Penulis: hoidya｜𝟎𝐱𝐔
1/ Apakah sebenarnya industri penyimpanan
Industri penyimpanan terutama terdiri daripada tiga jenis produk utama: DRAM, NAND, dan HBM. Ketiga-tiganya membentuk sistem ingatan data bagi semua peranti digital. Sama ada telefon bimbit, komputer, atau pusat data, semuanya bergantung kepada infrastruktur ini untuk menangani data sementara dan menyimpan data secara jangka panjang.
Dari segi fungsi, DRAM digunakan untuk penyimpanan data sementara semasa beroperasi, memenuhi keperluan baca-tulis berkelajuan tinggi semasa proses pengiraan. NAND digunakan untuk penyimpanan data jangka panjang, serupa dengan lapisan ingatan kekal peranti. HBM pula adalah bentuk baru yang berkembang dalam persekitaran pengiraan berprestasi tinggi, digunakan untuk menyelesaikan masalah bottleneck bandwidth antara GPU dan unit pengiraan.
Dari segi struktur sistem, industri penyimpanan bukanlah komponen yang terpisah daripada sistem pengiraan, tetapi lapisan asas yang bergantung kepada semua sistem pengiraan. Sebarang tugas pengiraan mesti terlebih dahulu "membaca data", kemudian menjalankan "pengiraan", dan akhirnya "menulis semula hasil". Oleh itu, penyimpanan merupakan salah satu batasan asas dalam proses pengiraan, bukan modul pilihan.
Dalam dua dekad terakhir, permintaan industri ini terutamanya datang dari tiga sumber: elektronik pengguna (fon dan PC), pelayan perusahaan, serta infrastruktur internet. Ciri bersama ketiga-tiga sumber ini ialah penyebaran yang tinggi, kitaran penggantian yang boleh ditangguhkan, dan skala permintaan titik tunggal yang terhad. Oleh itu, pasaran telah mengkategorikannya sebagai industri semikonduktor siklikal yang klasik.
2/ Mengapa penyimpanan dianggap sebagai industri siklikal dalam jangka panjang
Industri penyimpanan secara berterusan menunjukkan sifat siklikal yang kuat, pada dasarnya disebabkan oleh ketidaksamaan struktur permintaan dan penawaran. Permintaan biasanya berkaitan dengan siklus elektronik pengguna dan siklus perbelanjaan IT perusahaan, manakala penawaran didorong oleh pelaburan kilang wafer, dengan keterlambatan masa yang jelas.
Apabila permintaan meningkat, harga naik dengan cepat, mendorong pengeluar untuk memperluas pengeluaran. Namun, kerana tempoh pembinaan kapasiti biasanya antara 12 hingga 24 bulan, bekalan tambahan sering dilepaskan secara berpusat selepas titik balik permintaan, menyebabkan harga jatuh dengan cepat. Mekanisme ini membentuk kitaran boom-bust yang klasik.
Antara tahun 2010 hingga 2022, struktur siklus ini sangat jelas. Sebagai contoh, industri DRAM mengalami penurunan cepat dari keadaan marjin tinggi ke kerugian, kemudian pulih semula apabila permintaan baru muncul dalam beberapa siklus. Fluktuasi ini menyebabkan pasaran memandang industri penyimpanan sebagai kelas aset siklikal yang “berisiko tinggi dan sukar diramal” dalam jangka panjang.
Pada peringkat ini, mekanisme penentuan harga industri pada dasarnya dipengaruhi oleh stok. Harga naik apabila stok menurun, dan turun apabila stok bertambah, sementara permintaan sendiri lebih berperan sebagai pemboleh ubah pencetus, bukan pemboleh ubah struktural.
3/ Sebelum AI, struktur permintaan adalah seperti apa
Sebelum kemunculan kecerdasan buatan, permintaan penyimpanan terutama didorong oleh elektronik pengguna dan infrastruktur internet tradisional. Elektronik pengguna ciri-cirinya mempunyai kitaran penggantian yang panjang dan permintaan yang相对 boleh diramal, contohnya, kitaran penggantian telefon pintar biasanya dua hingga tiga tahun. Pelayan dan penyimpanan perniagaan pula lebih bergantung kepada ritma perbelanjaan modal IT, yang juga mempunyai sifat siklikal yang kuat.
Dalam struktur ini, penyimpanan dijual sebagai produk standard, di mana harganya ditentukan terutama oleh permintaan dan penawaran, bukan oleh permintaan jangka panjang daripada pelanggan besar tunggal. Oleh itu, pasaran mempunyai sifat spot yang tinggi, dan isyarat harga mampu merefleksikan perubahan stok dan penyesuaian kapasiti dengan cepat.
Dengan kata lain, sebelum AI, struktur permintaan dalam industri penyimpanan adalah tersebar dan tidak memiliki batasan ketat jangka panjang. Ini juga merupakan dasar utama yang membuat ciri siklikalnya berlaku.
4/ Mengapa AI benar-benar mengubah struktur permintaan penyimpanan? (Dari barang siklikal ke infrastruktur)
Permintaan penyimpanan sebelum ini didorong oleh elektronik penggunaan harian (telefon, PC), yang pada dasarnya adalah "penggunaan yang boleh ditangguhkan". Namun, AI membawa fungsi permintaan yang sama sekali berbeza: ia adalah sistem pengiraan berterusan, dan penggunaan memori meningkat secara linear atau lebih daripada linear dengan ukuran model.
Sebagai contoh, pusat data AI, dalam proses pelatihan dan inferens, GPU bukanlah bottleneck pengiraan, tetapi bottleneck lebar pita memori, yang secara langsung mendorong HBM menjadi keperluan mutlak. Data industri menunjukkan bahawa permintaan untuk memori berlebar pita tinggi pada pelayan AI sedang meningkat jauh lebih pantas daripada DRAM tradisional, dan menyebabkan kapasiti HBM diikat secara jangka panjang, bahkan sehingga keseluruhan kapasiti hingga 2026 telah dipesan terlebih dahulu.
Yang lebih penting ialah perubahan dalam penawaran: kerana margin keuntungan HBM jauh lebih tinggi berbanding DRAM tradisional, pengilang secara aktif mengalihkan kapasiti produksi daripada DDR4/DDR5 kepada penghasilan HBM. Efek pengusiran struktural ini menyebabkan kekurangan DRAM dan NAND yang "bukan disebabkan oleh permintaan".
Pasaran telah menunjukkan isyarat ekstrem: harga tunai sebahagian DRAM dan NAND meningkat 15–20% dalam kuartal ini, dengan munculnya fenomena "penyesuaian harga sehari".
5/ Bagaimana harga penyimpanan sebelum ini ditentukan?
Antara 2010–2022, mekanisme penetapan harga dalam industri penyimpanan sangat klasik, merupakan model siklus semikonduktor standard:
Harga didorong oleh kitaran stok, bukan struktur permintaan.
Apabila stok menurun → harga naik → pengilang memperluas pengeluaran → bekalan berlebihan → harga runtuh.
Kendala utama mekanisme ini ialah "kelambatan pembinaan kapasiti (1–2 tahun) + kebolehtempohkan permintaan"
Sebagai contoh, dalam kitar sebelum ini, industri DRAM sering mengalami fluktuasi keuntungan pada peringkat kuartalan, bahkan berubah daripada margin tinggi kepada kerugian, kemudian berbalik dengan cepat.
Namun, mekanisme ini telah rosak di era AI, kerana dua pemboleh ubah berubah secara serentak:
- Pertama, permintaan berubah daripada penggunaan teragak-agak kepada pembelian terpusat
- Kedua, bekalan berubah daripada "pengembangan pasaran bebas" kepada "pengagihan berdasarkan keuntungan (HBM utama)"
Hasilnya: Fluktuasi kitaran masih wujud, tetapi elastisiti harga telah ditekan secara struktural.
6/ Apakah perubahan struktur yang berlaku sekarang?
Perubahan utama dalam pasaran penyimpanan semasa (2024–2026) bukanlah kenaikan harga, tetapi peralihan struktur pasaran dari “pasar spot” kepada “sistem pengagihan kontrak”.
Pertama ialah kesan pengusiran HBM. Disebabkan keuntungan unit wafer HBM jauh lebih tinggi berbanding DDR4/DDR5, Samsung, SK hynix, dan Micron semuanya mengutamakan pengalihan kapasiti mereka kepada penghasilan HBM. Data industri menunjukkan bahawa HBM sedang meningkat dengan cepat daripada peratusan unit rendah kepada tahap struktur lebih daripada 40% dalam pendapatan DRAM.
Struktur semula ini mengakibatkan dua kesan:
- Pertama, bekalan DRAM tradisional menyusut
- Kedua, NAND memasuki keadaan kekurangan pasif
Sementara itu, pasaran memasuki keadaan permintaan dan penawaran yang ekstrem: pendapatan industri DRAM meningkat 17.1% secara tahunan pada Q2 2025, tetapi sumber pertumbuhan bukanlah ledakan permintaan, melainkan dorongan bersama daripada kenaikan harga dan penguncian penawaran.
Sinyal yang lebih ekstrem datang dari sisi penghantaran: tempoh penghantaran industri telah meningkat dari 8–12 minggu biasa kepada 39–52 minggu, dengan beberapa memori peringkat automotif melebihi 70 minggu.
Ini bermakna perubahan struktur penting: memory bukan lagi "barang yang boleh diperdagangkan secara serta-merta", tetapi menjadi "sumber yang diagihkan".
Ini akan membentuk satu gelung umpan balik positif:
Harga naik → Pemasok mengurangkan bekalan spot → Pembeli mengunci pesanan lebih awal → Likuiditi spot berkurang lagi → Harga terus naik.
7/ Siapa yang mendapat keuntungan dalam struktur ini?
Struktur keuntungan industri penyimpanan sedang mengalami perpindahan yang jelas.
Tahap pertama: Pasukan penawaran (Samsung / SK hynix / Micron)
Syarikat-syarikat ini sedang berubah daripada “pengilang siklikal” kepada “pembekal infrastruktur AI”. Kepimpinan SK hynix dalam HBM menjadikannya semakin menjadi pemilik kuasa penetapan harga struktural, dengan pangsa pasaran DRAMnya meningkat kepada sekitar 38%.
Tingkat Kedua: Sisi Permintaan (Microsoft / AWS / Google)
Syarikat-syarikat ini mengunci bekalan masa depan melalui kontrak jangka panjang, pada dasarnya melakukan "arbitrasi masa": mengunci kos kekuatan komputasi AI dan memori masa depan dengan perbelanjaan modal semasa.
Tahap ketiga: Syarikat model AI (OpenAI dsb.)
Mereka berada di antara tekanan arus tunai dan keperluan kuasa pengiraan, membentuk gelung tertutup melalui pembiayaan → capex → penguncian semula bekalan.
Perubahan utama ialah: kuasa penetapan harga sedang berpindah dari "pasar" ke "struktur kontrak"
8 / Risiko dan syarat pembuktian kesalahan
Terdapat sekurang-kurangnya tiga syarat pembatalan yang jelas bagi gelombang “AI memory supercycle” ini:
Pertama, jika belanjawan modal AI memasuki kitaran penyusutan (pengurangan kekuatan pelaburan hyperscaler), struktur permintaan semasa akan cepat terjejas, kerana permintaan memori sangat bergantung kepada pengembangan komputasi AI.
Kedua, jika laluan teknologi HBM digantikan (contohnya, arsitektur memori baharu atau compute-memory fusion), premium HBM semasa akan diringkaskan, menyebabkan kapasiti kembali mengalir ke DRAM/NAND.
Ketiga, jika kitaran pengembangan kapasiti berpantul semula (Samsung / SK hynix kembali memasuki perluasan agresif), maka kekangan bekalan semasa akan berubah menjadi kitaran kelebihan dalam masa 1–2 tahun.
Dengan kata lain, struktur ini berlaku dengan syarat:
Kepantasan pertumbuhan permintaan AI > Kepantasan pengembangan kapasiti + Kepantasan penggantian teknologi