Yazar:Stacy Muur'ün
Çeviri: Felix, PANews
Orijinal "kalın protokol" teorisi, kripto para birimi değerinin, uygulamalardan ziyade alt yapı blockchainlere orantısız şekilde akan olduğunu savunuyordu. Bu görüş artık geçerliliğini yitirmiştir.
2026 yılına gelindiğinde değer "kontrol noktalarına" akacaktır: Kullanıcı niyetini yöneten arayüzler, içsel likidite akışına sahip işlem yerleri, bilanço tutan ihracatçılar ve verimsiz varlıkları tokenleştirebilen varlıklar. Hangi zincirin sonunda kazanacağına, hangi uygulamanın popüler olacağına ya da hangi anlatımın egemen olacağına bakılmaksızın bu varlıklar ücret toplayabilir.
Bu sıralama, gelir, kullanıcı sayısı, ARPU (kullanıcı başına ortalama yıllık gelir), pazar baskınluğu, sermaye verimliliği gibi kriterlere dayanarak, bugünkü değerlerin neden ve nerede gerçekten "kalınlaştığını", neden kalınlaştığını ve sonraki marjinal değer dalgasının nereye akacağını net bir şekilde göstermektedir.
1. "Kalın" cüzdan
Lider: Phantom
Yıllık Gelir: Yaklaşık 105 milyon ABD Doları (2025 üçüncü çeyreğinde yaklaşık 35 milyon ABD Doları)
Kullanıcı Sayısı: Yaklaşık 15 milyon aylık aktif kullanıcı
ARPU: Yaklaşık 7 USD/kullanıcı/yıl
Pazar Payı: Solana cüzdan pazarının yaklaşık %39'una sahiptir.
Performans ve Eşleşme:
Phantom, niyet katmanında (Intent Layer) lider konumundan yararlanarak Solana platformunda önde gelen tüketici cüzdanı haline geldi. Bu cüzdan, Swap, NFT, Perps ve ödeme işlemlerinin öncesinde yer almakta ve Phantom'ın değer DEX'ler ya da protokollerde bulunmadan önce kullanıcı davranışlarını para etmesini sağlamaktadır.
Phantom Perps'in piyasaya sürülmesi, birkaç hafta içinde hacmin 10 milyar dolara ulaşmasına neden oldu. Bu, cüzdanların pasif bir arayüzden aktif bir finansal alana doğru evrildiğini doğruladı. Phantom, 2025 Ocak ayında 150 milyon dolarlık C turunu 3 milyar dolar değerle tamamladı. Bu da piyasanın bu dönüşüme verdiği destekten bir örnektir.
Ana rakip:
- MetaMask: Sürekli sözleşmeleri ve Swap'ı entegre ederek gelir elde etme yollarını genişletti ve ekosistemde daha fazla yatırım yapmak için 30 milyon dolarlık LINEA Teşvik Programı'nı tanıttı.
- Trust Wallet: Toplamda 200 milyon kez indirildi, 162 milyon dolarlık dolandırıcılık engellendi, oldukça güçlü dağıtık ödeme yeteneği gösterdi, ancak ARPU'su (başına düşen ortalama gelir) görece zayıf.
2. "Kalın" Blok Zinciri
Lider: Ethereum
Yıllık Protokol Geliri: Yaklaşık 300 Milyon Dolar
Yaklaşık 8.6 milyon aylık aktif kullanıcı (MAU)
ARPU: Yaklaşık 30-35 USD/kullanıcı/yıl
Performans ve Eşleşme:
Ethereum, kripto para alanının hâlâ temel hesaplamalı katmanı olarak kalmaktadır. Değeri yüksek hacimli tüketici işlemlerinden değil, yüksek değerli işlemler, MEV çıkarma, sabit paralar ve Rollup'lar ve kurumlar arası finansal hesaplamaların son karar vericisi olarak konumundan gelmektedir.
Ethereum'in ücret temeli, sadece işlem sayısından ziyade MEV, blob ücretleri ve hesaplamada ihtiyaç duyulan kaynaktan oluşur. Bu, büyümesinin işlem yapan zincirler kadar hızlı olmamasına neden olur ancak sermayenin yoğunlaşmasıyla birlikte daha dayanıklı hale gelir.
Ana rakip:
- Solana: 240 milyon dolar aylık gelir zirvesine ulaşan önde gelen "kalın" yürütme zinciri ve memecoin'ler, sürekli işlemler ve tüketici uygulamaları tarafından hızlı büyüme. Performans yükseltmeleri (Firedancer, Alpenglow), büyüme momentumunu daha da pekiştiriyor.
- Base: Aktiviteye göre en hızlı büyüyen L2, işlem hacmi üç basamaklı bir artış gösterdi, Uniswap toplam işlem hacmi 2000 milyar dolardan fazla — Ethereum'un tüketici yürütme dalı olarak konumlandırıldı.
3. "Şiş" Perp DEX
Lider: Hyperliquid
Yıllık Gelir: Yaklaşık 950 milyon ila 1 milyar ABD doları
Açık Kontratlar: Yaklaşık 6.5 Milyar Dolar
Sonsuz İşlem Hacmi (30 Gün): Yaklaşık 22,5 Milyar Dolar
Performans ve Eşleşme:
Sonsuz sözleşmeler, kripto para alanındaki en karlı işlem yöntemidir ve Hyperliquid bu pazarı tekel altına almıştır. Hyperliquid, sıvılaştırmayı, işlemi ve emir akışını tek bir özel zincirde entegre ederek ücret toplamayı, MEV sızıntısını ve yönlendirme parçalanmasını önleyerek gerçekleştirmiştir.
Yalnızca Temmuz 2025'te Hyperliquid, tüm blok zinciri protokollerinin gelirlerinin yaklaşık %35'ini elinde bulundurdu ve token geri alımlarında kripto projeleri arasında öne geçti.
Ana rakip:
- Lighter: Erken gelişim hızlıydı, toplam işlem hacmi 1 trilyon doları aşmış, aylık işlem hacmi yaklaşık 30 milyar dolar, ancak kâr marjı düşüktü.
- Drift: Toplam işlem hacmi yaklaşık 2 trilyon dolar, TVL yaklaşık 3.2 milyar dolar, gelir yaklaşık 49 milyon dolar - güçlü bir büyüme göstermekle birlikte, piyasa liderliği zayıf.
4. "Şişman" Kredi Verme
Lider: Aave
Yıllık Gelir: Yaklaşık 115 milyon ABD doları
Kullanıcı: Aylık aktif kullanıcı yaklaşık 120.000
TVL: Yaklaşık 32.000 - 35.000 Milyon Dolar
Fon Kullanım Oranı: Yaklaşık %40
Performans ve Eşleşme:
Aave, DeFi alanında önde gelen bir kredi platformudur. Kredi vermenin kâr marjı genellikle işlem platformlarından daha düşüktür, ancak Aave, ölçeği, dayanıklılığı ve kararlı kurumsal fonlarla bu farkı dengelemektedir.
Protokol, 2025 yılına kadar toplamda 3 trilyon dolardan fazla mevduat ve yaklaşık 29 milyar dolarlık aktif kredi hacmi hedeflemektedir. Kredi verme faaliyetleri yavaş ancak kararlı bir şekilde büyümektedir.
Ana rakip:
- Akışkan: 50-60 milyar dolar civarında kilitlenme değerine sahip, zincirler arası likidite katmanı lideri, kredi verme alanında üçüncü sırada, aylık aktif kullanıcı sayısı ikinci sırada ve yüksek verimlilikte DEX işlemleri sunuyor (1500 milyar dolarlık işlem hacmi, 23 milyon doların üzerinde ücret).
- Morpho Blue: 10 milyar doların üzerinde varlık depolayan, Base zincirinde en büyük depolama protokolüdür. Piyasa odaklı, modüler kredi modeline geçişi göstermektedir.
5. "Obez" RWA Protokolleri
Lider: BlackRock BUIDL
Varlık Yonetimi Hacmi: Yaklaşık 2.3 Milyar Dolar
Getiri: Yaklaşık %4 (Tokenize ABD Hazine Tahvili)
Ortak: 100'den az (kurumsal yatırımcı)
Performans ve Eşleşme:
RWA büyümesi, kullanıcı sayısından ziyade ölçek ve güvene dayanmaktadır. BUIDL, yedi blokzincire genişlemiş ve CEX tarafından teminat olarak kabul edilmiştir. Bu, Geleneksel Finans ile zincir üstü finans arasında yapısal bir köprü kurulduğunu göstermektedir.
Ana rakip:
Ondo Finance: TVL 1 milyar dolardan fazla ve MiCA onayı aldı, bu da önde gelen kripto doğası RWA dağıtıcısı konumunu pekiştirdi.
6. "Kalın" LRT / Yeniden Teminat Katmanı
Lider: EigenLayer
Yeniden Teminat Altına Alınan Varlıklar: Yaklaşık 12.4 Milyar Dolar
Yıllık Komisyon Geliri: Yaklaşık 70 Milyon ABD Doları
Kullanıcı Sayısı: Yaklaşık 300.000 ila 400.000
Performans ve Eşleşme:
EigenLayer, AVS'lerin (Aktif Validium Servisleri) Ethereum'un güvenliğini kiralamasını ve bu yolla kâr elde etmesini sağlayan temel bir restakeleme katmanıdır. EigenCloud'un (EigenAI, EigenCompute) piyasaya sürülmesi, doğrulanabilir zincirsiz hesaplamaları destekleyerek bunu genişletmiştir.
Ana rakip:
Ether.fi: Yıllık yaklaşık 100 milyon dolar gelir, ETHFI'yi aktif olarak geri alıyor, Cash ile güçlü bir tüketici odaklı gelir modeli.
7. "Kalın" Toplayıcı / Yönlendirme Katmanı
Lider: Jüpiter
Yıllık Gelir: Yaklaşık 12 milyon USD
DEX Aramaçları Hacmi (30 Gün): Yaklaşık 46 Milyar Dolar
Pazar Payı: Yaklaşık %90'ı Solana birleşik hacmine denk gelmektedir.
Performans ve Eşleşme:
Ağ birleştiriciler karar alma yetkisinden yararlanır. Jupiter, değerini yönlendirme, fiyatlandırma ve yürütme kalitesini kontrol ederek elde eder ve likidite sağlayıcılardan önce fiyat farkını yakalayarak kar elde eder.
Ana rakip:
COWSwap: Toplam işlem hacmi yaklaşık 110 milyar ABD doları ve özellikle kurumsal yatırımcılar için MEV koruması sunar.
8. "Kalça" Desteğe Sahip Kararlı Para Emitenleri
Lider: Tether (USDT)
Dolaşan Tedarik: Yaklaşık 18.5 Milyar Dolar
Yıllık Gelir: 10 Milyar Doların Üzerinde
Kasa tutarı: Yaklaşık 135 milyar dolar
Performans ve Eşleşme:
Tether, kripto para alanındaki en karlı kuruluşlardan biridir. Sabit para birimi ihracatçısı, tahvil getirilerinden yararlanarak fon havuzlarını getirili hale getirir ve bu da onu çoğu protokolden yapısal olarak daha güçlü kılar.
Ana rakip:
- USDC (Circle): Yaklaşık 78 milyar dolarlık bir arzı var, hızlı büyüyen ancak kar marjı düşük.
- Ethena USDe: Yaklaşık 12 milyar dolarlık bir arz hacmine sahip olup, sentetik getiri odaklı bir alternatif modeli temsil eder.
9. "Şişman" Tahmin Piyasası
Lider: Polymarket
Yıllık Gelir: (Açıklanmadı)
Aylık işlem hacmi: Yaklaşık 1.5-2.0 milyar dolar (önemli olaylar sırasında zirveye ulaşmaktadır)
Kullanıcı Sayısı: Aylık aktif yatırımcı yaklaşık 200.000 - 300.000
Performans ve Eşleşme:
Tahmin pazarları, ilgi ve belirsizlik üzerinden kâr elde eder. Ana yapısal avantajı, bilgi çekim gücündedir. Likidite, olasılıkların en doğru şekilde tahmin edildiğine inandırıldığı yerde toplanır. Bu tür bir güven döngüsü oluşturulduktan sonra, rakiplerin anlamlı bir işlem derinliği kurması çok zor hale gelir.
Polymarket'in popüler olmasının nedeni kullanıcıların sürekli aktif olması değil, şimdi küresel bir olay kaynağı haline gelmesi ve bu da oldukça karlı potansiyele sahip bir dikkat türüdür.
Tahmin pazarları, yeni bir "kalın" katmanı temsil eder:
- TVL'ye Bağlı Değil
- Piyasa yönü dalgalanmaları dahil değildir.
- Olay süresince maliyet esnekliği yüksektir.
- Hikâye anlatım gücü yüksek (başlık haber olma olasılığı yüksek)
Bu da onları makroekonomik ve siyasi dalgalanmalara pozitif konveksliğe sahip olan kripto uygulamaların az sayıdaki örneklerinden biri haline getirir.
Ana rakip:
Kalshi: Amerika Ticaret ve Finans Kurulu (CFTC) tarafından düzenlenmekte olup, Kalshi, spor ve siyaset gibi olaylara dayalı Amerikan para birimi öncelikli işlemlerini desteklemektedir. Bazen Polymarket'in işlem hacmini aşmakta ve geleneksel finans dünyasından (TradFi) ilgi çekmektedir. Ancak şu anda kripto doğasıyla uyumlu likidite konusunda geride kalmaktadır.
10. "Kalça" MEV
Lider: Flashbots
Yıllık MEV Çekimi: Yaklaşık 230 Milyon Dolar
Toplam MEV Yönetimi: 1.5 Milyar Doların Üzerinde
Performans ve Eşleşme:
MEV, blok alanının görünmez bir vergisidir. Flashbots, MEV'in çıkarımını ve yeniden dağıtımını yasallaştırmış ve bunu Ethereum ve Rollup'lar için kritik bir altyapı haline getirmiştir.
Ana rakip:
- Jito: 2025'in ilk çeyreğinde MEV bahsi ve BAM aracılığıyla yaklaşık %66 Solana işlem ücretini yakaladı.
- Arbitrum: Başlangıcından beri yaklaşık 10 milyon dolarlık ücret toplamış olup, bu da MEV sermayesinin yukarı akmaya devam ettiğini göstermektedir.
İlgili Okuma:"Kalın Uygulamalar" Gidiyor, "Kalın Dağıtım" Çağında Hoş Geldiniz