En İyi Kripto Yatırım Şirketleri, Sektör Olgunlaştıkça Blok Zinciri Dışına Genişliyor

Sektörü tek başına oluşturan yatırım kurumları artık sadece kripto sektörüne odaklanmıyor.

Yazan: Vaidik Mandloi

Çeviri: Luffy, Foresight News

Paradigm, dünyanın önde gelen kripto özel fonlarından biri, son dönemde 1,2 milyar dolarlık yeni bir fon topladı ve bu sermaye yapay zeka, robotik, havacılık ve uzay gibi girişimlere yatırılacaktır. Bu kurum, web sitesindeki tüm "kripto para" ilgili ifadeleri tamamen kaldırmıştır; temel yatırım mantığı, kripto paranın sadece onların seçtiği ilk öncü sektör olduğunu ve şu anki diğer öncü teknoloji dalgalarından da kaçınılmaması gerektiğidir.

Framework Ventures, Haziran'da 4 milyar dolarlık bir fon topladı ve çoklu sektörlerde yatırım yapmaya başladı; bu tür bir değişikliği yapan kurumlar sadece onlar değil. Geçen yıl, neredeyse tüm önde gelen kripto özel sermaye yatırımcıları, yatırım sınırlarını genişletmeye ve yatırım temalarını yeniden ayarlamaya başladı. 2026 birinci çeyreğinde, tamamen kripto odaklı sermaye fonları olarak sadece 8 yeni fon kuruldu; bu, 2020'den beri en düşük değerdir.

Bu yazıda, kripto para üzerine odaklanan risk sermayesi fonlarının gerçekten yok olup olmadığını derinlemesine inceleyeceğim. Cevap evetse, bu endüstriyenin yeniden yapılandırılması, farklı fonların yaşam döngülerini nasıl etkileyecek? Kripto başlangıç projeleri için, gelecekte kaynaklar için diğer sektörlerle birlikte kapsamlı fon portföylerinde rekabet etmek ne anlama geliyor?

Kripto para özel fonlarının ortaya çıkmasının temel nedeni, endüstriye ilişkin bilgi bariyerleri inşa etmek için büyük zamanlar harcamaya istekli olmaları ve o dönemde tek olarak sektörün yüksek riskini üstlenen yatırımcılar olmalarıdır. 2017 yılında, Tiger Global gibi genel büyüme fonlarının ortakları Solidity akıllı sözleşmelerinin temel mantığını anlayamazdı ve Discord topluluklarında anonim geliştiricilerle derin iş birliği kurmak gibi bir şeyden bahsedemezdiler.

Şifreli para yatırımı sektörünün sona erip ermediğini anlamak için, geçmişteki diğer özel yatırım kategorilerinin yükseliş ve çöküş kurallarına bakılabilir; benzer sektörlerin yenilenmesi zaten defalarca yaşanmıştır.

2006 ile 2011 yılları arasında temiz enerji sektörü, yatırımın modası haline geldi ve birçok kurum, özel yenilenebilir enerji fonları kurdu; arka plandaki mantık, o dönemdeki kripto sermaye yatırımlarıyla tamamen aynıydı: yatırımcılar, kendi kendilerine evrensel teknolojik bir dönüşüm yakalamış olduklarını düşünerek, bu sektör etrafında özel bir yatırım haritası oluşturmak istediler.

Sermaye, temiz enerji girişimlerine 25 milyar doların üzerinde yatırım yapmış ve sonunda bu yatırımların yarısından fazlası zararla sonuçlanmıştır. İlginç olan, ilgili teknolojilerin kendileri uygulanabilir olması, bugünün temiz enerji piyasasının büyük ölçekli olması ve aynı dönemde güneş enerjisi maliyetlerinin %85 düştüğüdür. Ancak sermaye sağlayıcılar temel bir değerlendirme hatası yapmıştır: Yazılım şirketleri için kullanılan yatırım modelini uygulayarak, bu girişimlere 5 milyon dolarlık tohum sermayesi çekleri vermişlerdir; ancak bu projelerin aslında 200 milyon dolarlık proje finansmanına ve 15 yıl içinde kâra geçmeye ihtiyaçları vardır.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Enerji Araştırma Merkezi, geleneksel sermaye yatırımı modelinin temel mantığı itibarıyla temiz enerji sektörüne uygun olmadığını sonucuna varmıştır. Erken aşamadaki özel fonlar, teknoloji geliştirme riskini üstlenerek sektörün temel araştırmalarını finanse eder ve alanda itibar birikimi sağlayarak büyük endüstriyel sermayenin girmesini çeker; ancak teknoloji olgunlaştığında, altyapı kredileri ve proje finansmanı giriş yaptığında, özel fonların tekil bilgi engeli tamamen ortadan kalkar.

Kaynak: Massachusetts Institute of Technology

Özel amaçlı satın alma şirketleri (SPAC) de benzer bir yükseliş ve düşüş eğrisinden geçti. SPAC, IPO yoluyla sermaye toplayan, kendisine ait gerçek bir iş faaliyeti olmayan boş çeklerdir ve daha sonra özel şirketleri satın alarak hızlı bir şekilde borsaya girer; bu süreç geleneksel IPO'dan daha basittir. 2020–2021 yılları arasında birçok yatırımcı, SPAC'leri kopyalanabilir bir sermaye aracı olarak görmüş ve tamamen SPAC odaklı yatırım kurumları kurmuştur.

Chamath Palihapitiya, 1,6 milyar dolarlık özel SPAC fonu topladı. Ancak 2022 yılında, 2021'de halka açılan SPAC'ların üçte ikisi birleşmeyi tamamlayamadı ve Chamath, yatırımcılara paralarını iade etmek zorunda kaldı. Kısa iki yıl içinde tamamen tersine dönen pazar, özel sektördeki bilgi avantajının kaybolduğu anda endüstri yapısının nasıl hızla yeniden şekillenebileceğini göstermektedir.

Farklı sektörlerde aynı senaryolar tekrar tekrar yaşanıyor, bunun arkasında tek bir temel kural var. Carlota Perez, 250 yıllık teknolojik değişim tarihini özetleyerek teknolojik ekonomik paradigmalar teorisini ortaya koydu: Her büyük teknolojik devrim, erken aşamada küçük bir kitleyle başlar; sadece iç halk teknolojiyi anlar, sektörde derinlemesine yatırım yapan yatırımcılar özel bilgilere sahip olur ve en değerli sermaye sağlayıcıları haline gelir; teknoloji olgunlaştıkça, geleneksel mevcut endüstri sistemlerine yavaş yavaş entegre olur.

Bu aşamaya gelindiğinde, temel fonun varlığını sürdüren bilgi bariyerleri ortadan kalktı — entegre büyük kurumlar da bu varlık sektörünü anlayabiliyor. Fred Wilson, kripto paranın bu dönüm noktasına ulaşacağını 2015 yılında yazdığı bir makalede önceden tahmin etti ve kripto endüstrisinin Perez teorisindeki 「inşa aşamasından」 「kabul ve uygulama aşamasına」 geçiş yapacağı anahtar finansal bir bölünme noktasına ulaşacağını belirtti.

Şimdi bu kritik nokta geldi, kripto para uygulamalarının yaygınlaşması aşamasının özellikleri her yerde görülüyor: Ödeme devi Stripe, Bridge'i satın aldı ve kendi kararlı parası zincirini çıkardı; BlackRock, Fidelity gibi menkul kıymet yönetimi kurumları tokenize edilmiş para piyasası fonları sundu; Visa ve Mastercard gibi geleneksel ödeme liderleri, kararlı para tabanında ödeme ağları kuruyor.

Bu geleneksel devler, MEV çıkarma ve doğrulayıcı ekonomisi gibi özel endüstri bilgilerini açıklayan kripto özel fonlara ihtiyaç duymaz; bunlar, işlerini genişletmek için gerçekten ihtiyaç duydukları düzenleyici izinler, akış kanalları ve banka iş birliği kaynaklarıdır, bunlar sıradan bir finansal teknoloji şirketinin ölçeklenebilirlik için ihtiyaç duyduğu kaynaklarla tamamen aynıdır. Bugün Sequoia, Founders Fund gibi genel fonların yatırımcıları, kripto projelerini Stripe, Plaid gibi finansal teknoloji projelerini değerlendirmekle aynı mantıkla değerlendirir.

Özel kripto fonlarının bilgi engelleri kalktıktan sonra, bu avantajla kurulan fonlar nereye gidecek? Son durum, fon yönetimi boyutunun para akışı mantığı tarafından tamamen belirlenecektir.

Yıllar boyunca sermaye yatırımı endüstrisi, “çift kıyılı ayrılmış” bir yapıya bürünmüştür: Bir uçta, a16z, Sequoia, Founders Fund gibi devasa entegre yatırım platformları, tam bir sektörü kendi dikey bölümleri olarak yatırım portföylerine dahil eder; diğer uçta ise küçük, özel fonlar, yatırımcıların derin sektör bilgisiyle nispeten küçük ve öncü projelere odaklanır ve tek bir patlayan proje, tüm fonun getirisini karşılar; orta ölçekli fonlar ise tamamen sıkıştırılmış durumdadır ve şu anda çoğu kripto para专项 fonlar bu “ölüm aralığında” yer almaktadır.

5 milyar ABD doları büyüklüğünde bir fon, yatırımcılara 3 kat net getiri sağlamak için toplamda 15 milyar ABD doları değerinde proje çıkışı gerekmektedir. Sadece tohum aşamasındaki küçük yatırımlarla bu hedefe ulaşmak mümkün değildir; tek bir tohum aşaması portföyü, yeterli ölçekli lider projeleri ortaya çıkarmak için zayıftır; aynı zamanda 50 milyar ABD doları büyüklüğündeki dev fonlarla büyüme aşaması projelerinde rekabet edememektedir — bu fonlar milyonlarca ABD doları değerinde yatırımları kolayca sunabilmektedir. Örneğin, 2025 yılının ilk yarısında sadece Founders Fund’un toplam fon toplama miktarı, aynı dönemdeki tüm yeni küçük fonların toplam fon toplama miktarının 1,7 katıdır. Sermaye, sektörün iki ucunda yoğunlaşmaya devam etmektedir.

Aynı yatırım alanını genişletse de, Framework Ventures ve Paradigm'in temel stratejileri tamamen farklıdır; kök nedeni ölçek farkıdır. Framework, 400 milyon dolarlık bir yönetim hacmine sahiptir; bu boyut, az sayıda tohum aşaması projesiyle maliyeti kapatmak için yeterli değildir ve devasa fonlarla büyüme aşaması projeleri için rekabet edecek kadar büyük değildir. Sadece kripto sektöründen elde edilen çıkış kazançları, fon getiri gereksinimlerini karşılayamaz; bu nedenle yatırım sınırlarını genişletmek zorundadır. Paradigm ise 1,2 milyar dolarlık bir yönetim hacmine sahiptir; bu boyut, çoklu sektörlerde kapsamlı bir yatırım platformuna dönüşmek için yeterlidir. İkisi arasındaki stratejik seçimler temel bir fark taşır. Özetle, fonun boyutu, onun çubuk düzeninin hangi ucunda yer aldığını ve hangi gelişim yollarını seçebileceğini belirler.

Şifreli varlık sektörünü desteklediğini iddia eden sermaye yatırımcılar bile, "şifreli varlık yatırımı" kavramını tamamen yeniden tanımladı. Dragonfly, bu yıl Şubat'ta 6,5 milyar dolarlık sermaye topladı ve hedeflenen miktarın üç katını aştı. Ancak kurumlar, finansal senaryolar dışındaki şifreli varlık uygulama alanlarının tamamen başarısız olduğunu açıkça belirtti ve fonlarını sadece kararlı varlıklar ve tahmin pazarları üzerine odakladı. a16z, Mayıs 2026'da 2,2 milyar dolarlık şifreli varlık özel fonunu topladı; bu miktar, 2022'deki 4,5 milyar dolarlık fonun yarısıydı. Bunun yanı sıra ortak Chris Dixon, temel anlatıyı değiştirdi: şifreli varlıkları yeni bir hesaplama paradigmaları olarak değil, finansın tüm sektörün temel taşını oluşturduğunu öne sürdü.

Şu anda bu kurumların "sadece kripto yatırım" dedikleri şey, temelde blockchain alt yapısının finansal altyapısını kurmaktır ve bu alanlar aynı zamanda büyük miktarlarda sermayeye sahip kapsamlı fonlar tarafından öncelikli hedeflenen alanlardır.

Sektörü yönlendiren diğer temel güç, sermaye sağlayıcıların (LP) davranışlarındaki değişikliktir. Şu anda sermaye yatırımı sektörü genel olarak DPI (gerçekleşmiş getiri kat sayısı) kriziyle karşı karşıyadır; 2021 yılında kurulan fonların ortalama gerçekleşmiş getirisi sadece 0,08 katıdır. 2022'deki kripto kış dönemi, birçok sermaye sağlayıcıya zarar verdi; ancak şu anda yapay zeka sektörü, küresel birinci piyasa sermayesinin %70'ini çekerek yeni bir çıkış yolu haline geldi. Sermaye sağlayıcılar, dört yıldır likiditeye dönüştürülemeyen sermayelerle karşı karşıyadır ve yapay zeka projelerinin, eski kripto sektörünün vaat ettiği yüksek getirileri sağladığını görüyorlar. Bu nedenle fon yöneticileri, LP taleplerini karşılamak için zorunlu olarak yapay zeka sektörüne yöneliyorlar.

Bu trend, hâlâ kripto alanında çalışan girişimciler için iyi bir haber değil: Gerçekten kripto anlamayan ve sürekli yatırım yapmaya istekli yatırım kurumlarının sayısı sürekli azalmaktadır. Birçok kişi, girişimcilerin doğrudan kapsamlı fonlara yatırım talep edebilir diyecek; teorik olarak bu mümkün gibi görünüyor — Sequoia, Founders Fund gibi kurumlar daha büyük çeki açabiliyor ve kripto odaklı fonların sağlayamadığı ticarileştirme kanalı kaynaklarına sahip olabiliyor.

Ancak gerçeklik iki büyük eksikliğe sahiptir. İlk olarak, şu anda AI sektörü, en kaliteli projelerin büyük bir kısmını çekiyor ve kripto projeleri, sermaye fonları içinde milyonlarca AI projesiyle yatırım ekibinin dikkatini kazanmak için rekabet ediyor; yalnızca son derece kaliteli varlıklar yatırım gündemine girebiliyor ve bu, kripto alanında uzmanlaşmış özel fonlara sunum yapmakla tamamen farklı bir rekabet mantığıdır. İkinci olarak, kripto ekosisteminin gelişimi, temel altyapıya yönelik özel fonların uzun vadeli yatırımlarına bağlıdır. Paradigm, MEV ile ilgili akademik araştırmalara finansman sağlıyor; Dragonfly, çapraz zincir geliştirme araçlarını destekliyor; bu tür yatırımlar, tek bir proje açısından bakıldığında kolayca ticari getiri sağlamasa da, tüm sektörün paylaştığı temel ortak altyapıyı kuruyor. Genel amaçlı fonlar bu tür projelere yatırım yapmayacaktır; bunlar, varlıkları yalnızca bağımsız ticari kazançlar açısından değerlendirir.

Bence birkaç yıl içinde "kripto yatırımcı" terimi, bugünün "internet yatırımcısı" terimi gibi eski kalacaktır. Kripto, çeşitli finansal ürünlerin çalışmasını sağlayan temel altyapı ve bir kanal haline gelmiştir; kimse temel kanal üzerine tam bir yatırım mantığı kurmaz, yatırım değeri bu kanalın üzerindeki uygulama katmanında doğar. Eğer Perez'in teknoloji döngüsü teorisi geçerliyse, sektör şu anda bu dönüşüm noktasındadır: kripto artık bağımsız bir yatırım yolu değil, tüm yatırım varlıklarının temel altyapısıdır.

Ancak bu, kripto özel fonların tamamen ortadan kalktığını anlamına gelmez. Tokenizasyon, zincir üstü menkul kıymet gibi tamamen yeni alt kategorilerin sürekli ortaya çıkması, büyük fonların girmek istemediği birçok küçük ve öncü pazar yaratacaktır; her döngüde, belirli alt alanlara odaklanan küçük özel fonlar kurulacaktır. Gerçekten gerilemeye başlayan, şu anda mevcut olan ve sadece kripto küçük projelerle fonun maliyetini karşılayamayan orta boyutlu büyük kripto özel fonlardır. Tüm pazar, dengeli yapıya göre sürekli yeniden şekillenecektir: büyük büyüme turu yatırımları büyük fonlar tarafından ele alınırken, öncü ve küçük, deneysel projeler küçük özel fonlar tarafından oluşturulacaktır.

2017–2018 yıllarında kurulan erken dönem özel fonlar, Uniswap, Ethereum ekosistemi ve stabil para araçları gibi temel altyapıları geliştirdi. Ancak zamanlar değişti; son yıllarda ortaya çıkan Hyperliquid, MegaETH gibi öncü kripto projeleri tamamen topluluk finansmanı yoluyla yürütüldü ve sermaye firmalarına hiç bağımlı kalmadı. O dönemdeki özel fonlar, kripto sektörüne net bir yatırım mantığı kazandırarak genel sermayenin girmesini sağladı; bugün ise artan sayıda girişimci, sermaye firmalarından bağımsız olarak projelerini başlatabileceğini fark ediyor.