Arcium, MagicBlock, Umbra, Darklake... Solana'nın inşa ettiği gizli DeFi ve AI ekosisteminin tam görünümü.

Yazar: Castle Labs

Makaleyi çeviren: AididiaoJP, Foresight News

Solana gizlilik ekosistemi hâlâ erken aşamada.

Solana'nın gizlilik konusunda biraz geride kaldığını, kendi sözleriyle, Helius CEO'su @mert ile yaptığımız görüşmede belirtti.

O zaman, olgun bir gizlilik ekosistemi nasıl olmalıdır?

Gerekli unsurlar şunlardır:

• Formal doğrulama
• Komite yok
• Değişmezlik
• Açık kaynak kod

Solana'nın benzersiz mimarisi, EVM zincirlerinden farklı bir gizlilik önceliği sunar. Mert, ZK sıkıştırma hakkında şunu özellikle belirtti: «Tabanlı rollups kullanılabildiği sürece, kalıcı bir Rollup olmadan Solana üzerinde gizlilik protokollerinin ölçeklenebilirliğini ve birleştirilebilirliğini sağlayabiliriz.»

Solana üzerindeki spesifik senaryolarda, gizlilik geliştirme açısından en ilgili iki dikey alan Neobanks ve Private DeFi'dir. Ancak araçlar ve kullanıcı deneyimi açısından, Solana hâlâ tam işlevsel ve birbirine entegre bir gizlilik ekosistemi için büyük bir boşlukta kalıyor.

Ayrıca Mert'e gizlilik teknoloji yığını hakkında düşüncelerini sorduk. Raporun da vurguladığı gibi, gizlilik, tek bir teknoloji olarak değil, tüm temel bileşenlerin nihayetinde birlikte çalışacağı bir "nihai gizlilik yığını" olarak görülmelidir. Mert'e göre, nihai çözüm, FHE (Tamamen Homomorfik Şifreleme) ile ZK (Sıfır Bilgi Kanıtı) birleşimidir. TEE ve MPC bazı kullanım durumlarında pratik olsa da, düşmanca sistemlerde yeterli güvence sağlayamaz.

Son olarak, Helius Privacy hakkında görüşünü sorduk.

Helius Privacy, Solana üzerinde ZK-tabanlı bir UTXO gizlilik katmanı olarak geliştirilecektir. Tek bir şirketin kendi tercihlerine göre dengeleri ayarlamasını sağlayacak "Zones" kullanacaktır.

Aynı zamanda, tüm genel kullanıcılar için tam anonimliği değişmez ve formel doğrulama yoluyla sunan bir açık Zone sağlanacaktır. Daha fazla ayrıntı yakında duyurulacaktır.

Yukarıdaki bağlam doğrultusunda, bu makale Solana gizlilik ekosisteminin çeşitli gizlilik zorluklarına nasıl karşı geldiğini incelemektedir.

Özel Hesaplama

Şu anda bu alanda iki ana sağlayıcı bulunmaktadır: @Arcium ve @magicblock.

İkisi de benzer bir sorunu çözüyor: gizlilik hesaplaması.

Arcium, MPC (çok taraflı hesaplama) ile her türlü veriyi işler. Veriyi parçalara ayırır ve bağımsız düğüm kümelerine dağıtır; bu düğümler birlikte sonuç hesaplar, ancak bireysel girdileri görmez. Aynı zamanda Arcium, bağımsız bir hesaplama ağı olarak çalışır ve nihai sonuçlandırma Solana üzerinde gerçekleşir; Solana, görev sıralamasını, ağ güvenliğini ve ücret ödemelerini yönetir.

Bu tüm gizlilik hesaplamaları, özelleştirilebilir ve paralelleştirilebilir yürütme ortamları olan Çok Taraflı eXecution Ortamları (MXE'ler) içinde gerçekleşir.

Hesaplama sorunlarını çözmekten daha fazlası olarak, Arcium ürünleri Solana'nın gizlilik ekosistemine genel hizmet vermektedir. Solana üzerinde gizli tokenlar, transferler ve işlemler gerçekleştirmeyi mümkün kılan Confidential SPL (C-SPL) token standardını geliştiriyorlar.

Arcium ekibinden talep kaynaklarını sorduk. Beklendiği gibi, ana kaynaklar ödeme ve kripto veri analiziydi; aynı zamanda kurumsal talep, özellikle sağlık sektöründe artıyordu—bu da kripto veri setleri üzerinde model eğitimi imkânı sağlıyordu. C-SPL, sorunsuz gizli transferler sağlamasıyla kurumsal ilgiyi daha da artırdı.

Veri açısından, Arcium, 2026 yılının Şubat başlarında Alpha ana ağına başladığında, 900.000'den fazla hesaplama ve 3,5 milyondan fazla işlem işlemiş olup, büyük artış Mayıs başlarında gerçekleşti.

Şu anda talebin büyük kısmı Umbra gibi erken dönem uygulamalarından geliyor. Gelecek birkaç hafta içinde ZINC ve Crafts gibi uygulamalar da piyasaya sürülecek ve talebin daha da artmasını bekliyoruz.

ZINC, kripto iş kanıtı madenciliği yapıyor; Crafts ise Arcium'u kullanarak kapalı teklifli ihale yoluyla başlangıç şirketlerinin hisselerinin bir kısmını adil fiyat bulma yöntemiyle tokenleştirmesine olanak tanıyor.

Arcium üzerinde geliştirilen bazı heyecan verici yeni şeyler arasında, kapatılmış tekliflerle sermaye oluşturma, fırsat pazarları, tahmin pazarlarında kripto ödeme ve diğer finansal gizlilik uygulamaları yer alıyor.

Bu durumların çoğu, kullanıcıların bile farkında olmadıkları yeni veya geliştirilmiş pazarlar yaratıyor.

Magic Block, TEE (Güvenilir Gerçekleştirme Ortamı) aracılığıyla gizlilik hesaplamasını çözerken, Arcium MPC'nin kriptografik garantisine dayanır. Ürünlerinin çalışma şekli şudur: Intel TDX, işlemelerin birleştirildiği ve işlendiği, ardından Solana'ya gönderilen bir donanım doğrulanmış kara kutu olan Private Ephemeral Rollup (PER) oluşturur.

MagicBlock, gizlilik (korunan durum), ölçeklenebilirlik (yüksek işlem hacmi), birleştirilebilirlik (Solana programlarıyla hâlâ etkileşimde kalma) ve uyumluluk (erişim kontrol katmanı) gibi özellikleri, tüm yığında korumak için geliştiricilere yardımcı olur.

İkisi de farklı yollarla sorunu çöser, ancak her ikisi de en az kod değişikliğiyle dağıtılabilir gizli sipariş defterleri, karanlık havuzlar ve gizli DeFi yolları oluşturur. Bu, DeFi, tahmin pazarları, neobanklar gibi birçok alana kapsayan Arcium üstü ekosistemde açıkça görülmektedir.

Özel Transferler ve Bakiyeler

Arcium ve MagicBlock gibi gizlilik hesaplama altyapılarının giderek tamamlanmasıyla, bu altyapılara dayalı kullanım senaryoları da artmaya başlamıştır; bunlar arasında gizli transferler yer almaktadır.

@UmbraPrivacy, Arcium'in MPC altyapısı üzerinde kurulan ilk proje. Umbra, Solana'nın Standart İlişkili Token Hesaplarının doğrudan karşılığı olan Şifreli Token Hesaplarını (ETAs) tanıtır ve bunlar şunları sağlar:

• Miktar gizliliği: İşlem miktarları Rescue şifresiyle şifrelenir.
• Bakiye gizliliği: Bakiyeler şifreli biçimde saklanır
• Gizlilikle İlgili: Gönderen ile alıcı arasındaki zincir üzerindeki bağlantıyı, engellenmiş havuz + ZK kanıtı ile tamamen kesin

Ayrıca, Umbra, tam işlem geçmişini açığa çıkarmadan kullanıcıların denetçiler ve uyum sistemlerine seçici erişim izni vermesini sağlayan uyumlu özellikler sunar. Bu, kurumsal iş akışları için ve sahip olduğu fonları kanıtlamak isteyen ancak ayrıntılı işlem geçmişini ortaya çıkarmak istemeyen kullanıcılar için önemlidir.

Gizlilik cüzdan alanında, @theprivacycash ve Hush diğer ikisidir.

Privacy Cash, Tornado tarzı gizlilik havuzlarını kullanarak SOL işlemini gerçekleştirir: Kullanıcılar SOL yatırır, bir taahhüt oluşturur ve Merkle ağacına ekler, ardından ZK kanıtı kullanarak herhangi bir alıcıya çekim yapar ve yatırım adresi ile çekim adresi arasındaki zincir üzerindeki bağlantıyı tamamen keser.

Hush, Zcash'ten ilham alındı ancak DeFi kullanımını artırdı. Kullanıcılar, SOL'ları Hush'un gizli havuzuna yatırarak bunları otomatik olarak jitoSOL'e dönüştürür ve gizliliği korurken pasif olarak staking getirisi ve MEV geliri kazanır. Havuz içinde, kullanıcılar diğer Hush katılımcılarına para transferi yapabilir, para alabilir ve Solana'nın açık defterine dokunmadan birden fazla işlem gerçekleştirebilir. Havuzdan çıkış sırasında çekimler, karıştırma yoluyla orijinal yatırımdan ayrılır. Havuz içindeki transferler için 0,01 jitoSOL ücreti uygulanır; çekimler için ise %0,5 ücret alınır. Hush, Jupiter entegrasyonuyla gizli takasları da sağlar ve yaptırımlı bölgelere coğrafi engel koyar, bu da kurumsal kullanıcılar arasında iyi bir uyumluluk imajı yaratır.

Onchain İz Yok

Gizli aktarım, şirketlerin ve kurumların blok zinciri üzerinde çalışanlara maaş ödemelerini veya gizli işlemler yapmasını sağlar. Ancak daha da ileri gitmek için, günlük blok zinciri davranışlarında (özellikle işlemlerde) gizliliği entegre etmemiz gerekir.

Her bir emir, açık AMM üzerinden verildiğinde, öncü trader'lar, takipçiler ve MEV robotları tarafından okunup kullanılabilir bir sinyal haline gelir. Şu anda Solana üzerinde bu sorunu çözmeye çalışan bazı protokoller mevcuttur.

@encifherio, Jupiter üzerinden işlem yönlendirirken işlem ayrıntılarını gizli tutan bir gizlilik odaklı DeFi arayüzüdür. Takım şunu belirtiyor: “Özel yönlendirme eklemediğimiz için, Jupiter tarafından sağlanan aynı yönlendirme ve likiditeyi kullanıyoruz; bu nedenle işlem kalitesi değişmiyor.”

Kullanıcının değiştirmek istediği tokeni paketler ve ElGamal şifrelemesiyle değişim detaylarını korur. Zincir üzerindeki kayıtlar yalnızca paketlenmiş varlık türünün durum değişimini gösterir, bu da Jupiter'in doğru tokeni yönlendirdiğini anlamasını yeterince sağlar. İşlem sayısı, taraflar, katılımcılar ve hatta işlemin gerçekleştirilmiş olup olmadığı, TEE ortamında (AWS Nitro Enclaves) işlenir ve asla açıkça yayınlanmaz. Bu, ölçeklenebilir gizli değişim sağlar.

@VanishTrade, farklı seviyelerden girmektedir. Şifreli işlem rotalarını kullanan gizli işlem altyapısı inşa etmektedirler ki bu da işlem stratejilerinin zincir üzerinde iz bırakmasını engeller. encifherio paketlenmiş tokenları ile farklı olarak, Vanish, likidite rotalarını gizleyerek işlem yapar. Ayrıca Vanish, Elliptic ve Range tarafından desteklenen Vanish Integrity Framework (VIF)’i de piyasaya sürmüştür; bu çerçeve, yasa dışı işlemlerin rotalanmasını önlemek için koruyucu önlemler içerir.

Darklake, bu kategorideki başka bir rakip olup, ZK yerel likidite altyapısı ve karanlık havuzlar inşa ediyor. zk-AMM'si, "görünmezlik kayma havuzu" olarak adlandırılıyor ve bu, AMM üzerine eklenen bir sunum katmanıdır; kayma verilerini işlem öncesi gizlemek için kullanılır. Arayıcılar, emirler gerçekleştirmeden önce niyetleri okuyamazlar, ancak sonuçları sonrasında doğrulayabilirler. Bu gecikme asimetrisi, üçlü saldırıları önlerken doğrulanabilirliği korur. Bu modeli, Arcium hesaplama katmanını kullanan gizli sürekli sözleşmeler (zk-Perps) ve proof karmaşıklığını soyutlayan Zyga adlı bir çıkarım çerçevesine genişlettiler; bu çerçeve, geliştiricilere güvenli mantık ve koordinasyon için temel sağlar. Son olarak, uygulamaların ve kullanıcıların "Proof as Intelligence" modelini kullanarak gizli bir şekilde doğrulama, bağlantı kurma ve hesaplama yapmalarını sağlayan bir altyapı protokolüne de genişlettiler.

Özel Tahmin Piyasaları

Gizli tahmin pazarları, kullanıcı stratejilerinin kolayca kopyalanarak avantaj kaybedilmesi nedeniyle daha gelişmiş bir gizlilik uygulamasıdır. Bu sorunu çözmek için protokol, tahmin pazarları için özel bir karanlık havuz oluşturmak üzere Arcium altyapısını kullanmaktadır.

@meleemarkets, gizli sipariş akışını destekleyen tahmin pazarları geliştiriyor. Arcium'un MPC altyapısı aracılığıyla sipariş defterini şifreliyorlar. Katılımcılar, sonuçlanana kadar açık piyasadaki yönlerini açığa çıkarmadan sipariş verebilir.

Özel AI (Özel Yapay Zeka)

AI ajantlarının zincir üzerinde giderek daha fazla çalışmasıyla, her sorgusu ve tükettiği her PII kalıcı olarak kamuoyuna açığa çıkacak mı?

Loyal, bu soruya merkeziyetsiz ve inceleme dirençli akıllı protokolüyle cevap veriyor. Protokol, Magic Block'un geçici Rollup yürütmesini ve Arcium'un şifrelemeli hesaplamalarını kullanıyor. Onlar, Solana üzerinde şifrelenmiş olarak saklanan ve sıkı erişim kurallarıyla korunan kullanıcı verilerini — diyalogları, sorguları, tercihleri ve etkinlikleri — koruyan zincir üstü AI oluşturuyor. Kullanıcılar, şifrelenmiş diyalog geçmişlerine sahip olabilir ve dışa aktarabilir, aynı zamanda ön uçları kendi sunucularında barındırabilir ve hiçbir veriyi kaybetmeden devam edebilir. Ayrıca, Loyal, yatırımcıların gizli bir şekilde getiri elde edebildiği gizli işlemler ve varlık yönetimi destekler.