Çinli açık kaynaklı yapay zeka modelleri, kurumsal yapay zeka ortamında yer kazanıyor

Olduğunu bildiğiniz gibi, Çinli şirket Moonshot AI, Kimi K3 adlı yeni Kimi modelini yayınladı ve bu, birçok şirketin yapay zeka uygulamalarını açık kaynak ağırlıklı modellere yönlendirmesine neden oluyor. Bu, 2026'nın en önemli AI olaylarından biri olabilir. Hormuz Boğazı'nda İran'a yönelik savaşın devam etmesi ve teknoloji hisselerinin yoğun olduğu Nasdaq 100 endeksinin düşüşüyle birlikte, bu durum coğrafi politik ve Trump yönetimi için bir ikilem haline geliyor. Savaş ve AI alanlarında açıkça net bir çözüm yok.

Üretimli AI modelleri gelişiyor, ancak OpenAI ve Anthropic gibi AI devlerinin gelir büyümesini yavaşlatabiliyor. ABD'nin süper ölçekli bulut sağlayıcıları, inanılmaz AI sermaye harcamaları ve veri merkezi yatırımlarıyla negatif serbest nakit akışına doğru ilerliyor; Çin modelleri giderek daha büyük ve daha verimli hale gelip, aynı performansı sağlarken maliyetleri büyük ölçüde düşürebiliyorsa, bunun hepsinin değeri olup olmadığını sormak zorundasınız. Bu, Güney Kore'nin HBM lideri SK Hynix'in ABD'de halka açılışından hemen sonra yarılmaya başlayan yarımların bile bir AI krizine dönüşebilir. Güney Kore (KOSPI) şimdi öncü göstergedir.

Çinli DRAM üreticisi CXMT'nin Şanghay'da halka açılışı, AI geleceğindeki ABD-Çin rekabetini yoğunlaştırmaktadır. DeepSeek'in dikkat çekici finansman turu ve DeepSeek, Ay'ın Karanlık Yüzü, OpenAI gibi şirketlerin 2027 yılında halka açılım planları, önümüzdeki yılın yine olağanüstü bir yıl olacağını göstermektedir. DeepSeek, geçen Haziran ayında yaklaşık 74 milyar dolarlık finansman topladı. Databricks'in de bu AI şirketleri eğiliminde, daha ucuz token'lar için açık kaynak modellerine geçişin bir parçası olduğunu varsaymalıyız—Databricks, 188 milyar dolarlık bir değerlemeye sahip yeni bir finansman turu duyurdu.

Google'un Gemini 3.5 Pro'su en kötü anda kritik bir gecikmeyle karşılaştı. SpaceXAI'nin yeni modeli Grok 4.5'in lanzmanı tamamen Kimi K3 anıyla gölgede kaldı. Anthropic Fable 5'in kaosu, Çin'de DeepSeek anının nihai dönüşünü yeniden canlandırdı. OpenAI'nin kendi GPT 5.6 Sol lanzmanı da neredeyse tamamen bastırıldı.

Trump yönetimi, Mythos seviyesi modellerini hızla kısıtladı, ancak ciddi bir sorunla karşılaştı: Eğer Çin modelleri, önceki tahminlere göre aylarca ulaşılması zor olan aynı yeteneklere açık kaynak ağırlık modelleriyle yaklaşabiliyorsa ne olacak? Trump yönetimi, Çin'in öncü modellerini yasaklamaya ve Çin'in AI yükselişini bastırmak için köklü önlemler alma eğiliminde görünüyor. Onların AI endüstrisini düzenlemeyeceğini sanmıştım. Küresel serbest piyasa kapitalizmi böyle bitiyor.

Bu döngüde, Microsoft, Amazon, Meta ve Google dahil yedi büyük bulut sağlayıcısı, AI alanında bir miktar söz hakkını ve itibarını kaybetti. Mythos seviyesindeki modellerin hükümet tarafından yanlış yönetilmesi ve Kimi K3 benzeri modellerin yükselişi, birçok şirketin daha rasyonel ve çok daha düşük maliyetli token kullanımına geçmesine neden olan mükemmel fırtına oluşturdu.

Open-Router küresel olarak temsil edemese de, Çin'den gelen daha ucuz açık kaynak ağırlık modellerinin piyasa payını kazandığı gibi genel makro trendin ilginç bir veri örneğidir.

Amerika'dan gelen bazı en iyi açık kaynak ağırlık modelleri arasında Thinking Machine'in Inkling'i (yaklaşık bir hafta önce yayınlandı) ve Reflection'in yakında çıkarabileceği herhangi bir ürün yer alıyor. NVIDIA'nın Nemotron'u, Meta'nın önceki öncülüğünün alternatifi olarak sıklıkla gösteriliyor. Sorun, Amerika'nın açık kaynak AI alanında gerçek bir öncülüğün eksikliği. Amerika için bu, model, token ve kurumsal benimseme alanında öncü konumunu kaybetme potansiyel bir felaket.

Daha da ilginç olan, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in yapay zekâ ile ilgili en önemli son konuşması, Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nda (WAIC) verilen ana konuşmayla yapıldı. Xi Jinping, 2026 WAIC açılışına Şanghay'da katıldı ve "Adil ve dengeli küresel AI yönetimi sistemi inşa etmek için birlikte çalışalım" başlıklı ana konuşmayı yaptı. Çin, yapay zekâ yönetimi ve düzenlemelerde ABD'den daha ileride görünüyor ve bu konuda küresel iş birliği kurma konusunda aktif bir şekilde harekete geçiyor.

Alibaba'nın kendi Qwen 3.8 Max (önizleme sürümü) de, agresif bir uluslararası token fiyatlandırma planı ile birlikte açık kaynak bileşenlere sahip olacak. Kimi K3, amatör geliştiriciler için değil, altı ay sonra IPO yapmaları öncesinde ARR'lerini artırmak amacıyla kurumsal müşteriler için tasarlandı. Uygulama katmanında neredeyse hiçbir ürün olmamasına rağmen, ABD ile Çin arasındaki model rekabeti, hesaplama gücü talebini abartıyor; bu sırada Çin, daha ucuz token üretimi ve daha bol enerjiye sahip. Trump yönetiminin kritik görevi, finansal elit ve ticari sınıf için hisse senedi AI refahını korumak gibi görünüyor. Aynı zamanda, Anthropic'den Ay'ın Karanlık Yüzüne kadar herkes, IPO hırsızlığını ve gelir satış dinamiklerini maksimize etmek için pozisyonlarını ayarlıyor.

Yapay Analiz Zekâ Endeksi'ne göre ve en akıllı model sıralamasına göre, sıralama şöyledir:

Şu anki tepe model performans durumu yaklaşık olarak şöyledir:

Bu listeler ve onların eğitildiği benchmark'lar oldukça yapaydır, muhtemelen gelecek hafta değişecektir, bir sonraki ay kesinlikle değişecektir.

Çin'in açık kaynak ağırlık modelleri her zaman daha ucuza gelmişti, ancak 2026'da çok daha yetenekli hale geliyorlar. Bu, Amerikan şirketlerinin Fable 5 ve Mythos 5 seviyesindeki fiyatlamadan kaynaklanan token bütçelerini kontrol altına almak için günlük görevlerde bu modelleri benimsemeye başlaması anlamına geliyor. Eğer her yeni Çin modeli akıllı sıralamayla en iyi beş model arasına girebilirse, bu Amerikan AI endüstri kompleksine büyük bir sorun olur. Çin'in AI alanında Amerika'ya karşı sorunu sadece var değil, aynı zamanda kötüleşiyor.

DeepSeek, Ayın Karanlık Yüzü ve ZhiPu AI'nın kurucularını çok saygıyla karşılarım, çünkü onların sadece inanılmaz bir AI yeteneği ve ticari zekâsı değil, gerçek bir idealizmleri olduğunu hissediyorsunuz. Onların hesaplama gücü ve finansal kısıtlamaları altında, modellerinin yetenekleri ince bir yenilik ve inanılmaz bir AI ticari hassasiyeti sergiliyor. Meta, Google veya Microsoft'un yöneticilerinden aynı şeyi hissetmiyorsunuz; burada oldukça açık bir ayrılık var. Büyük teknoloji şirketlerinin sermaye harcamalarına kıyasla, bu durum gerçekten kötü görünmeye başlıyor. Büyük teknoloji şirketlerinin generatif AI modellerinde (ve ürünlerinde) AI uygulaması şaşırtıcı derecede kötü.

Geçen hafta, OpenAI'nin (yeni) stratejik gelecek müdürü Dean Ball, X üzerindeki viral bir tweet ile bunu en iyi şekilde özetledi. Open kaynak ağırlık modellerinin temelde yavaşlatıcı olduğunu söyledi ve open kaynak ağırlık modellerinin hakim olduğu bir dünyanın nihai AI komünizmine, ardından distopya bir cehennem manzarasına yol açabileceğini düşündü.

Açık kaynak olmayan, sermaye yoğun model şirketleri, bu son gelişmelerden endişe duyuyor ve bu gelişmelerde dilenci ve siber güvenlik konularıyla ilgili Çin karşıtı duygular ve savunma argümanları dolu. Anthropic'ın Mythos seviyesi modelleri kağıt üzerinde etkileyici görünse de, bunların en ileri düzey yeteneklerini bilmiyoruz, çünkü bunlar halka kapalı tutuldu. ABD'de, AI gelecek stratejistleri ile lobi aktivistleri arasındaki sınır oldukça bulanık. Şirketlerin AI token fiyat savaşındaki sermaye harcamaları, ROI açısından oldukça kötü görünüyor.

Amerika'nın korumacılığı hakkında bildiğimiz şey, küresel pazarda rekabet edemeyecekleri şeyleri iç piyasada yasaklamaya ve sınırlamaya çalışacaklarıdır. Ancak şirketlerin açık kaynak ağırlık modellerine geçişi 2026 yılının önde gelen hikayesi haline gelmiş olabilir ve bu, Amerikalı şirketler için açık kaynak AI yarışması başlatma riski taşımaktadır. İşte 2026 yılında açık kaynak AI'nın maliyetler üzerindeki tuhaf ikilemi. Eğer üretken AI teknolojisi gerçekten güvenilir bir ROI getiriyorsa, bu bir sorun olmazdı, ancak bu yeni bir teknoloji ve şu anda bu inanılmaz modelleri kullanabilecek çok az sayıda iyi AI ürünü mevcut.

Amerika Birleşik Devletleri hükümeti, geçen yıl birçok Çinli AI laboratuvarını "gerçeklik listesine" eklemeyi düşünmüştü; şimdi, Amerikan şirketlerinin token verimliliğindeki hızlı ilerleme, araçların ve rotaların daha öncekinden daha önemli hale gelmesi, token maliyetlerinin spiral şekilde artması ve hangi görevler için hangi modellerin kullanılacağı dünyasında rekabet etmek zorunda kalması nedeniyle bunun yeniden gündeme geldiğinden eminim.

ABD hükümetinin en iyi kapalı kaynak şirketi Anthropic'in en iyi modelini kısıtlaması, bu acı verici durumun ortaya çıkmasına neden olan tarihsel bir hata olabilir. Kimi K3, Anthropic'in kendi yüksek profilli AI IPO'sından sadece birkaç ay öncesindeki yanlış komedi nedeniyle daha dramatik hale geliyor; Semianalysis yayıncılığı, Anthropic'in inanılmaz operasyonel karını analiz ediyor. Açık kaynak ağırlık modellerine geçiş ve hükümetin Mythos'u ele geçirmesinin, ABD'nin en iyi AI şirketini yavaşlattığını varsaymalısınız. Semianalysis, Anthropic'in 2026 üçüncü çeyreğine kadar GAAP vergi ve faiz öncesi karının 1 milyar doların üzerinde olacağını ve bu sayede sürekli çeyreklik kar elde eden ilk önemli önde gelen AI laboratuvarlarından biri olacağını tahmin ediyor. Tüm bu yakın olaylar, OpenAI, Meta ve SpaceXAI'yi en büyük kaybedenler yapıyor. Meta'nın Muse Spark 1.1 modeli bile o kadar kötü değil.

Eğer Trump hükümeti Çinli açık kaynak ağırlık modellerini kısıtlarsa, NVIDIA, Thinking Machines, Meta ve Reflection (henüz modeli yayınlanmamış) ABD tabanlı açık kaynak ağırlık token çözümleri için kurumsal müşterilerin büyük kazananları olabilir.

2026 yılının ortasında makro AI hikayesi daha da ilginç hale geliyor. Açık kaynaklı AI'nın özelleştirme düzeyi yükseliyor. Token verimliliği ve rota artık daha önemli hale geldi. Piyasadaki AI sermaye harcamaları artan bir dikkatle inceleniyor.

Açık kaynak ağırlık modeli; AI hâkimiyeti, AI komünizmi veya nükleer tehdit değildir; daha ucuz token'lar Jevons paradoksu ile şirketlerin, geliştiricilerin ve tüketicilerin AI ile ne yapabileceğini artırır. Geçtiğimiz beş yıl boyunca, tüm üretken AI model eğitimi paradigmaları, dil verilerine dayalı dünyanın çok telli damıtımını ele geçirmiştir. İşletmelerin daha ucuz modeller seçmesi, hesaplama talebini yavaşlatmayacak; aksine hızlandıracaktır. Bu, tüm makro AI durumunun çelişkisidir.

Eğer sermaye ve monopollü kapitalizm onların koruma duvarıysa, ABD bir sorunla uğraşan bir ülkedir. AI'nin geleceği, daha iyi bir risk sermayesi sistemi değil, yeni türde yenilikler gerektirecektir. Burada açıkça bir hikâye kötüye kullanımı vardır; ticari entegrasyon ve coğrafi politika her zamanki gibi kendi kendine çözülecektir. DeepSeek, daha fazla fon toplayıp IPO'ya koşarken, DeepSeek'in zamanı sürekli birikmektedir. Onların başlıca modeli DeepSeek-R2 hiçbir zaman yayınlanmamıştır ve bu, Çin'in gelecekteki en gelişmiş modelleriyle ilgili şüpheleri alevlendirmiştir. Liang Wenheng, DeepSeek'in %78 ila %84'ünü elinde tutmaktadır ve aynı zamanda kendi çiplerini de geliştiriyorlar.

Bir dünya ki, Anthropic ve Ay'ın Karanlık Yüzü hesaplama kapasitesi sınırlamalarıyla karşı karşıya, Google ise LLM'de geride kalmış durumda, Meta ve SpaceXAI hâlâ kenarda. Bir dünya ki, OpenAI'nin IPO'su her çeyrekte daha az çekici görünüyor. Bir dünya ki, Çinli fiziksel AI, AI çip ve depolama devlerinin IPO'ları için sabırsızlanırken, Databricks, Crusoe, Anduril, Stripe vb. IPO'larını beklemekten sıkıldık. Çinli çip üreticisi CXMT'nin 8,6 milyar dolarlık ilk halka açımı, kurumsal yatırımcılar tarafından 500 katından fazla abone olunarak aşırı talep gördü.

2027 yılında, Anthropic'ın Physical Intelligence satın alma görüşmelerinde olduğu söylenen robotik alanında bir ChatGPT anı yaşayacağımı tahmin ediyorum (şu anda fiziksel AI olarak da bilinir). Bununla birlikte, AI öncüsü Yann LeCun, bu insansı robotların şimdi ve uzun bir süre boyunca çok yeteneksiz olacağını uyarıyor. Silicon Valley ve Wall Street, AI kavramına dayalı hisse senedi piyasalarını desteklemek için yeni bir hikâye arayışında olacak ve tekrar abartı yapabilirler.

Bu, ABD piyasasında saf robot veya robot yazılımı türünde şirketin halka açılmadığı bir dönemde gerçekleşti. Epik bir emlak çöküşünden zorlu bir şekilde kalkınmaya çalışan Çin, IPO yarışında önde görünüyor. Moonshot AI, Zhipu, Minimax veya daha küçük Çinli AI laboratuvarları etkileyici olsa da, beni gerçekten büyüleyen, açık kaynak ile kapalı kaynak arasındaki büyük dinamikler. Birçok açıdan bu, sermaye ile beceri arasındaki bir mücadeledir.

"Bu gelecek, bana distopya gibi bir korkunç manzara gibi görünüyor, ancak açık ağırlıklı bir model savunucusuyla karşılaşmadım ki, sonunda bunun kaçınılmaz olduğunu kabul etmesin," Dean Ball ya da ironik bir şekilde OpenAI şöyle diyor.

Bu gelecek, bana distopya gibi bir korkunç manzara gibi geliyor, ancak açık ağırlıklı bir model savunucusuyla karşılaşmadım ki, sonunda durumun bu yöne gideceğini kabul etmesin," Dean Ball ya da ironik bir şekilde OpenAI ifade ediyor.

Bu hafta büyük teknoloji şirketlerinin finansal sonuçları açıklanırken daha fazla cevap elde edeceğiz. Sermaye harcamaları ve yatırım getirisi hikayesi hiç olmadığı kadar ciddi hale geldi. Finansal raporlama hataları piyasa tarafından cezalandırılacak ve son birkaç haftada bazı büyüme şirketlerinin değerlemeleri düzeltilmiştir; SpaceX %25,5 düştü, Grok 4.5 ise yine etki yaratamadı (beklentiler çok yüksek). Cursor'ı yüksek fiyata satın alarak SpaceX AI, hâlâ AI kaybedenler kategorisine dahil ediliyor.

Moonshot AI, 16 Temmuz'da 2,8 trilyon parametrelik büyük bir model olan Kimi K3'ü piyasaya sürdü ve bu model, benchmark testlerinde Claude ve GPT gibi üst düzey ABD sistemleriyle eşdeğer performans gösteriyor; 27 Temmuz'a kadar ağırlıkların tamamen açık hale getirilerek düşük maliyetli kendi sunucuda barındırma imkanı sağlanacak.

2027 yılına kadar Anthropic'in IPO'sunun ne kadar güçlü olacağını bileceğiz; yazılım teknoloji tarihinin en hızlı ARR büyümesi, makro AI ters rüzgarları ve hükümet müdahalesiyle karşı karşıya kalıyor. ABD'nin korumacılığı onu koruyacak mı, yoksa pazar mı kazanıcıyı seçecektir? Bu gerginlik, uzay, AI ve savunma kapsamlı bir robot yarışına unprecedented bir şekilde yayılacaktır.

Anthropic gerçekten Physical Intelligence'yi satın alırsa, birçok kez bahsettiğim robot GPT anı yakında gelebilir. Unitree Technologies'in Çin'de halka açılımı, fiziksel AI'nin geleceği için büyük bir an olacak. Şirket, 4,2 milyar Çin yuanı (619,4 milyon ABD doları) toplayacak ve yakın zamanda giriş seviyesi dört ayaklı robotların fiyatlarını %90'dan fazla düşürdü.

Çin, robotik alanında doğal bir avantaja sahip olduğu için, bu AI yarışması ABD'nin çılgınca yetişmeye çalıştığı bir alandır ve 2026 yılında bu alanda birçok büyük VC finansman döngüsü gerçekleşti. ABD, robotları daha pratik hale getirmeye odaklanan dünya modelleri ve yazılım beyni startup'larında öncü konumda görünüyor, Çin ise insansı robotlara (insan şekilli robotlar) sahip daha fazla startup'a ve drone ile yeni robot donanım formlarına sahip.

Yü Shu Teknolojisi, kritik Anthropic IPO'sundan yaklaşık üç ay önce bu ayın sonlarında listelenecek. Yü Shu Teknolojisi, insansı robot yarışının çok hızlı bir şekilde ısınmasına neden olabilecek şekilde, küresel AI araştırmacıları ve robot laboratuvarları için neredeyse standart donanım platformu haline geliyor. Tesla'nın yakın gelecekte SpaceX ile birleşmesi gerekebilir. Bunu 2028 başlarında görebileceğimi düşünüyorum. Üretken AI dalgası, birçok analistin öngördüğü gibi tepeden düşerse, insansı robot yarışının bir sonraki büyük ABD teknoloji hikayesi haline geleceğini düşünüyorum.

Çin ile ABD arasındaki AI alanında rekabet, küresel geliştiriciler, tüketiciler ve işletmeler için daha fazla gerçek dünya faydası sağlamayı olumlu etkileyecektir. Üretken AI modellerinin veya robotların gerçek değer sunup sunmayacağı, yatırım miktarına göre tamamen farklı bir meseledir. Yeni kurulan şirketlerin zaman çizelgelerinin hızlanması ve finansman döngülerindeki büyük artış dikkat çekicidir; ancak AI'nın ticari uygulamalarını hızlandırma baskısı da artmaktadır. Rekabet giderek artmakta ve 2027 yılında daha da sertleşecek, 2030'lu yıllarda teknoloji rekabeti için büyük bir temel oluşturacaktır. Çin'in enerji zenginliği ve ABD'nin yarı iletkenlerdeki hakimiyeti durumu gizemli tutmaktadır.

Yazar: Michael Spencer, Çeviri: Şen Çao TechFlow, Görsel: ABD jeopolitiği tekrar piyasada dalgalanmalara neden oluyor. Çok popüler olmayan ve maliyetli bir savaş. Görsel: İpuçları çağının yerini, rota ve token verimliliğinin gerçekliği aldı. Görsel: LLM’ler (dil öğrenme modelleri), yapay zeka ilerlemesini ölçmenin hâlâ doğru yolu mu? Yapay zeka analizi Görsel: Temmuz 2026’da açık kaynak yapay zeka etrafında panik duygusu yeni bir seviyeye ulaştı. Çin ile ilgili argümanlar artık yorucu hale geldi. Görsel: Büyük teknoloji şirketlerinin sermaye harcaması planları 2027 yılında karanlık bir görünüm sergiliyor. — Bank of America