ที่มา：a16z
แปลโดย: Felix, PANews
ยุคของการค้าเชิงตัวแทน (Agentic Commerce) ได้มาถึงแล้ว
โปรโตคอลการค้าปลีกปัญญาประดิษฐ์ (ACP) ของ OpenAI และโปรโตคอลการค้าปลีกทั่วไป (UCP) ของ Google สัญญาว่าจะนำฟังก์ชันการชำระเงินไปใช้ใน ChatGPT และ Gemini ไม่นานนี้ ผู้บริโภคหลายร้อยล้านคนทั่วโลกจะพบผลิตภัณฑ์ที่ดีกว่า อัตราการแปลงของผู้ขายจะเพิ่มขึ้น และแพลตฟอร์มจะได้รับส่วนแบ่ง 5-10%
อย่างไรก็ตาม ฟีเจอร์การชำระเงินของ ChatGPT เป็นเพียงการปรับปรุงแบบค่อยเป็นค่อยไป มันจะไม่เปลี่ยนแปลงสังคมเหมือนอินเทอร์เน็ตในต้นศตวรรษที่ 21 แต่ธุรกิจตัวแทนเปิดสามารถทำได้
เราต้องย้อนกลับไปยังทศวรรษที่ 1990 เพื่อเข้าใจสาเหตุ
มีสองเวอร์ชันของ “อินเทอร์เน็ต” ที่แข่งขันกันอยู่ในขณะนั้น
เวอร์ชัน AOL: ราคาเดียว อีเมล การพยากรณ์อากาศ เนื้อหาตรวจสอบเพิ่มเติม และในที่สุดก็รวมถึงคลังเนื้อหาของ Time Warner ทั้งหมด
โปรโตคอลเปิด: HTTP, DNS, HTML และเบราว์เซอร์ชื่อ Mosaic
เมื่อเทียบกับเวอร์ชันของ AOL Mosaic ดูเหมือนเป็นเรื่องที่ไร้สาระอย่างยิ่ง เว็บไซต์บน Mosaic มีน้อยมาก จึงไม่จำเป็นต้องมีฟังก์ชันการค้นหา แค่ดัชนีเรียงตามตัวอักษรก็เพียงพอแล้ว แปดปีต่อมา AOL ได้ร่วมผสานกับ Time Warner ในข้อตกลงการรวมกันแบบเท่าเทียมมูลค่า 350 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ตลาดได้ตัดสินใจแล้ว: เนื้อหาที่คัดสรรมาอย่างดีดูเหมือนจะเป็นทิศทางของอนาคต
แต่ไม่นานหลังจากนั้น Mosaic และโปรโตคอลแบบเปิดก็ชนะไป ทำให้อารยธรรมมนุษย์ก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเป็นทางการ ทำไมล่ะ? ลองจินตนาการดูว่าถ้าระบบนิเวศที่ปิดกั้นชนะขึ้นมาจะเกิดอะไรขึ้น
ในปี 2004 ซัคเคอร์เบิร์กต้องการก่อตั้ง Facebook เขาจึงต้องเจรจาข้อตกลงการจัดจำหน่ายกับ AOL นักศึกษาสองคนจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดต้องการสร้างดัชนีเว็บ พวกเขาจึงต้องขอใบอนุญาตจาก CompuServe ผู้หนึ่งต้องการขายหนังสือออนไลน์ในโรงรถของตนเอง เขาจึงต้องยื่นข้อเสนอแก่ทีมเนื้อหาของ MSN
พวกเขาจะพูดว่า: “กลับไปเรียนหนังสือกันเถอะ เด็กน้อยทั้งหลาย” เหตุการณ์เหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นเลย ระบบทุนนิยมดิจิทัลทั้งหมดที่เราคุ้นเคยจะไม่มีอยู่เลย
โปรโตคอลแบบเปิดหมายถึงไม่มี “ผู้ควบคุมการเข้าถึง” ผู้ที่มีเซิร์ฟเวอร์และโดเมนสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตทั้งหมดได้ พื้นที่ขอบยังคงนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่ศูนย์กลางตามไม่ทัน ซึ่งสุดท้ายก็กลายเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สร้างความมั่งคั่งที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ นี่คือหลักการพื้นฐานของทุนนิยม: นวัตกรรมเกิดขึ้นจากขอบ
กลับไปปี 1997: Tim Berners-Lee, Marc Andreessen และผู้อื่นกำลังวิจัยโปรโตคอลและเบราว์เซอร์ ในขณะนั้น การรันเซิร์ฟเวอร์ต้องใช้เงินหลายแสนดอลลาร์สหรัฐ ยังไม่ชัดเจนว่าทำไมเซิร์ฟเวอร์เนื้อหาจึงควรตอบสนองต่อคำขอจากผู้ใช้ที่ไม่รู้จัก การทำเช่นนี้มีต้นทุนสูง และไม่มีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจใดที่รู้จัก
พวกเขาสร้างรหัสสถานะข้อความชื่อ “402” ซึ่งเซิร์ฟเวอร์สามารถส่งให้ผู้ใช้ได้: “จ่ายค่าธรรมเนียมเล็กน้อยเพื่อรับเนื้อหานี้” แต่ในเวลานั้นยังไม่มีวิธีที่เหมาะสมในการชำระเงินดิจิทัล PayPal ยังไม่เกิดขึ้น และค่าธรรมเนียมคงที่ของบัตรเครดิตสูงถึงหลายสิบเซนต์ ซึ่งสูงเกินไปสำหรับธุรกรรมขนาด 1 เซนต์
อย่างไรก็ตาม อินเทอร์เน็ตก็ยังเติบโตอย่างรวดเร็ว
谷歌为互联网找到了一种独特的商业模式：广告。在传统媒体中，主要的经济关系存在于内容生产者和消费者之间。谷歌借鉴了广播的经济模式，引入了第三方：广告商。由他们来为内容生产者和消费者之间的关系付费。
การกระทำนี้ชาญฉลาดมาก ตอนนี้ผู้ผลิตสามารถแปลงความสนใจของผู้ชมให้เป็นรายได้ได้ โดยไม่จำเป็นต้องสร้างความสัมพันธ์ใดๆ กับผู้บริโภคล่วงหน้า ขณะที่กูเกิลนั่งอยู่ตรงกลางของกระแสเงินทุน ระหว่างผู้โฆษณาและผู้ผลิตเนื้อหา แล้วเรียกเก็บส่วนแบ่งในอัตราที่พวกเขาต้องการ
ดังนั้น ความต้องการในการชำระเงินขนาดเล็กจึงถูกหลีกเลี่ยง ซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์สเริ่มก่อตัวขึ้น ปฏิวัติคลาวด์คอมพิวติ้งระเบิดขึ้น และต้นทุนการจัดเก็บข้อมูลลดลงร้อยเท่า โกลเกิลกลายเป็นผู้สนับสนุนหลักของอินเทอร์เน็ตที่เสรีและเปิดกว้าง ยิ่งผู้บริโภคค้นหา越多 โกลเกิลก็ยิ่งทำเงินได้มากขึ้น ดังนั้น พวกเขาจึงลงทุนหลายพันล้านดอลลาร์เพื่อทำให้อินเทอร์เน็ตเร็ว ถูก และมีอยู่ทุกที่
ถัดมาในทศวรรษปี 2010 ทุกอย่างดูเหมือนจะไม่มีการเปลี่ยนแปลง
อัตราดอกเบี้ยต่ำ เทคโนโลยีพัฒนาช้า และระบบนิเวศที่ปิดกั้นกำลังเติบโตอย่างต่อเนื่อง
ในปี 2022 ChatGPT ได้เปิดตัว โลกกำลังจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง โมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLMs) ไม่เพียงแต่สามารถให้ผลลัพธ์เท่านั้น แต่ยังสามารถสร้างและรวบรวมผลลัพธ์จำนวนมากเหล่านี้เป็นสรุปที่กระชับและชัดเจน โดยมักไม่จำเป็นต้องสัมผัสกับเนื้อหาโดยตรง
เมื่อ GPT-4 ปรากฏขึ้น สถานการณ์ก็ชัดเจนแล้ว: ตัวแทนอัจฉริยะคือทิศทางการพัฒนาถัดไป: LLM เชี่ยวชาญในการใช้คอมพิวเตอร์เหมือนมนุษย์ และมีต้นทุนต่ำกว่า ประสิทธิภาพสูงกว่า
就这样 โครงสร้างเศรษฐกิจของอินเทอร์เน็ตเปลี่ยนไป
ตั้งแต่ปี 1997 ถึง 2024 แก่นหลักของโมเดลธุรกิจคือ “การตลาดที่ทำให้สับสน” มนุษย์มักถูกโฆษณาดึงความสนใจขณะอ่านเว็บเพจ ผู้โฆษณาจึงใช้ความสนใจที่จำกัดของพวกเขาเพื่อทำกำไร ในขณะที่เอเจนต์ระดับต่ำ/เอเจนต์ไม่ถูกดึงความสนใจ
มีความขัดแย้งที่น่าสนใจซ่อนอยู่เบื้องหลังสิ่งนี้: โฆษณาได้สร้างอินเทอร์เน็ตที่เสรีและเปิดกว้าง ขณะที่อินเทอร์เน็ตกลับก่อให้เกิดชุดข้อมูลขนาดใหญ่ที่มีโทเค็นมูลค่า 10 ล้านล้าน ซึ่งนำไปสู่การพัฒนา LLM และสุดท้ายทำให้โฆษณาเสื่อมถอย
นับตั้งแต่ GPT-4 เปิดตัว ปริมาณการเข้าชม Stack Overflow ลดลง 75% และปริมาณการเข้าชมข่าวเทคโนโลยีลดลง 60% ผู้ใช้เทคโนโลยีเป็นผู้ใช้รายแรก แต่แนวโน้มนี้จะแพร่กระจายไปยังข้อมูลทั้งหมดบนอินเทอร์เน็ตในที่สุด
ฟังก์ชันการชำระเงินใน ChatGPT ไม่สำคัญ 互联网已成为文明的广场，而传统的经济契约早已过时。
บนอินเทอร์เน็ตมีพื้นที่เล็กๆ บางแห่งที่สามารถต้านทานการรุกรานของกูเกิลได้ พวกมันเป็นเหมือน “สวนที่มีรั้วสูง” ที่มีเนื้อหาที่เป็นเอกลักษณ์แท้จริง: Facebook, TikTok และ LinkedIn เนื่องจากวิศวกรจำนวนมากที่มีรายได้สูงทำงานอย่างไม่หยุดยั้งทั้งวันและคืน ทำให้พื้นที่เหล่านี้สามารถต้านทานการดึงข้อมูลโดยหุ่นยนต์อัตโนมัติได้
แต่แนวป้องกันของสวนที่ล้อมรอบก็ถูกทำลายแล้ว ตัวแทนที่มีความสามารถในการใช้คอมพิวเตอร์สามารถจำลองการจราจรของผู้ใช้จริงได้อย่างสมบูรณ์แบบ ผู้หลอกลวงจะขาย “ยาพิเศษ” ต่างๆ ตลอด 10 ปีข้างหน้า และทุนจากถนนทราย (หมายเหตุของ PAnews: ศูนย์การลงทุนของวอลล์สตรีท) จะตามมาลงทุนเช่นกัน แต่ในความเป็นจริง ไม่มียาพิเศษใดๆ เลย กำแพงป้อมปราการถูกเครื่องบินรบทำลายแล้ว
下一步是什么？
Open Agent Commerce.
ฟังก์ชันการชำระเงินใน ChatGPT นั้นเหมือน AOL ในยุคธุรกิจตัวแทนอัจฉริยะ มันเป็นแค่รายการที่คัดสรรมา และสวนรั้วที่มีประสบการณ์ผู้ใช้ดีกว่า เพื่อขายสินค้าผ่านมัน ผู้ค้าต้องใช้เวลาหลายเดือนในการพัฒนาธุรกิจ เอกสารทางกฎหมายที่เข้มงวด แผนห้าปีที่เฉพาะเจาะจง รายได้ที่มากพอ ฐานผู้ใช้ที่แข็งแกร่ง และเรื่องราวที่ทำให้ผู้ถือหุ้นพึงพอใจเมื่อขึ้นหน้าแรกของหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ส
การค้าแบบตัวแทนเปิดกว้างนั้นเหมือนกับ HTTP ในวันนี้ มันคือชุดของโปรโตคอลที่เรียบง่าย ซึ่งทำให้ตัวแทนสามารถจ่ายเงินสำหรับสิ่งใดก็ตามที่พวกเขาต้องการ ข้อมูล การโฮสต์บนคลาวด์ การสื่อสาร และอีกหลายสิ่งที่เรายังไม่ได้จินตนาการถึง
Coinbase 的 x402 และ Tempo ร่วมกับ Stripe ได้เปิดตัว MPP ซึ่งเป็นผู้นำสองราย หลังจากที่รหัสสถานะ “402” ถูกสร้างขึ้นมา 28 ปี เราจึงมีการดำเนินการที่เป็นไปได้จริงแล้ว ค่าธรรมเนียมการทำธุรกรรมสกุลเงินคงที่บนบล็อกเชนสมัยใหม่ต่ำกว่าหนึ่งเซนต์ ซึ่งแก้ไขปัญหาค่าธรรมเนียมคงที่ที่ทำให้การชำระเงินขนาดเล็กล้มเหลวในปี 1997
ตัวแทนที่สามารถซื้อสินค้าได้เฉพาะจากผู้ขายที่ได้รับการอนุมัติล่วงหน้า เหมือนพนักงานที่ใช้บัตรเครดิตบริษัทที่สามารถใช้จ่ายได้เฉพาะกับผู้จัดหาสามราย ในขณะที่ตัวแทนที่มีโปรโตคอลเปิดกว้าง เหมือนผู้ประกอบการที่มีบัญชีธนาคาร
ไม่มี BD ไม่มีรายการอนุญาต 仅有简单的无需许可的标准。
โปรโตคอลเหล่านี้ให้ความสนใจกับสองสิ่งเท่านั้น:
ฉันควรชำระเงินอย่างไร?
ผู้ค้า: “ฉันจะแน่ใจได้อย่างไรว่าตัวแทนได้ชำระเงินแล้ว?”
LLM มีความสามารถในการเรียกใช้เครื่องมือที่ไม่เคยเห็นมาก่อน ตั้งแต่รุ่น Claude 4.5+ และ Codex 5.2+ เป็นต้นไป ตัวแทนสามารถค้นพบ API อ่านรูปแบบของมัน และใช้งานอย่างถูกต้องโดยไม่ต้องผ่านการฝึกฝนล่วงหน้า
การอภิปรายในปัจจุบันมุ่งเน้นไปที่ “ทักษะ (skills)” เป็นหลัก คุณสามารถนึกภาพมันเป็นโปรแกรมภาษาธรรมชาติที่สามารถประกอบเข้าด้วยกันเหมือนกับบล็อกเลโก้ ผู้ก่อตั้งที่ไม่มีพื้นฐานด้านเทคนิคสามารถเขียนข้อความบน Slack และทำให้มันทำงานได้เหมือนซอฟต์แวร์:
สั่งพิซซ่าจากร้านพิซซ่าที่มีรีวิวดีใกล้ๆ แล้วติดตามสถานะการจัดส่งทุกๆ 10 นาที
เปิดไฟระเบียงเมื่อพนักงานส่งของจะถึงในอีก 5 นาที
ให้เงินทิป 5 ดอลลาร์สหรัฐแก่พนักงานส่งของหากส่งถึงภายใน 30 นาที
ไม่จำเป็นต้องเขียนโค้ดหรือมีวุฒิการศึกษาด้านคอมพิวเตอร์ ตัวแทนอ่านเจตนา แล้วเขียนโปรแกรมแบบเนทีฟของคอมพิวเตอร์อย่างทันท่วงที รันมัน แล้วทิ้งมันไป การเขียนโปรแกรมจึงไม่จำเป็นต้องเป็นวิชาหนึ่ง อ่านและเข้าใจภาษาแม่ของมนุษย์ก็เพียงพอ
ทักษะเหล่านี้ใช้งานได้จริง แต่พวกมันเป็นเพียงผลิตภัณฑ์ชั่วคราว ซึ่งเป็นวิธีการแรกที่เราคิดขึ้นหลังจากพบว่าตัวแทนสามารถเรียกใช้เครื่องมือที่ไม่คุ้นเคยได้ ทักษะเหล่านี้ต้องมีคนเขียน เผยแพร่ ตรวจสอบความปลอดภัย และอัปเดต นอกจากนี้ตัวแทนยังต้องโหลดทักษะเหล่านี้ล่วงหน้า ซึ่งค่อนข้างยุ่งยาก
การอภิปรายเกี่ยวกับทักษะได้กลบซ่อนการก้าวกระโดดที่ลึกซึ้งยิ่งกว่า: ตัวแทนสามารถรวมความสามารถต่างๆ เข้าด้วยกันได้ในรูปแบบที่ไม่เคยมีมาก่อน
การซื้อพิซซ่าเป็นเพียงตัวอย่างง่ายๆ นี่คือตัวอย่างที่แท้จริงกว่า: ตัวแทนที่จัดการซัพพลายเชนของธุรกิจขนาดเล็กสังเกตเห็นว่าราคาจากผู้จัดจำหน่ายบรรจุภัณฑ์เพิ่มขึ้น 15% เนื่องจากภาษีศุลกากร มันจึงค้นหาทางเลือกในท้องถิ่นสามแห่ง ขอตัวอย่างจากแต่ละผู้จัดจำหน่าย ต่อรองราคาแบบปริมาณมาก และสุดท้ายก็เปลี่ยนผู้จัดจำหน่ายสำเร็จ ทั้งหมดนี้เสร็จสิ้นก่อนเจ้าของธุรกิจจะออกกำลังกายยามเช้า
ไม่จำเป็นต้องมีความร่วมมือกับ API ทีมจัดซื้อ หรือขั้นตอนการประกวดราคา ต้องการเพียงบัญชีที่มีเงินคงเหลือและตัวแทนที่ใช้โปรโตคอลแบบเปิด
ค้นพบ
ตัวแทนสามารถชำระเงินและรวมความสามารถได้ แต่ยังไม่สามารถค้นหาสิ่งที่ต้องการ
ปัญหาที่เหลืออยู่คือ “การค้นพบ” สำหรับตัวแทนอัจฉริยะ: “ฉันจะหาสิ่งที่ต้องการซื้อได้อย่างไร?” สำหรับผู้ขาย: “ฉันจะแนะนำบริการของฉันให้กับตัวแทนอัจฉริยะได้อย่างไร?”
AgentCash เกิดขึ้นมาเพื่อตอบโจทย์ ซึ่งเป็นบัญชีเดียวที่สามารถเข้าถึง API ทั้งหมดบนอินเทอร์เน็ต เมื่อตัวแทนถูกบล็อก ยังสามารถเข้าถึงหลายพัน API และดำเนินการต่อไปด้วยค่าใช้จ่ายน้อยมาก
สิ่งสำคัญคือ AgentCash ผสานฟังก์ชันการชำระเงินและการค้นหาผู้ค้าเข้าด้วยกัน ผู้ค้าสามารถลงทะเบียนเซิร์ฟเวอร์ของตนที่ x402scan.com หรือ mppscan.com และแสดงบริการของตนทันทีต่อตัวแทน AgentCash มากกว่า 2,000 ตัว
ในปี 1997 อินเทอร์เน็ตไม่มีโมเดลธุรกิจ และไม่มีใครรู้ว่าทำไมเซิร์ฟเวอร์จึงต้องสื่อสารกับผู้แปลกหน้า โปรโตคอลแบบเปิดและกลยุทธ์ที่เรียกว่า “โฆษณา” ได้แก้ปัญหานี้อย่างชาญฉลาด ทำให้สังคมก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัล ถึงปี 2026 กลยุทธ์อันชาญฉลาดนี้กำลังจะหายไป โปรโตคอลแบบเปิดและรหัสสถานะที่มีอายุ 28 ปีกำลังจะเข้ามาแทนที่
ยินดีต้อนรับสู่ยุคธุรกิจตัวแทนอัจฉริยะแบบเปิด
อ่านเพิ่มเติม：เข้าใจ x402 และ MPP: เส้นทางการชำระเงินด้วย Agent สองแบบ