Biên tập viên lưu ý: Cuộc cạnh tranh về AI đang chuyển từ cuộc đua về khả năng mô hình sang cuộc cạnh tranh hệ thống phức tạp hơn.

Bài viết này thảo luận về đánh giá mới nhất của Anthropic về cuộc cạnh tranh AI giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Tác giả cho rằng, hai đến ba năm tới sẽ là giai đoạn then chốt hình thành cục diện AI tiên tiến: một mặt, Hoa Kỳ và các đồng minh vẫn duy trì lợi thế trong các chip tiên tiến, khả năng mô hình, đầu tư vốn và hạ tầng công nghệ toàn cầu; mặt khác, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc cũng đang không ngừng thu hẹp khoảng cách với trình độ tiên tiến nhờ vào nhân tài, dữ liệu, hiệu quả kỹ thuật và khả năng bắt kịp nhanh chóng.

Dựa trên điều này, Anthropic cho rằng nhiệm vụ cốt lõi hiện tại là duy trì lợi thế dẫn đầu về năng lực tính toán và khả năng mô hình của chính mình. Điều này bao gồm cả việc tiếp tục củng cố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến, cũng như hạn chế các con đường rò rỉ công nghệ như chuyển giao trung tâm dữ liệu nước ngoài, chip và kỹ thuật tinh luyện mô hình. Nếu không, các doanh nghiệp AI Trung Quốc có thể thu hẹp khoảng cách với các mô hình tiên tiến của Mỹ trước năm 2028 thông qua việc tiếp cận năng lực tính toán và sao chép khả năng mô hình.

Bài viết này cũng đưa ra một phán đoán ngành lớn hơn: Khi AI bước vào giai đoạn tăng tốc năng lực, trọng tâm cạnh tranh đã không còn chỉ là “ai sở hữu mô hình mạnh nhất”, mà là ai có thể chuyển hóa năng lực mô hình thành hạ tầng, hiệu quả ngành công nghiệp, thị trường toàn cầu và các quy tắc quản trị. Công nghệ AI càng tiến gần đến khả năng phổ quát, thì chuỗi cung ứng chip, đầu tư vốn, công cụ chính sách và mạng lưới phân phối toàn cầu đằng sau nó càng trở thành những biến số then chốt quyết định cục diện tương lai.

Dưới đây là bản gốc:

Chúng tôi đã công bố một bài báo mới trình bày quan điểm của chúng tôi về cuộc cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Mỹ.

Mỹ và các đồng minh cần duy trì lợi thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI so với các đối thủ cạnh tranh chính như Trung Quốc. Với khả năng AI đang được nâng cao nhanh chóng, công nghệ này sớm sẽ tác động sâu sắc đến quản lý xã hội, an ninh quốc gia và cấu trúc quyền lực toàn cầu. Đồng thời, tốc độ phát triển của AI đang không ngừng gia tăng, khiến thời gian dành cho các bên thiết lập quy tắc cạnh tranh, quản lý rủi ro công nghệ và xây dựng khung quản trị toàn cầu trở nên vô cùng hạn hẹp. Chính trong bối cảnh này, chúng tôi đề xuất các biện pháp đảm bảo Mỹ duy trì lợi thế dẫn đầu.

Một trong những yếu tố quan trọng nhất để phát triển AI là tiếp cận các chip tính toán dùng để huấn luyện mô hình, còn gọi là “sức mạnh tính toán”. Do các chip tiên tiến nhất chủ yếu được các doanh nghiệp trong hệ thống Mỹ và đồng minh phát triển, chính phủ Mỹ hiện đang hạn chế Trung Quốc tiếp cận các chip liên quan thông qua các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Kinh nghiệm gần đây cho thấy các biện pháp kiểm soát này đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Thực tế, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc có thể phát triển các mô hình gần ngang tầm Mỹ chủ yếu nhờ vào lợi thế nhân tài, khai thác lỗ hổng trong các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, và các hành vi nén mô hình quy mô lớn — tức là trích xuất đầu ra và khả năng của các mô hình Mỹ để nhanh chóng sao chép một phần thành tựu công nghệ.

Trong bài viết này, chúng tôi đưa ra hai kịch bản về khả năng thế giới năm 2028 có thể diễn ra. Chúng tôi dự kiến rằng vào thời điểm đó, các hệ thống AI mang tính cách mạng đã xuất hiện.

Trong kịch bản thứ nhất, Hoa Kỳ thành công trong việc duy trì lợi thế về sức mạnh tính toán của mình. Các nhà hoạch định chính sách siết chặt hơn nữa các hạn chế xuất khẩu, thu hẹp không gian để Trung Quốc tiếp cận các năng lực tiên tiến của Hoa Kỳ thông qua các phương pháp như chưng cất mô hình, đồng thời đẩy nhanh việc áp dụng AI tại Hoa Kỳ và các đồng minh. Trong thế giới này, hệ sinh thái công nghệ do Hoa Kỳ dẫn dắt có thể ảnh hưởng lớn hơn đến các quy tắc, tiêu chuẩn và khung quản trị AI. Chính trong kịch bản này, Hoa Kỳ có khả năng cao hơn trong việc thiết lập giao tiếp hiệu quả với Trung Quốc về an toàn AI; trong phạm vi khả thi, chúng tôi ủng hộ điều này.

Trong kịch bản thứ hai, Hoa Kỳ đã không hành động đủ mạnh. Các nhà hoạch định chính sách đã không ngăn chặn được Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến, khiến các doanh nghiệp AI Trung Quốc nhanh chóng tận dụng những khoảng trống này để bắt kịp với ranh giới AI và thậm chí vượt lên ở một số lĩnh vực. Trong thế giới này, các quy tắc và tiêu chuẩn AI sẽ được nhiều quốc gia cạnh tranh giành giật, và các mô hình tiên tiến nhất có thể được sử dụng cho quy mô lớn hơn trong quản lý xã hội, các hoạt động mạng và xây dựng năng lực an ninh. Dù tình huống này được xây dựng trên nền tảng năng lực tính toán và sự lan tỏa công nghệ của Hoa Kỳ, nhưng nó không phù hợp với lợi ích lâu dài của Hoa Kỳ và các đồng minh.

Mỹ và các đồng minh của Mỹ bước vào cuộc cạnh tranh AI với lợi thế vượt trội. Các công cụ then chốt cần thiết để thống trị AI đã được hệ sinh thái doanh nghiệp sáng tạo cao trong khuôn khổ Mỹ và các đồng minh xây dựng nên. Thành công trong quá khứ có nghĩa là nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay, về cơ bản, là tránh lãng phí lợi thế hiện có: không tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Trung Quốc bắt kịp.

Hai kịch bản cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ năm 2028

Việc phát triển và triển khai AI sẽ quyết định hướng đi của các quy tắc công nghệ toàn cầu, tiêu chuẩn ngành và khung quản trị trong tương lai. Ai duy trì được lợi thế trong lĩnh vực AI, người đó có khả năng cao hơn trong việc định hình cách thức vận hành của các hệ thống này.

Hiện tại, Hoa Kỳ và các đồng minh của nước này có lợi thế nổi bật về năng lực tính toán. Năng lực tính toán là một trong những yếu tố quan trọng nhất để phát triển các mô hình AI tiên tiến. Lợi thế này đến từ sự đổi mới công nghệ của Hoa Kỳ và các đồng minh, cũng như từ chính sách kiểm soát xuất khẩu được cả hai đảng tại Hoa Kỳ ủng hộ. Tuy nhiên, về mức độ thông minh của mô hình, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc đã không còn xa cách. Chúng tôi theo dõi sự phát triển AI của Trung Quốc không phải để phủ nhận năng lực và đóng góp của người dân Trung Quốc và cộng đồng AI Trung Quốc, mà vì Trung Quốc là quốc gia duy nhất ngoài Hoa Kỳ có đủ nguồn lực và nhân tài hàng đầu, đồng thời đang tiến hành hệ thống hóa nỗ lực đuổi kịp các mô hình AI tiên tiến.

Trung Quốc đã ứng dụng công nghệ AI trong các lĩnh vực như kiểm duyệt thông tin, quản lý xã hội, an ninh mạng và xây dựng năng lực quân sự. Các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc sở hữu nhân tài cấp thế giới. Điều thực sự hạn chế khả năng theo kịp của họ là ràng buộc về sức mạnh tính toán. Lý do một phần giúp các phòng thí nghiệm Trung Quốc duy trì vị trí gần với ranh giới前沿 là họ tận dụng các lỗ hổng trong chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ và thu nhận một phần khả năng của các mô hình Mỹ thông qua quá trình chưng cất mô hình quy mô lớn, từ đó đẩy nhanh quá trình huấn luyện mô hình và thu hẹp khoảng cách năng lực.

Với nguồn cung năng lực tính toán mở rộng nhanh chóng, AI ngày càng được sử dụng nhiều hơn để tăng cường đào tạo các mô hình mới, và chúng ta đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ về khả năng AI. “Vương quốc thiên tài trong trung tâm dữ liệu” — tức là mức độ thông minh AI mang tính cách mạng mà chúng ta hiểu — có thể đã ở ngay trước mắt. Sự tăng tốc này làm cho các hành động chính sách trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Cho đến nay, do các vấn đề như tránh lệnh cấm xuất khẩu và tinh luyện mô hình vẫn còn tồn tại, hệ sinh thái AI của Trung Quốc tiếp tục tiến gần với đường cong tiên tiến. Tuy nhiên, nếu Mỹ và các đồng minh hiện hành động giải quyết đồng thời hai vấn đề: tiếp cận năng lực tính toán và rò rỉ năng lực mô hình, thì vẫn có thể duy trì lợi thế dẫn đầu từ 12 đến 24 tháng trong khả năng tiên tiến. Đến năm 2028, lợi thế này sẽ mang ý nghĩa chiến lược quan trọng. Lợi thế này cũng sẽ tăng cường khả năng của Mỹ trong việc giao tiếp với các chuyên gia AI Trung Quốc về an toàn và quản trị AI, và chúng tôi ủng hộ sự tiếp xúc này. Nhưng cửa sổ cơ hội để duy trì lợi thế này sẽ không tồn tại mãi mãi.

Tại đây, chúng tôi đưa ra hai kịch bản có thể xảy ra về tình trạng cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ vào năm 2028. Kịch bản thứ nhất là Hoa Kỳ và các đồng minh của họ tạo ra lợi thế rõ rệt về trí tuệ mô hình, mức độ áp dụng ứng dụng và phân phối toàn cầu. Kịch bản này có thể xảy ra nếu các nhà hoạch định chính sách hành động ngay bây giờ, siết chặt kiểm soát đối với năng lực tính toán tiên tiến của các phòng thí nghiệm Trung Quốc, thu hẹp không gian để họ bắt kịp thông qua quá trình tinh luyện các mô hình AI hàng đầu của Hoa Kỳ, và đẩy nhanh việc áp dụng AI của Hoa Kỳ và các đồng minh.

Tình huống thứ hai là Trung Quốc có khả năng cạnh tranh ở vị trí tiên phong. Tình huống này sẽ xảy ra nếu các nhà hoạch định chính sách không tiếp tục đẩy mạnh lợi thế dẫn đầu hiện có, hoặc nới lỏng các hạn chế đối với việc doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến.

Nhiều người tại Quốc hội Mỹ và chính quyền Trump đã ủng hộ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, ngăn chặn các cuộc tấn công bằng cách tinh luyện mô hình, cũng như thúc đẩy công nghệ AI của Mỹ vươn ra nước ngoài. Với sự tiến triển của các chính sách này, chúng tôi hy vọng Mỹ và các đồng minh có thể đảm bảo lợi thế vượt trội trước năm 2028, tránh để xảy ra cuộc cạnh tranh khốc liệt với Trung Quốc chỉ sau hai năm.

Tính cần thiết để duy trì vị thế dẫn đầu

Chúng tôi dự kiến rằng AI tiên tiến sẽ tạo ra tác động sâu rộng đến nền kinh tế và xã hội trong những năm tới, giống như những gì đã được mô tả trong “Machines of Loving Grace” và “The Adolescence of Technology”. Sứ mệnh của chúng tôi là đảm bảo con người có thể vượt qua giai đoạn chuyển đổi sang AI biến đổi một cách an toàn và có lợi. Chúng tôi tin rằng sự chuyển đổi thành công sẽ mang lại những đột phá quan trọng trong y học, phát minh và tăng trưởng kinh tế.

Việc chuyển đổi này có thể thành công hay không, một phần phụ thuộc vào việc hệ thống mạnh nhất được xây dựng bởi những hệ sinh thái công nghệ nào. Hệ thống công nghiệp, môi trường quản lý và khung quản trị nơi các AI tiên tiến nhất tồn tại sẽ định hình các quy tắc phát triển và triển khai công nghệ này. Ngược lại, những quy tắc này cũng sẽ ảnh hưởng đến mức độ an toàn của công nghệ, ai được bảo vệ, và cuối cùng nó phục vụ lợi ích của ai.

Nếu ranh giới của AI chủ yếu được định hình bởi các hệ thống sử dụng nó để đạt lợi thế quân sự, các hoạt động mạng, quản lý xã hội và kiểm soát thông tin, thì cuộc chuyển đổi công nghệ này sẽ đối mặt với mức độ không chắc chắn và rủi ro an ninh cao hơn.

Từ lịch sử, khả năng quản trị và giám sát quy mô lớn thường bị giới hạn bởi chi phí thực thi bằng nhân lực. Các hệ thống AI mạnh mẽ có thể giảm chi phí này, cho phép các khả năng quản trị tự động hóa, nhận diện và ra quyết định được triển khai ở quy mô lớn hơn. Do đó, việc Trung Quốc đạt ưu thế trong lĩnh vực AI có thể tạo ra ảnh hưởng quan trọng đến cục diện quản trị và an toàn AI toàn cầu.

Trung Quốc sở hữu nguồn lực kinh tế, quân sự và quản lý nhà nước khổng lồ. Đồng thời, đây cũng là quốc gia duy nhất ngoài Mỹ có các phòng thí nghiệm AI với nguồn lực dồi dào và tập trung nhân tài cao, đang nỗ lực đuổi kịp các công nghệ tiên tiến. Ngoài ra, Trung Quốc đặc biệt coi trọng việc xây dựng mình thành cường quốc AI hàng đầu. Bắc Kinh đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào ngành AI và bán dẫn của Trung Quốc.

Trung Quốc đã ứng dụng các hệ thống AI trong các lĩnh vực như kiểm duyệt thông tin, quản lý xã hội, hành động mạng và xây dựng năng lực an ninh. Việc triển khai các công nghệ liên quan ở một số khu vực, bao gồm nhận dạng khuôn mặt, thu thập dữ liệu sinh trắc học và giám sát giao tiếp, cũng cho thấy tiềm năng ứng dụng AI trong quản lý quy mô lớn. Các hệ thống AI tiên tiến sẽ làm giảm chi phí duy trì, mở rộng phạm vi phủ sóng và tăng mức độ tự động hóa của những năng lực này. Khi các công nghệ liên quan lan rộng ra nước ngoài, AI cũng có thể được nhiều quốc gia khác sử dụng để củng cố năng lực quản lý và giám sát. Tiền tuyến AI do Trung Quốc dẫn dắt có thể làm thay đổi đáng kể cách thức sử dụng công nghệ và mô hình quản trị trên toàn cầu.

AI tiên tiến sẽ định hình sự cân bằng lực lượng quân sự trong tương lai. Trung Quốc đã coi AI là một yếu tố quan trọng trên chiến trường tương lai và đang thúc đẩy quá trình hiện đại hóa trí tuệ cho hệ thống quân sự. Các nhà hoạch định chiến lược quân sự Trung Quốc xem “trí tuệ hóa” lực lượng quân sự là con đường quan trọng để theo kịp và cuối cùng nâng cao năng lực quân sự của chính mình. Quân đội Trung Quốc đã bắt đầu mua các hệ thống AI do các công ty thương mại Trung Quốc phát triển để sử dụng vào mục đích quân sự, bao gồm triển khai mô hình DeepSeek để điều phối cụm phương tiện không người lái và tăng cường khả năng hoạt động mạng.

Những khả năng này không lan truyền chậm chạp. Khi một mô hình mới đạt đến mức độ khả năng mới trong các lĩnh vực như nhắm mục tiêu tự chủ, phát hiện lỗ hổng hoặc hợp tác theo cụm, bên nắm giữ nó có thể đưa nó vào ứng dụng thực tế trong vòng vài tuần, thay vì vài năm.

Rủi ro sẽ còn tiếp tục gia tăng vì AI tiên tiến sẽ trở thành chất xúc tác cho các công nghệ then chốt khác. Các mô hình AI tiên tiến sẽ có khả năng rút ngắn chu kỳ nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực như bán dẫn, công nghệ sinh học và vật liệu tiên tiến. Việc dẫn đầu trong lĩnh vực AI tiên tiến sẽ giúp một quốc gia liên tục mở rộng lợi thế trong toàn bộ hệ thống công nghệ an ninh quốc gia.

Nếu một phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc phát triển trước các phòng thí nghiệm của Mỹ một mô hình đạt mức độ tương đương Claude Mythos Preview, Trung Quốc sẽ là nước đầu tiên sở hữu một hệ thống có khả năng tự động phát hiện và kết nối các lỗ hổng phần mềm, và có thể sử dụng nó để nâng cao thêm năng lực mạng của mình. Khả năng của các mô hình trong tương lai sẽ tăng theo cấp số nhân, do đó sẽ tạo ra tác động lớn hơn đến lợi ích an ninh của Mỹ và các quốc gia khác.

Sự cạnh tranh song song giữa các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể khiến các nỗ lực về an toàn và quản trị do ngành công nghiệp và chính phủ dẫn dắt trở nên khó khăn hơn. Nếu các phòng thí nghiệm Trung Quốc theo sát sau các mô hình của Mỹ hoặc ở cùng mức độ với các mô hình của Mỹ, các công ty AI tư nhân ở cả Mỹ và Trung Quốc đều có thể chịu áp lực lớn hơn để ra mắt các mô hình và sản phẩm mới nhanh hơn, trước khi hoàn thành đánh giá an toàn đầy đủ. Các chính phủ các nước cũng có thể do lo ngại bị bỏ lại phía sau mà không dám ban hành các chính sách khuyến khích phát triển và triển khai AI có trách nhiệm.

Mặc dù ngày càng nhiều nhà nghiên cứu trong cộng đồng phòng thí nghiệm và chính sách AI của Trung Quốc đang quan tâm đến các rủi ro an toàn AI, xu hướng này chưa chuyển hóa thành các thực hành an toàn tương đương với các phòng thí nghiệm tại Mỹ. Tính đến năm ngoái, trong số 13 phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Trung Quốc, chỉ có 3 phòng thí nghiệm công bố kết quả đánh giá an toàn, và không có phòng thí nghiệm nào tiết lộ kết quả đánh giá rủi ro hóa học, sinh học, phóng xạ và hạt nhân (CBRN). Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI (CAISI) phát hiện rằng, dưới một kỹ thuật thoát khỏi giới hạn phổ biến, mô hình DeepSeek R1-0528 đã phản hồi 94% các yêu cầu rõ ràng mang tính độc hại, trong khi tỷ lệ này ở các mô hình tham chiếu của Mỹ chỉ là 8%. Mô hình này vẫn tiếp tục tồn tại ở các mô hình được phát hành gần đây. Ví dụ, một đánh giá độc lập được công bố vào tháng 4 năm nay về mô hình Kimi K2.5 của Moonshot cho thấy, so với các mô hình tiên tiến của Mỹ, mô hình này có tỷ lệ không từ chối các yêu cầu liên quan đến CBRN cao hơn.

Nghiêm trọng hơn, các phòng thí nghiệm Trung Quốc thường công bố các mô hình có khả năng sử dụng song song dân sự-quân sự dưới dạng trọng số mở. Khi trọng số mô hình được mở, các biện pháp bảo mật hiện có có thể bị gỡ bỏ, cho phép bất kỳ quốc gia hay thực thể phi quốc gia nào sử dụng mô hình đó vào mục đích xấu, bao gồm tấn công mạng và lạm dụng CBRN—những biện pháp bảo mật này vốn được thiết kế để ngăn chặn việc lạm dụng như vậy.

Mục tiêu chính sách của chúng tôi: tạo ra và duy trì lợi thế dẫn đầu cho Hoa Kỳ và các đồng minh

Chúng tôi hỗ trợ Hoa Kỳ và các quốc gia khác thực hiện các chính sách nhằm xây dựng và duy trì lợi thế an toàn và dẫn đầu gần đây so với Trung Quốc về mức độ thông minh, sự áp dụng trong nước và phân phối toàn cầu. Lợi thế này là vô cùng quan trọng để bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia của Hoa Kỳ và các đồng minh, ngăn chặn việc sử dụng sai mục đích công nghệ AI. Đồng thời, đây cũng là điều kiện cơ bản để đảm bảo Hoa Kỳ và các đồng minh có thể chiếm vị thế thuận lợi trong việc quản trị AI toàn cầu trong tương lai.

Anthropic sâu sắc tôn trọng nhân dân Trung Quốc và những thành tựu mà cộng đồng AI Trung Quốc đã đạt được. Chúng tôi mong muốn Trung Quốc duy trì mối quan hệ hòa bình với thế giới. Lo ngại của chúng tôi cụ thể hướng đến nguy cơ mà bất kỳ hệ thống AI tiên tiến nào do các quốc gia mạnh mẽ sở hữu có thể gây ra đối với an ninh và quản trị toàn cầu.

Trong phạm vi khả thi, Anthropic hỗ trợ đối thoại quốc tế về an toàn AI với các chuyên gia AI Trung Quốc. Thế giới có lợi ích chung trong việc phát triển AI an toàn, bất kể AI được phát triển và triển khai ở đâu. Các hệ thống AI tiên tiến có thể mang lại nhiều rủi ro khác nhau, đòi hỏi sự trao đổi giữa Mỹ và Trung Quốc. Việc xác định các thách thức chung và thúc đẩy các ý tưởng nhằm chuẩn bị và giảm nhẹ những rủi ro này là lợi ích chung của cả hai bên.

Khi Mỹ duy trì lợi thế về năng lực lớn lao, triển vọng của sự tiếp xúc mang tính xây dựng là tốt nhất. Việc xây dựng lợi thế dẫn đầu một cách có trách nhiệm trong phát triển và triển khai AI tiên tiến nhất sẽ tăng cường khả năng của Mỹ ảnh hưởng đến các thực hành an toàn AI của Trung Quốc và các khu vực khác.

Mythos Preview là mô hình chúng tôi đã phát hành cho một số đối tác vào tháng 4 năm nay như một phần của Project Glasswing. Mô hình này cho thấy một giai đoạn tăng tốc năng lực đã bắt đầu, đồng thời làm gia tăng tính cấp bách của các hành động chính sách. Sau khi có quyền truy cập vào mô hình này, số lỗ hổng bảo mật mà Firefox đã vá trong tháng trước đã vượt quá tổng số lỗ hổng mà họ vá trong cả năm 2025, gần bằng 20 lần trung bình tháng của năm 2025. Một chuyên gia phân tích an ninh mạng Trung Quốc đã viết về mô hình này rằng Trung Quốc “vẫn đang mài dao, trong khi đối phương đột ngột lắp đặt một khẩu súng máy Gatling tự động hoàn toàn”.

Khả năng AI tiên tiến sẽ nhanh chóng tiến gần đến hình ảnh AI mang tính cách mạng “quốc gia thiên tài trong trung tâm dữ liệu”. Sự tăng tốc này sẽ được thúc đẩy bởi logic của định luật mở rộng: khi năng lực tính toán và dữ liệu đầu vào tăng lên, hiệu suất mô hình sẽ được cải thiện một cách có thể dự đoán; đồng thời, AI chính nó ngày càng được sử dụng nhiều hơn để tăng tốc quá trình phát triển các mô hình mới.

Chúng ta rất có thể sẽ nhìn lại và cho rằng năm 2026 là cửa sổ cơ hội để Mỹ đạt được sự vượt trội đột phá trong AI. Các phòng thí nghiệm của Mỹ sở hữu các mô hình AI tiên tiến nhất, với lợi thế lớn về số lượng và chất lượng chip AI cần thiết để thúc đẩy ranh giới前沿, cùng với lợi thế vốn khổng lồ từ doanh thu và huy động vốn để hỗ trợ các khoản đầu tư liên quan. Các phòng thí nghiệm Trung Quốc thực sự có những lợi thế thực sự: nhân tài sáng tạo đẳng cấp thế giới, năng lượng dồi dào và giá rẻ, cùng lượng dữ liệu khổng lồ—đây đều là những điều kiện cần thiết để phát triển trí tuệ前沿. Tuy nhiên, họ không có đủ năng lực tính toán trong nước để cạnh tranh, cũng không có đủ doanh thu và vốn để tài trợ cho cuộc cạnh tranh này.

Bốn mặt trận cạnh tranh

Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh để giành lợi thế chiến lược trong các công nghệ tiên tiến như AI. Các tuyên bố công khai từ Bắc Kinh và Washington đều phản ánh nhận định này. Việc gọi cuộc cạnh tranh này là một “cuộc đua” có thể tạo ra ấn tượng sai lệch, như thể có một vạch đích, và một bên có thể giành chiến thắng tuyệt đối khi vượt qua nó. Trên thực tế, đây sẽ là một cuộc cạnh tranh liên tục để giành lợi thế. Tương lai sẽ do các quốc gia dân chủ hay các quốc gia phi dân chủ định hình thành công hơn về giá trị, quy tắc và chuẩn mực của thời đại AI vẫn phụ thuộc vào diễn biến của cuộc cạnh tranh dài hạn này.

Cuộc cạnh tranh đang diễn ra trên bốn mặt trận:

Khả năng trí tuệ: Những quốc gia nào có thể phát triển các mô hình AI mạnh nhất.
Các quốc gia áp dụng: Những quốc gia nào có thể tích hợp AI vào khu vực doanh nghiệp và khu vực công một cách hiệu quả nhất.
Phân phối toàn cầu: Những quốc gia nào có thể triển khai hạ tầng AI hỗ trợ hoạt động của nền kinh tế toàn cầu.
Resilience: Which countries can maintain political stability during economic transformation.

Trong bốn mặt trận này, năng lực trí tuệ là quan trọng nhất. Chúng tôi dự kiến khả năng của các mô hình tiên tiến sẽ có tác động sâu sắc nhất đến cạnh tranh địa chính trị. Khả năng mô hình cũng là yếu tố cốt lõi thúc đẩy sự áp dụng thị trường và phân phối toàn cầu.

Tuy nhiên, chỉ có năng lực trí tuệ là chưa đủ. Nếu Trung Quốc có thể tích hợp nhanh hơn và hiệu quả hơn các hệ thống AI gần tiên tiến vào hệ thống kinh tế và an ninh của mình, đồng thời thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi toàn cầu các hệ thống AI chi phí thấp và được trợ cấp, thì ngay cả khi tồn tại khoảng cách về trí tuệ mô hình, Trung Quốc vẫn có thể giành được lợi thế đủ để bù đắp khoảng cách đó. Các hành động "AI+" của Bắc Kinh và sự chú trọng vào "trí tuệ thể chất" đang thể hiện rõ định hướng chính sách coi trọng việc tích hợp trí tuệ tiên tiến vào hệ thống kinh tế và quốc gia. Kế hoạch hành động AI của chính quyền Trump, cùng với trọng tâm vào "thúc đẩy xuất khẩu nền tảng công nghệ AI của Mỹ", cũng cho thấy lợi thế chiến lược mang lại từ việc thúc đẩy sự áp dụng toàn cầu.

Mặc dù bài viết này sẽ không tập trung thảo luận về mặt “độ bền”, nhưng chúng tôi cho rằng nó sẽ trở thành một khía cạnh quan trọng trong cuộc cạnh tranh AI. Việc duy trì sự ổn định, tính đoàn kết và năng lực hoạch định chính sách tốt trong giai đoạn này sẽ là một lợi thế then chốt; ngược lại, đối với các quốc gia không thể làm được điều này, nó sẽ trở thành một điểm yếu.

Tính toán — tức là các bán dẫn tiên tiến cần thiết để huấn luyện và triển khai AI前沿 — là đầu vào then chốt trên mọi mặt trận cạnh tranh nêu trên. Cuộc cạnh tranh về vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực AI, về cơ bản, là cuộc cạnh tranh về tính toán. Trong hơn một thập kỷ qua, khả năng của các mô hình đã không ngừng được cải thiện cùng với quy mô tính toán, và phần lớn sự gia tăng hiệu năng trong lịch sử của AI chủ yếu đến từ việc sử dụng tính toán ở quy mô lớn hơn.

Ngoài ra, sức mạnh tính toán không chỉ được sử dụng để huấn luyện các mô hình mới, mà còn để hỗ trợ người dùng sử dụng AI, hay còn gọi là khả năng “suy luận”. Dù là huấn luyện các mô hình thông minh nhất hay triển khai những mô hình này vào các lĩnh vực thương mại và an ninh quốc gia, sức mạnh tính toán đều cực kỳ quan trọng. Tất nhiên, nhân tài hàng đầu, lượng dữ liệu lớn và những đột phá thuật toán then chốt cũng rất quan trọng trong cuộc cạnh tranh trí tuệ; nhưng nếu thiếu sức mạnh tính toán, những đầu tư này sẽ khó có thể phát huy hiệu quả thực sự.

Hiện tại, các nền dân chủ đang giành lợi thế trong cuộc cạnh tranh về quyền lãnh đạo về năng lực tính toán. Một số người lo ngại rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu có thể thúc đẩy nỗ lực của Trung Quốc trong việc phát triển chuỗi cung ứng chip tiên tiến nội địa, nhưng gần như không có bằng chứng cho thấy những nỗ lực tự chủ của Trung Quốc có thể thách thức vị thế dẫn đầu của Mỹ và các đồng minh trong công nghệ năng lực tính toán tiên tiến. Ngay trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được áp dụng, Bắc Kinh đã đầu tư mạnh mẽ vào ngành công nghiệp chip của Trung Quốc và triển khai các chính sách công nghiệp quan trọng như “Made in China 2025” và Quỹ đầu tư công nghiệp tích hợp quốc gia. Dù có những khoản đầu tư được chính phủ hỗ trợ này, các phòng thí nghiệm AI và nhà sản xuất chip Trung Quốc vẫn bị hạn chế bởi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ và các đồng minh đối với chip tiên tiến và thiết bị sản xuất bán dẫn.

Kết quả là, sự chênh lệch về năng lực tính toán dường như đang gia tăng. Một phân tích về lộ trình sản phẩm của Huawei và NVIDIA cho thấy, về tổng hiệu năng xử lý, Huawei chỉ có thể sản xuất ra các sản phẩm tương đương 4% tổng năng lực tính toán của NVIDIA vào năm 2026, và giảm xuống còn 2% vào năm 2027. Quan trọng hơn, NVIDIA chỉ là một phần trong hệ sinh thái năng lực tính toán của Mỹ và các đồng minh. Google và Amazon cũng đang tăng tốc sản xuất các chip riêng của họ, tức TPU và Trainium, để đáp ứng nhu cầu của các phòng thí nghiệm AI tiên tiến và khách hàng tại Mỹ.

Việc thiếu hụt năng lực tính toán của Trung Quốc càng trở nên trầm trọng hơn do sự tiến triển hạn chế trong nhiều khâu công nghệ phức tạp nhất của chuỗi cung ứng bán dẫn. Nếu không thể tiếp cận công nghệ quang khắc cực tím cực ngắn (EUV), đặc biệt khi các nhà hoạch định chính sách tiếp tục đóng kín các lỗ hổng trong công nghệ quang khắc cực tím sâu (DUV) và các dịch vụ bảo trì liên quan, các nhà sản xuất chip Trung Quốc sẽ khó có thể sản xuất đủ số lượng và chất lượng chip để thách thức vị thế dẫn đầu về năng lực tính toán của Mỹ. Khả năng Trung Quốc không thể sản xuất hàng loạt bộ nhớ băng thông cao cũng làm gia tăng khoảng cách này. Một nghiên cứu ước tính rằng nếu Mỹ tăng cường hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Mỹ, năng lực tính toán mà Mỹ có thể tiếp cận sẽ khoảng 11 lần so với ngành công nghiệp AI của Trung Quốc.

Sức mạnh tính toán dẫn đầu chủ yếu đến từ hai lý do.

Lý do đầu tiên là sự đổi mới liên tục của các doanh nghiệp như NVIDIA, AMD, Micron, TSMC, Samsung, ASML tại các nền kinh tế dân chủ như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Hà Lan. Chính những doanh nghiệp này đã cùng nhau xây dựng các công nghệ độc đáo cần thiết cho các chip bán dẫn tiên tiến nhất toàn cầu. Không có những đột phá kỹ thuật này cùng với hàng thập kỷ đầu tư liên tục vào nghiên cứu và phát triển, những thành tựu AI ngày nay sẽ không thể tồn tại.

Lý do thứ hai là ba chính quyền Mỹ trước đây đã thực hiện các hành động chính sách mang tính tiên phong và quyết đoán. Các hành động chính sách được cả hai đảng cùng thúc đẩy đã bảo vệ động lực đổi mới của Mỹ và các đồng minh bằng cách hạn chế các doanh nghiệp chịu sự quản lý của Trung Quốc tiếp cận chuỗi công nghệ AI của Mỹ. CEO của chúng tôi cũng từng công khai bình luận về tầm quan trọng của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Trong những năm qua, các biện pháp này đã hạn chế việc bán các chip AI và thiết bị sản xuất bán dẫn cao cấp nhất cho Trung Quốc, khiến sự phát triển của AI tiên tiến tại Trung Quốc bị kìm hãm, dù Bắc Kinh đã đầu tư rất nhiều nguồn lực quốc gia vào lĩnh vực này. Nếu không có hành động hạn chế Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Mỹ, Trung Quốc vốn có thể đã có đầy đủ điều kiện để phát triển AI ngang bằng hoặc thậm chí mạnh hơn Mỹ.

Một số nhà quan sát lo ngại rằng việc hạn chế tiếp cận năng lực tính toán sẽ buộc các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc phải đổi mới theo các hướng khác, từ đó làm suy yếu lợi thế dẫn đầu của Mỹ. Các phòng thí nghiệm Trung Quốc thực sự đang đổi mới, nhưng cho đến nay, những đổi mới này vẫn chưa đủ để bù đắp khoảng cách năng lực tính toán của họ. Cải tiến thuật toán vừa là hàm số của năng lực tính toán, vừa là bộ nhân tăng cường năng lực tính toán, chứ không phải là chất thay thế cho nó. Việc phát hiện ra những tiến bộ thuật toán này cũng là một quá trình cực kỳ phụ thuộc vào năng lực tính toán: nhiều năng lực tính toán hơn có nghĩa là các phòng thí nghiệm có thể chạy nhiều thí nghiệm hơn, từ đó phát hiện ra nhiều cải tiến thuật toán hơn. Khi các mô hình tiên tiến ngày càng tham gia sâu hơn vào nghiên cứu AI, vòng lặp này sẽ càng siết chặt hơn, với các mô hình tiên tiến giúp xây dựng thế hệ tiếp theo của chính chúng. Tóm lại, lợi thế về năng lực tính toán sẽ tiếp tục chuyển hóa thành lợi thế về thuật toán, và cuối cùng trở thành lợi thế bền vững trong chính lĩnh vực AI.

Hiện tại, các hệ thống tiên tiến của Mỹ được đánh giá là dẫn trước các mô hình hàng đầu của Trung Quốc ít nhất vài tháng về mức độ thông minh, dù những ước tính này không thể tránh khỏi sự không chắc chắn. Mặc dù các mô hình mở trọng số của Trung Quốc đã thu hút nhiều sự chú ý, nhưng chúng vẫn tụt hậu so với các mô hình tiên tiến đóng nguồn trong việc áp dụng doanh nghiệp, và các nhà đầu tư trên thị trường công khai đã bắt đầu quan tâm đến các vấn đề thương mại hóa của chúng. Ngoài ra, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc dường như đang rời xa hướng mở nguồn và chuyển sang giữ các mô hình tốt nhất ở dạng riêng.

Các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực AI của Trung Quốc cũng xác nhận tác động của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và nhu cầu cấp thiết đối với chip Mỹ. Các nhà quản lý tại phòng thí nghiệm AI hàng đầu Trung Quốc từng bày tỏ lo ngại rằng Trung Quốc sẽ ngày càng tụt hậu do hạn chế về năng lực tính toán. Các phòng thí nghiệm hàng đầu của Trung Quốc coi sự khan hiếm năng lực tính toán là rào cản chính cản trở việc nâng cao khả năng của các mô hình, và xem các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là nguyên nhân gây ra rào cản này. Một nhà quản lý tại nhà cung cấp điện toán đám mây lớn của Trung Quốc cho biết việc cung cấp chip Mỹ bị kiểm soát xuất khẩu cho Trung Quốc sẽ tạo ra tác động “rất lớn, thực sự rất lớn”, đồng thời bổ sung rằng bất kỳ khoảng trống cung ứng nào cũng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển AI của Trung Quốc; ông cũng bác bỏ mối lo ngại rằng “việc nhập khẩu chip Mỹ sẽ làm chậm nỗ lực tự chủ của Trung Quốc”. Những tiếng nói chính trong nội bộ Trung Quốc ủng hộ quan điểm “các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là vô hiệu” dường như chủ yếu đến từ các tuyên bố chính thức và phương tiện truyền thông nhà nước, với mục đích có thể là ảnh hưởng đến các nhà hoạch định chính sách Mỹ.

Mặc dù các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã hiệu quả trong việc tạo ra lợi thế hiện tại, nhưng mức độ nghiêm ngặt của chúng vẫn chưa đủ. Dù Trung Quốc không thể sản xuất đủ chip tiên tiến trong nước cũng như không thể mua hợp pháp những chip này ở nước ngoài, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc vẫn duy trì vị trí gần với hàng đầu về trí tuệ mô hình thông qua hai cách thức linh hoạt.

Cách thứ nhất là thu thập năng lực tính toán một cách tránh né, bao gồm việc buôn lậu trực tiếp chip AI vào Trung Quốc hoặc truy cập vào các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Cách thứ hai là truy cập trái phép vào các mô hình, tức là thực hiện các cuộc tấn công chưng cất trên các mô hình tiên tiến của Mỹ và sử dụng những mô hình này như công cụ để đẩy nhanh nghiên cứu AI của chính mình.

Việc Trung Quốc tránh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã trở thành bí mật công khai. Ví dụ, các công tố viên liên bang Mỹ từng buộc tội một đồng sáng lập Supermicro và hai người khác đã chuyển đổi các máy chủ trị giá 2,5 tỷ USD, chứa các con chip Mỹ tiên tiến, sang Trung Quốc. Theo chính phủ Mỹ và các báo cáo truyền thông, DeepSeek đã sử dụng các con chip Mỹ tiên tiến bị cấm bán cho Trung Quốc để huấn luyện mô hình mới nhất của mình. Báo cáo của Financial Times cho biết, Alibaba và ByteDance hiện đang sử dụng các con chip Mỹ chịu kiểm soát xuất khẩu để huấn luyện các mô hình chủ lực của họ tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á. Hiện tại, các biện pháp kiểm soát không thể bao phủ con đường này vì luật xuất khẩu của Mỹ chủ yếu kiểm soát việc bán chip, chứ không kiểm soát việc truy cập từ xa đến chip. Hệ thống kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đang gặp khó khăn trong việc đối phó với vấn đề các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến của Mỹ.

Đánh cắp thông qua tinh luyện là một phương pháp khác được sử dụng để theo kịp các đối thủ Mỹ và làm suy yếu tác động của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Trong cách làm này, các phòng thí nghiệm Trung Quốc tạo ra hàng loạt tài khoản giả để vượt qua các biện pháp kiểm soát truy cập của các mô hình AI Mỹ và hệ thống thu thập đầu ra của các mô hình này nhằm sao chép các khả năng tiên tiến. Phương pháp này cho phép các phòng thí nghiệm liên quan hưởng lợi miễn phí từ những thành tựu của các mô hình tiên tiến được phát triển qua nhiều thập kỷ nghiên cứu cơ bản, hàng tỷ đô la đầu tư và sự hợp tác của các kỹ sư hàng đầu thế giới của Mỹ. Kết quả là, Trung Quốc có thể tiếp cận các khả năng gần như tiên tiến với chi phí cực kỳ thấp, trong khi chi phí thực tế lại do Mỹ chi trả. Về mặt lợi ích an ninh quốc gia dài hạn, đây tương đương với việc thu thập tình báo công nghiệp có hệ thống đối với các công nghệ then chốt. OpenAI, Google, Anthropic và Frontier Model Forum đều đã lên tiếng lên án hành vi đánh cắp thông qua tinh luyện.

Các chuyên gia AI Trung Quốc cũng công khai thừa nhận quy mô và tầm quan trọng của các cuộc tấn công chiết xuất đối với sự phát triển AI của Trung Quốc. Một bài viết gần đây trên phương tiện truyền thông nhà nước đã mô tả các cuộc tấn công chiết xuất nhắm vào các mô hình Mỹ là “cửa sau” mà các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc phụ thuộc vào, đồng thời gọi đây là thành phần cốt lõi trong mô hình kinh doanh. Một cựu nhà nghiên cứu của ByteDance cho biết các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc sử dụng chiết xuất như một cách rút ngắn để huấn luyện mô hình, từ đó tránh đầu tư xây dựng đường ống dữ liệu riêng.

Các nhà hoạch định chính sách của Hoa Kỳ đã nhanh chóng hành động để ứng phó với mối đe dọa này. Văn phòng Chính sách Khoa học Nhà Trắng đã ban hành bản ghi nhớ về các cuộc tấn công chưng cất. Các quan chức cấp cao tại Nhà Trắng, Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ và các thành viên Quốc hội cũng đã bày tỏ sự quan tâm đến vấn đề này. Gần đây, dự luật liên quan nhằm ứng phó với các cuộc tấn công chưng cất đã được Ủy ban Quan hệ Đối ngoại Hạ viện Hoa Kỳ đề xuất và đã được thông qua nhất trí trong ủy ban.

Nếu các nhà hoạch định chính sách của Mỹ và các đồng minh có thể đóng chặt hai kênh hỗ trợ sự phát triển của các mô hình AI Trung Quốc—việc tiếp cận năng lực tính toán tránh né và truy cập mô hình bất hợp pháp—thì chúng ta có thể có cơ hội hiếm hoi để củng cố lợi thế dẫn đầu.

Hai kịch bản năm 2028

Dưới đây, chúng tôi mô tả hai kịch bản tương lai giả định để minh họa cách các hành động chính sách hôm nay sẽ định hình cục diện cạnh tranh vào năm 2028.

Lợi thế về công suất tính toán của Hoa Kỳ vẫn vững chắc. Mặc dù Trung Quốc tăng cường hỗ trợ nhà nước cho ngành công nghiệp bán dẫn, các nhà sản xuất chip Trung Quốc vẫn tụt hậu so với Hoa Kỳ và các đồng minh của họ vài năm, một phần do không thể tiếp cận các thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến, dịch vụ và bảo trì liên quan. Khi năng lực sản xuất chip của Hoa Kỳ và các đồng minh của họ được đưa vào hoạt động, cùng với việc các nhà sản xuất chip tiên tiến tiếp tục phát triển các chip hiệu quả hơn và mạnh mẽ hơn, khoảng cách công suất tính toán giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đang ngày càng mở rộng.

Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách Mỹ đang hành động để bịt lỗ hổng trong các công cụ an ninh kinh tế của Mỹ. Với nguồn lực thực thi được tăng cường, các nỗ lực buôn lậu chip vào Trung Quốc và truy cập chip bị kiểm soát xuất khẩu thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài ngày càng khó thực hiện.

Do đó, các mô hình AI của Mỹ dẫn đầu về khả năng trí tuệ từ 12 đến 24 tháng, và khoảng cách này đang ngày càng mở rộng. Một vài phòng thí nghiệm AI đang ở vị trí tiên phong với các mô hình thông minh nhất, mạnh mẽ nhất và hiệu năng tối ưu, và tất cả các phòng thí nghiệm này đều đặt tại Mỹ. “Quốc gia của những thiên tài trong trung tâm dữ liệu” đã trở thành hiện thực trong các ngành then chốt như an ninh mạng, tài chính, chăm sóc sức khỏe và khoa học sự sống.

Khi các phòng thí nghiệm tiên tiến của Mỹ công bố mô hình mới vào năm 2028, mang lại bước nhảy vọt về khả năng — tương tự như tác động tương đối của Mythos Preview vào tháng 4 năm 2026 — Trung Quốc có thể sẽ chỉ đạt được khả năng AI tương tự vào năm 2029 hoặc 2030. Điều này sẽ tạo ra khoảng thời gian đệm quan trọng để các quốc gia dân chủ xây dựng quy tắc và chuẩn mực cho các hệ thống AI tiên tiến.

AI của Mỹ trở thành cơ sở hạ tầng kinh tế toàn cầu, thúc đẩy sự năng động kinh tế và khoa học mới. Những nỗ lực của chính quyền Trump nhằm thúc đẩy việc áp dụng AI trong nước và tăng cường xuất khẩu AI của Mỹ đã đạt hiệu quả, với AI mạnh mẽ được áp dụng rộng rãi cả trong và ngoài nước, mang lại lợi ích thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công nghệ chưa từng có. Tỷ lệ áp dụng AI của Mỹ trên toàn cầu tăng mạnh. Sự dẫn đầu về năng lực và sức mạnh tính toán của các nền dân chủ có nghĩa là các doanh nghiệp AI Trung Quốc khó cạnh tranh trên thị trường toàn cầu ngoài một số ít thị trường quốc gia. Các hệ thống AI tiên tiến nhất thế giới được định hình bởi các giá trị dân chủ, khiến một số quốc gia khó sử dụng hệ thống AI để xâm phạm quyền lợi và tự do công dân.

An ninh mạng và các lợi thế an ninh quốc gia khác tiếp tục được mở rộng. Các chuyên gia an ninh mạng trong khu vực công và tư sử dụng các hệ thống AI tiên tiến để thu hẹp bề mặt tấn công của Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ khác, đồng thời làm suy yếu khả năng của Trung Quốc trong việc giành và duy trì vị thế mạng trong các hệ thống liên quan, từ đó làm cho các tài sản an ninh quốc gia, quyền sở hữu trí tuệ và mạng lưới truyền thông trở nên an toàn hơn. Lợi thế AI áp đảo của Hoa Kỳ cũng trở thành lực lượng quan trọng trong việc kiềm chế các rủi ro từ bên ngoài.

Một chu trình tự củng cố sẽ củng cố thêm vị thế lãnh đạo của các nền dân chủ. Lợi thế AI áp đảo khiến Hoa Kỳ và các đồng minh trở thành đối tác hấp dẫn hơn. Mối quan hệ liên minh này mở rộng thị trường AI của Hoa Kỳ, đồng thời mở rộng liên minh xây dựng các tiêu chuẩn AI toàn cầu. Ngược lại, điều này lại thúc đẩy việc phát triển và triển khai các hệ thống AI an toàn, đáng tin cậy và bảo vệ quyền tự do công dân. Các chuyên gia công nghệ và khoa học hàng đầu thế giới tiếp tục đổ về các trung tâm xây dựng công nghệ tiên tiến. Nhờ đó, Hoa Kỳ có thêm đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy hợp tác với Bắc Kinh trong các vấn đề then chốt như quản trị AI, cạnh tranh chiến lược và thương mại.

Vòng lặp này sẽ tự củng cố liên tục: lợi thế dẫn đầu củng cố liên minh, và liên minh lại tăng cường lợi thế dẫn đầu; trật tự quốc tế do các nền dân chủ dẫn dắt cũng sẽ được định vị trong quá trình chuyển đổi sang AI mang tính cách mạng.

Trung Quốc đã phát triển và triển khai AI với trí tuệ mô hình gần với mức tiên tiến nhất. Dù năng lực sản xuất bán dẫn yếu hơn, các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc đã huấn luyện các mô hình chỉ chậm hơn các mô hình của Mỹ vài tháng. Các cuộc tấn công tinh luyện liên tục, khả năng truy cập vào năng lực tính toán ở nước ngoài, việc thực thi xuất khẩu thiết bị sản xuất bán dẫn yếu kém, cùng với sự nới lỏng các hạn chế xuất khẩu bán dẫn của Mỹ, đều hỗ trợ Trung Quốc thu hẹp khoảng cách. Việc liên tục tiếp cận các AI tiên tiến của Mỹ để phát triển AI cũng giúp các phòng thí nghiệm AI của Trung Quốc thu hẹp khoảng cách và tiến gần đến các đồng nghiệp của Mỹ.

Việc áp dụng ở cấp độ doanh nghiệp và quốc gia đang tiến triển nhanh chóng. Bắc Kinh đang thúc đẩy việc áp dụng trong nước trên toàn quốc thông qua chính sách “AI+”. Dù năng lực mô hình AI của Trung Quốc có phần thua kém các mô hình của Mỹ, những nỗ lực thúc đẩy áp dụng của Trung Quốc đã đạt được hiệu quả. Do đó, Trung Quốc có thể triển khai các khả năng AI gần tiên tiến hơn một cách có lợi hơn trong các lĩnh vực kinh tế, quân sự và công nghệ, làm nghiêng cán cân quyền lực về phía Trung Quốc.

Năng lực mạng được trang bị AI của Trung Quốc trở thành mối đe dọa nghiêm trọng. Trung Quốc đã tích hợp năng lực mạng được trang bị AI vào hệ thống lực lượng mạng đã rất phát triển từ trước, giúp quân đội Trung Quốc tiếp tục là một đối thủ mạng đầy tính đe dọa. Các thực thể mạng liên quan đã có thêm khả năng tiếp cận vào cơ sở hạ tầng then chốt và cơ sở hạ tầng dân sự-quân sự của Hoa Kỳ và phần lớn các quốc gia trên thế giới, cho phép họ gây gián đoạn các chức năng an ninh quốc gia và xã hội then chốt. Khi AI được tích hợp sâu hơn vào các hệ thống quan trọng nhất, ngay cả các quốc gia dân chủ đã tiên phong phát triển công nghệ này cũng không thể tạo ra lợi thế về an ninh AI so với Trung Quốc.

Bắc Kinh đang giành được sự áp dụng toàn cầu nhờ chi phí thấp và tính linh hoạt trong triển khai tại địa phương. Các trung tâm dữ liệu của Huawei và Alibaba có mặt rộng rãi trên toàn cầu, đặc biệt là ở các thị trường chi phí thấp thuộc Global South, nhưng không giới hạn ở những khu vực này. Các trung tâm dữ liệu này mở rộng khả năng dựa trên các chip cũ hơn, và Trung Quốc có thể xuất khẩu những chip này vì nhu cầu trong nước có thể được đáp ứng thông qua việc mua chip của Mỹ với giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu trái phép chip vào Trung Quốc, hoặc truy cập từ xa đến các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Những trung tâm dữ liệu này vận hành các mô hình thế hệ hai do các phòng thí nghiệm Trung Quốc sản xuất, dù không thuộc hàng đầu nhưng có giá thấp hơn và vẫn hiệu quả.

Tương tự chiến lược trước đây của Huawei “rẻ và đủ dùng”, các mô hình và phần cứng tiên tiến của Trung Quốc đang hỗ trợ một bộ phận không thể bỏ qua và tăng trưởng nhanh trong nền kinh tế toàn cầu. Lợi thế hạ tầng này sẽ giúp Trung Quốc giành được ảnh hưởng quan trọng trong các thị trường liên quan.

Để đảm bảo hướng tới kịch bản đầu tiên, chúng tôi hỗ trợ các hướng hành động chính sách sau.

Đóng lỗ hổng: buôn lậu chip, truy cập vào trung tâm dữ liệu nước ngoài và thiết bị sản xuất bán dẫn.
Hiện tại, các phòng thí nghiệm Trung Quốc đang thu nhận các chip Mỹ bị kiểm soát xuất khẩu thông qua buôn lậu và các trung tâm dữ liệu nước ngoài, đồng thời những lỗ hổng trong kiểm soát thiết bị sản xuất bán dẫn đang thúc đẩy nỗ lực tự chủ của họ. Việc siết chặt kiểm soát và tăng ngân sách thực thi sẽ giúp đóng những lỗ hổng hỗ trợ hệ sinh thái AI của Trung Quốc. Điều này sẽ làm giảm giới hạn năng lực tính toán của Trung Quốc và làm chậm tiến độ AI của họ, từ đó duy trì và mở rộng lợi thế dẫn đầu về AI của các quốc gia dân chủ. Cần lưu ý rằng, giới hạn năng lực tính toán thấp hơn cũng có thể làm suy giảm đáng kể các cuộc tấn công chiết xuất, vì các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc vẫn cần đạt ngưỡng năng lực tính toán nhất định để thực hiện chiết xuất bất hợp pháp một cách hiệu quả.

Bảo vệ sự đổi mới của chúng tôi: Hạn chế truy cập mô hình, ngăn chặn các cuộc tấn công chiết xuất.
Các nhà hoạch định chính sách tại Quốc hội và chính quyền Hoa Kỳ có thể tiếp tục hỗ trợ các hành động chính sách liên quan, trừng phạt và kiềm chế các cuộc tấn công tinh luyện đến từ các phòng thí nghiệm Trung Quốc, đồng thời thực hiện các biện pháp giúp các phòng thí nghiệm Hoa Kỳ tự phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công tinh luyện. Các biện pháp này có thể bao gồm việc thông qua luật pháp để xác định rõ các cuộc tấn công tinh luyện là hành vi bất hợp pháp, và thúc đẩy việc chia sẻ thông tin đe dọa và công nghệ giữa các phòng thí nghiệm đồng nghiệp tại Hoa Kỳ, cũng như giữa các phòng thí nghiệm và chính phủ Hoa Kỳ. Việc kiềm chế các hành vi này có thể kéo dài đáng kể lợi thế dẫn đầu của các quốc gia dân chủ trong những tháng và năm tới.

Thúc đẩy xuất khẩu AI của Mỹ.
Khi các ngành công cộng và thương mại toàn cầu ngày càng áp dụng AI, chính quyền Trump nên tiếp tục thúc đẩy việc triển khai toàn cầu các phần cứng và mô hình AI đáng tin cậy được phát triển và định hình bởi các nguyên tắc dân chủ. Việc củng cố cơ sở hạ tầng Mỹ đáng tin cậy ngay bây giờ có thể ngăn chặn hệ sinh thái AI của Trung Quốc giành được vị thế toàn cầu cần thiết để cạnh tranh về chi phí và mức độ áp dụng trong tương lai.

Kết luận

Hoa Kỳ và các đồng minh đã phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất thế giới và nắm giữ các đầu vào AI tiên tiến nhất toàn cầu. Điều này mang lại lợi thế đáng kể. Nếu chúng ta có thể duy trì quyền ưu tiên tiếp cận những công nghệ này, lợi thế đó sẽ tiếp tục được mở rộng. Nhưng nếu những công nghệ này bị chuyển trực tiếp cho đối thủ cạnh tranh, lợi thế này sẽ bị mất đi. Những quyết định mà các nhà hoạch định chính sách đưa ra trong năm nay sẽ định hình tương lai của AI mang tính cách mạng. Chúng tôi ủng hộ những người cam kết đảm bảo Hoa Kỳ và các đồng minh dân chủ của mình duy trì vị thế dẫn đầu vào năm 2028.