Tác giả: nikshep
Biên dịch: Luffy, Foresight News
BTC suy yếu, chính là thời điểm Crypto chuyển mình
AI đã chiếm lấy đặc tính đầu cơ rủi ro của Bitcoin, tiền ổn định USD thay thế Bitcoin trở thành đồng tiền lưu thông phổ biến trên thị trường tiền mã hóa; điểm neo từng âm thầm duy trì thế giới tiền mã hóa phân mảnh nay cũng không còn là Bitcoin. Đây là thay đổi cấu trúc tích cực nhất trong nhiều năm qua của ngành tiền mã hóa, nhưng rất ít người hiểu được logic đằng sau nó.
Tuần này, bitcoin đã rơi xuống dưới 70.000 USD, giảm khoảng 45% so với mức cao nhất vào tháng 10 năm ngoái, khiến thị trường chìm trong bi quan. Các quỹ ETF spot trải qua dòng tiền rút ra lớn kỷ lục liên tục, tạo ra chu kỳ rút vốn dài nhất kể từ khi sản phẩm ra mắt; trong khi bitcoin, vốn được gọi là “vàng kỹ thuật số”, diễn biến ảm đạm, thì vàng vật chất lại tăng mạnh không ngừng.
Nhưng sự tiếc nuối của thị trường đã tìm sai hướng.
Trong khi bitcoin liên tục giảm điểm, một sàn giao dịch trên chuỗi mà đa số mọi người chưa từng nghe đến đã có khối lượng giao dịch năm ngoái vượt qua Coinbase; một nền tảng thị trường dự đoán có định giá tăng lên 20 tỷ USD, doanh thu hoa hồng hàng năm lên tới 365 triệu USD; đồng tiền riêng tư từng bị thị trường nhìn nhận tiêu cực đã tăng 70% trong một tuần, tạo ra diễn biến độc lập trong giai đoạn bitcoin dao động ngang; và còn một mạng lưới nền tảng lâu nay bị đánh giá thấp đã thực hiện chuyển tiền riêng tư xuyên chuỗi, giúp người dùng thực hiện chuyển đổi tài sản mà không cần mua đồng tiền bản địa của nó.
Ngành công nghiệp tiền mã hóa không đi theo sự suy giảm của Bitcoin, crypto đã không còn cần đến Bitcoin.
Câu này trông có vẻ tiêu cực, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Tiền điện tử đang tiến tới giai đoạn trưởng thành, từ bỏ giai đoạn hoang dã trước đây nơi tất cả các đồng tiền đều gắn liền với biến động của Bitcoin và dựa vào thị trường để đầu cơ, chuyển hóa thành một hệ sinh thái kinh tế thực được định giá bằng USD. Các dự án khác nhau đang tự cạnh tranh và sàng lọc dựa trên nền tảng cơ bản của riêng mình, trong khi một hạ tầng kết nối nền tảng hoàn toàn mới đang thay thế Bitcoin để kết nối toàn bộ thế giới tiền điện tử.
Năm nay, bitcoin đã mất đi hai chức năng cốt lõi, hai hiện tượng mới đã thay thế chúng, và các vị trí trống trong hệ sinh thái cũ đang nuôi dưỡng những cơ hội hoàn toàn mới.
AI đã chiếm lấy nguồn vốn đầu cơ rủi ro vào Bitcoin
Bitcoin không tạo ra dòng tiền, không có lợi nhuận, cổ tức hay lãi suất, giá cả tăng giảm gần như hoàn toàn bị quyết định bởi lượng vốn đầu cơ, là một bể chứa vốn điển hình: khi thanh khoản dồi dào, giá tăng mạnh; khi vốn thắt chặt, giá điều chỉnh sâu. Năm 2026, lĩnh vực AI bùng nổ mạnh mẽ, liên tục phân tán nguồn vốn đầu cơ từng đổ dồn vào Bitcoin.
Năm nay, quy mô đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI toàn cầu dự kiến nằm trong khoảng 700 tỷ – 830 tỷ USD, tương đương khoảng một nửa tổng quy mô trái phiếu đầu tư cấp toàn bộ thị trường Mỹ, và đến năm 2030 có thể chạm mốc 7 nghìn tỷ USD; ngành AI đóng góp khoảng 5% GDP của Mỹ, tác động tăng trưởng cho nền kinh tế Mỹ còn vượt quá tiêu dùng hộ gia đình. Chỉ riêng NVIDIA, vốn hóa thị trường đã chiếm 8% trọng số của chỉ số S&P 500. AI đã không còn là một lĩnh vực thông thường, mà đang tạo ra một trường lực hút vốn cực mạnh, tái định hình logic định giá vốn trên toàn bộ thị trường.
AI liên tục hút máu Bitcoin từ ba chiều cạnh:
1) AI đã nắm bắt được cốt lõi của câu chuyện. Điểm bán chính trước đây của bitcoin là “đặt cược vào cơ hội bất đối xứng trong tương lai”, nhưng AI sở hữu doanh thu thực tế, nhu cầu thị trường liên tục bùng nổ và sự hỗ trợ từ chính sách của các quốc gia, giúp nhà đầu tư có thể tiếp cận thông qua quỹ chỉ số. Hiện nay, các tổ chức xếp bitcoin và các cổ phiếu chủ đề không có nền tảng lợi nhuận vào cùng một nhóm tài sản rủi ro. Trong cùng một nhóm rủi ro này, một bên có lợi nhuận thực tế, bên còn lại chỉ dựa vào kỳ vọng, nên vốn liên tục rút khỏi bitcoin — nguồn gốc của việc ETF liên tục bị rút vốn nằm ở đây.
2) AI cần vốn. Sự mở rộng của AI phụ thuộc rất nhiều vào tài trợ nợ, quy mô phát hành trái phiếu của các ông lớn đám mây đã vượt tổng mức cả năm ngoái, và tín dụng tư nhân dành cho ngành AI đã vượt mốc 200 tỷ USD. Việc các tài sản chất lượng cao phát hành trái phiếu với số lượng lớn đã hút hết nguồn vốn cấp cao, khiến nguồn vốn có thể chảy vào các tài sản rủi ro cao như bitcoin bị chặn lại ở nhiều cấp độ.
3) AI ép buộc môi trường lãi suất cao. Ngành công nghiệp AI làm tăng chi phí sản xuất như điện, nước và chip lưu trữ, giá của các mặt hàng liên quan tăng phổ biến từ 5% đến mức hai chữ số, kéo lạm phát Mỹ ổn định ở mức khoảng 3,8%. Fed buộc phải duy trì lãi suất cơ bản cao ở mức 3,50%–3,75%, thị trường gần như không kỳ vọng cắt giảm lãi suất trong suốt năm. AI không chỉ cạnh tranh vốn với Bitcoin mà còn khóa chặt thanh khoản nới lỏng từ góc độ vĩ mô.
Ngoài ra, lĩnh vực tính toán cũng chứng kiến sự đảo lộn. Việc khai thác Bitcoin và tính toán AI đều chuyển đổi điện năng thành sức mạnh tính toán, cạnh tranh cùng một nguồn tài nguyên điện, trong khi hiệu quả kinh tế trên đơn vị điện năng của máy chủ NVIDIA cao hơn nhiều so với máy khai thác. Quý trước, chi phí tổng hợp để khai thác một đồng Bitcoin bởi các công ty khai thác lớn niêm yết vào khoảng 80.000 USD, nhưng giá thị trường của Bitcoin chỉ ở mức 70.000 USD, dẫn đến lỗ 19.000 USD mỗi đồng. Nhiều công ty khai thác chuyển đổi sang tính toán AI: ngành đã ký tổng cộng hơn 70 tỷ USD hợp đồng siêu tính toán AI; tỷ lệ doanh thu từ hoạt động AI của các công ty khai thác hàng đầu cuối năm có thể đạt tới 70%. Core Scientific đã chi 10,2 tỷ USD để chuyển đổi một trang trại khai thác Bitcoin 300 MW thành trung tâm dữ liệu AI; Riot bán hết Bitcoin sở hữu và cho thuê lại đất cho AMD. Những thực thể tính toán vốn từng bảo vệ an toàn toàn mạng Bitcoin đang cùng nhau rời đi.
So với rủi ro máy tính lượng tử mà nhiều người lo ngại, AI mang đến sự thay đổi cấu trúc vĩnh viễn. Ngay cả khi máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ thuật toán mã hóa của Bitcoin, ngành công nghiệp vẫn có thể khắc phục giao thức thông qua các tiêu chuẩn mật mã sau lượng tử và nâng cấp phân nhánh mềm; nhưng AI chiếm lĩnh câu chuyện, vốn và tài nguyên điện năng là không thể đảo ngược, không có bất kỳ nâng cấp giao thức nào có thể cứu vãn. Giá trị cốt lõi đầu tiên của Bitcoin đã hoàn toàn tan biến.
Stablecoin USD thay thế Bitcoin trở thành đồng tiền cơ sở của thị trường tiền mã hóa
Đây là sự thay đổi quan trọng thường bị bỏ qua nhất. Trong lịch sử phát triển của tiền mã hóa, Bitcoin lâu nay là tài sản dự trữ ngành, là tài sản trung chuyển cho các giao dịch nạp/rút: tiền pháp định được đổi thành Bitcoin trước, sau đó mới chuyển đổi sang các altcoin khác, tất cả các loại tiền đều được định giá bằng BTC, và nguồn vốn ngoài thị trường khi vào thị trường đều phải mua Bitcoin trước — đây cũng là gốc rễ khiến toàn bộ thị trường các loại tiền có xu hướng tăng giảm đồng loạt trong quá khứ.
Stablecoin đã cắt đứt liên kết này. Khối lượng giao dịch USDC lần đầu tiên vượt qua USDT kể từ năm 2019, tổng khối lượng giao dịch stablecoin toàn cầu vượt quá 30 nghìn tỷ USD. Hiện nay, đường dẫn nạp tiền của người dùng đã trở thành: tiền pháp định → USDC → các tài sản đa dạng, bitcoin hoàn toàn bị loại khỏi chuỗi lưu thông. Polymarket năm nay đã nâng cấp và ra mắt stablecoin đô la bản địa của nền tảng (được đảm bảo 1:1 bởi USDC), Hyperliquid áp dụng thanh toán bằng đô la trên toàn bộ nền tảng. Như nhận định trong ngành: stablecoin trở thành loại tài sản dự trữ phổ biến dưới nền tảng ứng dụng, các nền tảng khác chỉ đơn giản dán nhãn của riêng mình lên trên đó.
Do đó, khi tâm lý né rủi ro trên thị trường gia tăng, biểu đồ thị phần cho thấy tỷ trọng của Bitcoin giảm xuống, trong khi tỷ trọng của các đồng tiền ổn định tăng lên. Nguồn vốn không chảy ra khỏi thị trường tiền mã hóa, mà chỉ chuyển đổi trong nội bộ ngành sang các tài sản định giá bằng đô la. Nhà đầu tư muốn đầu tư vào lĩnh vực tiền mã hóa giờ đây không còn cần phải nắm giữ Bitcoin, vì các đồng tiền ổn định đô la đã tiếp nhận vai trò này. Mọi giao dịch trên chuỗi đều dựa trên đô la, và dòng tiền trên chuỗi không còn tạo ra nhu cầu mua vào cho Bitcoin nữa. Chức năng cốt lõi thứ hai của Bitcoin chính thức khép lại.
Sau khi tách rời Bitcoin, nền kinh tế mã hóa đã phát triển mạnh mẽ
Bỏ qua bitcoin, các sản phẩm được triển khai hiện nay không còn là các công cụ đầu cơ gắn với giá tiền điện tử, mà là các dự án thương mại có dòng tiền thực tế.
Sự hiện diện của Hyperliquid đủ để làm suy yếu luận điểm cho rằng “tiền điện tử đang dần biến mất”. Sở giao dịch hợp đồng spot trên chuỗi này có độ sâu khớp lệnh và tốc độ giao dịch ngang ngửa các CEX hàng đầu, đồng thời cho phép người dùng tự quản lý tài sản của mình; tổng khối lượng giao dịch năm ngoái đạt 2,6 nghìn tỷ USD, cao hơn Coinbase với 1,4 nghìn tỷ USD, doanh thu hàng năm từ 8–13 tỷ USD. 97% phí giao dịch của nền tảng được sử dụng để mua lại và đốt HYPE bản địa trên thị trường thứ cấp, với tổng khối lượng mua lại cả năm khoảng 13 tỷ USD, chiếm 7% tổng vốn hóa đồng tiền này, tốc độ đốt cháy cao gấp 4–5 lần Ethereum và 14 lần Solana. Dự án không nhận vốn đầu tư mạo hiểm, mà xây dựng vòng lặp giá trị thông qua airdrop cộng đồng và mua lại từ phí giao dịch; khối lượng giao dịch tăng giảm hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu của người giao dịch, không liên quan gì đến diễn biến giá Bitcoin, và quy mô nền tảng vẫn tăng trưởng mạnh ngay cả trong giai đoạn thị trường Bitcoin giảm giá.
Một nhân vật chính khác là Polymarket – nhà dẫn đầu thị trường dự đoán, với định giá 20 tỷ USD, doanh số giao dịch hàng năm từ 250–300 tỷ USD, phí hoa hồng hàng năm 365 triệu USD, và số người dùng hoạt động hàng ngày tăng 2,5 lần trong năm tháng; nền tảng này đã phát hành stablecoin USD và token sắp ra mắt. Sản phẩm của Polymarket tập trung vào cá cược về bầu cử, sự kiện thể thao và các sự kiện toàn cầu, nhu cầu không liên quan đến biến động giá Bitcoin.
Các dự án này hiện nay áp dụng logic định giá doanh nghiệp truyền thống: doanh thu, quy mô người dùng, bội số định giá — đây chính là dấu hiệu của sự trưởng thành trong ngành.
Lợi ích từ lĩnh vực mới: Quyền riêng tư trở thành nguồn tài nguyên khan hiếm
Nếu sổ cái minh bạch và được giám sát của Bitcoin là lựa chọn mặc định trong quá khứ, thì quyền riêng tư chính là lựa chọn nâng cấp mới. Đó là loại tiền tệ có chủ quyền và không thể theo dõi, chỉ có thể đạt được trên chuỗi. Nhưng cách mua loại tiền này lại hoàn toàn khác biệt, và chính sự khác biệt này mới là điều then chốt.
Quyền riêng tư với việc tự chủ nắm giữ. Zcash (ZEC) tăng 70% trong một tuần, tổng vốn hóa gần 10 tỷ USD, tăng hơn 45 lần so với mức đáy năm 2024, tạo ra diễn biến độc lập trong giai đoạn Bitcoin đi ngang. Các yếu tố nền tảng vững chắc: khối lượng giao dịch riêng tư tăng từ 11% lên 30% so với năm ngoái, phần lớn tài sản riêng tư không quay trở lại chuỗi công khai, kết hợp với nhu cầu tăng cao khiến nguồn cung lưu thông liên tục thu hẹp. Áp lực tuân thủ quy định vốn từng bị đàn áp lại thúc đẩy giá trị của các đồng tiền riêng tư: Robinhood đã triển khai ZEC spot, Grayscale đã nộp hồ sơ cho quỹ ETF spot riêng tư đầu tiên trong ngành. Quyền riêng tư đã được nâng cấp từ một ứng dụng đơn lẻ thành logic đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, ZEC cần mua riêng token và chuyển đổi chuỗi công khai để sử dụng.
Quyền riêng tư đa chuỗi. Với NEAR, người dùng không cần mua các tài sản riêng tư, cũng không cần di chuyển tài sản qua chuỗi khác; nhờ công nghệ chữ ký trên chuỗi, một tài khoản NEAR duy nhất có thể trực tiếp kiểm soát tài sản bản địa của Bitcoin, Ethereum và Solana, không có token được đóng gói, không có rủi ro cầu nối chuỗi, và sử dụng mạng tính toán an toàn đa bên phi tập trung để lưu trữ khóa. Kết hợp với giao thức ý định bảo mật, người dùng có thể chuyển tài sản một cách riêng tư trên bất kỳ chuỗi công khai nào, với thông tin đối tác giao dịch và tuyến đường được ẩn hoàn toàn, thực hiện thông qua phân mảnh riêng tư. Tài sản của người dùng vẫn giữ nguyên trên chuỗi công khai ban đầu, trong khi quyền riêng tư trở thành một dịch vụ nền tảng phổ quát có thể tích hợp thêm.
So sánh với các đồng tiền riêng tư đơn lẻ, mô hình này mang tính đột phá mạnh mẽ hơn. Người dùng không cần sở hữu ZEC, không cần rời khỏi hệ sinh thái gốc của Ethereum và Bitcoin, tính riêng tư từ đặc tính của tài sản chuyên biệt trở thành chức năng tích hợp sẵn trong mọi giao dịch.
Lớp điều phối nền tảng của thời đại đa chuỗi, thay thế vai trò trung tâm của Bitcoin
Nhìn toàn cảnh ngành tiền mã hóa: ngành công nghiệp không còn hướng tới sự thống nhất, mà là sự song hành của nhiều chuỗi, hệ sinh thái liên tục mở rộng, các đồng tiền ổn định USD trở thành loại tiền tệ phổ biến nền tảng, các tác nhân AI tự chủ sở hữu chứng từ, gọi API và chuyển tiền trở thành các thực thể tham gia mới.
Hệ sinh thái đa chuỗi và tác nhân khổng lồ cần cơ sở hạ tầng kết nối liền mạch; trong thập kỷ qua, vai trò này do Bitcoin đảm nhiệm; hiện nay, vị trí trống đã được lớp phối hợp bảo mật mới thay thế: ký trên toàn chuỗi, thanh toán bằng USD, giao dịch riêng tư, thực thi tự động bởi tác nhân.
NEAR đang nhắm tới phân khúc này. Nó hỗ trợ các tác nhân AI thanh toán riêng tư bằng USDC, thực hiện tính toán bảo mật nhờ khu vực an toàn phần cứng, đồng thời biến mạng chữ ký thành trung tâm quản lý khóa cho nền kinh tế tác nhân, cung cấp dịch vụ liên chuỗi và riêng tư không phụ thuộc vào bất kỳ chuỗi công khai nào cho người dùng và robot.
Cùng lĩnh vực này còn có Venice. Sản phẩm này tập trung vào ứng dụng AI với tính năng tương tác riêng tư, thu hút một lượng lớn người dùng bản địa Web2; việc staking token nền tảng VVV cho phép chia sẻ lợi nhuận từ suy luận AI, dự án đã mua lại và tiêu hủy hơn 40% lượng token đang lưu hành, nhu cầu được thúc đẩy bởi lượng sử dụng AI, và diễn biến giá token tách biệt với Bitcoin.
Trọng tâm mới của ngành hiện đã hình thành: không còn là các đồng tiền đơn lẻ, mà là cơ sở hạ tầng nền tảng, với các dự án thực tế dựa vào cơ sở hạ tầng này để tạo ra giá trị thực sự.
Tổng kết
Kết hợp chúng lại: USD là tiền mặt lưu thông toàn ngành, các token của các dự án như HYPE, POLY, ZEC, NEAR, VVV tương ứng với cổ phần doanh nghiệp, lớp bảo mật cross-chain là hạ tầng kết nối toàn ngành, còn bitcoin chỉ là một bộ phận trong hệ sinh thái. AI chiếm lĩnh các vị thế đầu cơ vĩ mô, vàng vật lý tiếp nhận nhu cầu trú ẩn an toàn, stablecoin độc quyền chức năng tiền dự trữ, dưới ba áp lực này, bitcoin đã không còn rực rỡ như trước.
Trong thập kỷ qua, toàn ngành theo dõi sát sao diễn biến của Bitcoin, mọi đồng altcoin đều đi theo hướng của Bitcoin, thời đại này đã chính thức khép lại. Hiện nay, việc đánh giá chất lượng dự án tuân theo tiêu chuẩn giống như các công ty thực tế: có doanh thu thực sự, người dùng hoạt động, và token có thể nắm bắt được lợi ích từ sự phát triển của dự án hay không.
Đừng còn dùng sự tăng giảm của Bitcoin để đánh giá nhiệt độ của ngành tiền điện tử. Tập trung vào doanh thu của dự án, sự gia tăng người dùng và cơ sở hạ tầng nền tảng kết nối toàn chuỗi: cơ sở hạ tầng liên chuỗi hỗ trợ chuyển tiền riêng tư toàn chuỗi, thanh toán bằng đô la Mỹ và tương thích với cả con người và máy móc.
AI chiếm lấy vốn đầu cơ vĩ mô, đô la Mỹ chiếm lấy vị thế tiền tệ dự trữ, một giao thức nền tảng hoàn toàn mới đã gánh vác trọng trách kết nối toàn ngành. Việc Bitcoin giảm xuống dưới 70.000 USD không phải là ngày tận thế của ngành tiền mã hóa, mà là bước ngoặt lịch sử để tiền mã hóa hoàn toàn thoát khỏi sự ràng buộc của Bitcoin.
Twitter：https://twitter.com/BitpushNewsCN
Nhóm giao lưu TG của BitPush: https://t.me/BitPushCommunity
Theo dõi BitPush trên TG: https://t.me/bitpush