cho rằng những người tham gia bỏ phiếu có liên quan đến lợi ích lại có thể giúp kết quả phán quyết sát với sự thật hơn. “Những người bỏ phiếu không có bất kỳ lợi ích nào liên quan sẽ chỉ tốn năm phút để tìm hiểu sơ lược về sự việc; trong khi những người như chúng tôi – những nhà giao dịch nắm giữ tài sản – vì lợi ích tài chính của bản thân, mới thực sự tìm hiểu kỹ lưỡng toàn bộ sự việc để đưa ra phán quyết chính xác.”
Anh ấy thừa nhận ngành đang rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan: “Hoặc là cho những nhà giao dịch có xung đột lợi ích tham gia đưa ra phán quyết, hoặc để những người ngoài ngành không có kiến thức chuyên môn chi phối bỏ phiếu—hiện tại hoàn toàn không có giải pháp nào lý tưởng cả.”