Ở tuổi 50, cổ phiếu của Munger bị sụt giảm một nửa, và phải mất 16 năm mới lấy lại vốn. Bạn chỉ thấy sự thông thái và tài sản của Munger, nhưng có thể không biết rằng ông từng trải qua giai đoạn đen tối nhất trong cuộc đời khi 50 tuổi. Và ông đã mất trọn 16 năm để thoát khỏi vũng bùn đó. Trước cuộc khủng hoảng thị trường năm 1973, Munger đã đạt mức lợi nhuận hàng năm lên tới 22% – một con số đáng kinh ngạc. Sau đó, thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ, quỹ hợp tác của ông giảm 53%. Và do sử dụng đòn bẩy, tài sản ròng cá nhân của ông giảm sâu hơn nữa. Một đêm đông lạnh giá năm đó, Munger lái xe về nhà với vẻ mặt tiều tụy. Khi đi ngang một trạm xăng, ông nhìn thấy một người đàn ông trung niên, mặc đồng phục dính đầy dầu mỡ, vẻ mặt mệt mỏi nhưng tâm hồn bình thản đang đổ xăng cho xe hơi. Ngay lúc đó, Munger rơi vào khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng. Ông hạ cửa kính xe, nhìn người đàn ông ấy và tự hỏi trong lòng: “Nếu ngày xưa tôi tiếp tục làm một luật sư lương thiện, không đụng đến đầu tư, thì cuộc sống có lẽ đã tốt hơn bây giờ nhiều?” Trong khoảnh khắc ấy, Munger từng rất gần với việc từ bỏ. Năm 1975, thị trường phục hồi mạnh mẽ, quỹ hợp tác của Munger tăng 73,2%. Tuy nhiên, sau khi tài sản giảm 53%, cần tăng 113% mới có thể lấy lại vốn. Vì vậy, dù năm 1975 tăng mạnh tới 73,2%, tài sản chỉ phục hồi được 80% so với mức ban đầu. Còn tài sản cá nhân của ông thì vẫn còn rất xa mới lấy lại được vốn. Munger đưa ra một quyết định đau đớn: thừa nhận thất bại và thanh lý quỹ hợp tác. Ông tự nhủ với mình: Tôi sẽ bắt đầu lại từ đầu, nhưng tôi sẽ không từ bỏ đầu tư, vì tôi tin rằng mình có thể làm tốt hơn. Sau đó, chính xác 16 năm trôi qua, Munger mới quay trở lại mức đỉnh cao tài sản trước khủng hoảng. Tất nhiên, dùng từ “lấy lại vốn” rõ ràng là sai lầm. Một người nếu khao khát nhanh chóng “lấy lại vốn”, sẽ lập tức trở thành một tay đánh bạc. Trong giai đoạn suy thoái, Munger không tìm cách đầu tư ngắn hạn rủi ro cao để “nhanh lấy lại vốn”, mà hoàn toàn tái cấu trúc hệ thống đầu tư của mình: 1. Ở bên cạnh những người xuất sắc nhất: Năm 1978, ông chính thức trở thành Phó Chủ tịch Berkshire Hathaway, hợp nhất với Buffett và chuyển phần lớn tài sản thành cổ phiếu Berkshire. 2. Từ bỏ nợ và đòn bẩy chết người: Sau cú sụp đổ thảm khốc, Munger nhận ra sâu sắc rằng, chỉ cần thời gian đủ dài để lãi kép phát huy tác dụng, thì hoàn toàn không cần đòn bẩy. 3. Chuyển từ “mua hàng rẻ” sang “mua doanh nghiệp vĩ đại”: Ông đã thuyết phục thành công Buffett từ bỏ phương pháp đầu tư “cục thuốc lá” theo Graham, thay vào đó là mua những doanh nghiệp vĩ đại với mức giá hợp lý. Khoảng thời gian này, không phải là 16 năm Munger sa sút, mà là 16 năm ông tái tạo chính mình. Vì vậy, khi tài sản của Munger quay trở lại đỉnh cao vào năm 1990, đó không đơn thuần là “lấy lại vốn”, mà là ông đã xây dựng một cỗ máy lãi kép bất khả xâm phạm, và bước vào giai đoạn bùng nổ lịch sử. Từ “cuối cùng cũng lấy lại vốn” năm 1990 đến khi ông qua đời ở tuổi 99 vào năm 2023, tài sản cá nhân của ông tăng vọt lên hàng tỷ đô la. Mặc dù vẫn còn khoảng cách đáng kể so với Buffett, nhưng trí tuệ và sở thích của Munger dường như ảnh hưởng đến con người nhiều hơn. Và điều này không thể tách rời khỏi sự rèn luyện trong những tháng ngày đen tối ấy. Dù là người vĩ đại đến đâu, cũng có thể trải qua cú sụt giảm một nửa. Sự khác biệt nằm ở chỗ: người bình thường chọn chìm đắm trong tuyệt vọng, còn bậc thầy chọn khởi động lại trong nghịch cảnh.