Trong bữa sáng hôm nay, tâm trí tôi lang thang, không hiểu sao lại đột nhiên nghĩ đến vấn đề tranh chấp giá trị. Có lẽ do lâu nay, sự phát triển theo hướng tập trung hóa hay phi tập trung hóa giữa Solana và hype so với Ethereum đã khiến tôi có suy nghĩ đột ngột này. Một ý tưởng bất ngờ xuất hiện: Giá trị là hình thức cụ thể hóa dày đặc và rõ ràng nhất của nhu cầu con người; nó thậm chí không phải là “chân lý phổ quát” trừu tượng, mà là biểu hiện cao nhất của một nhóm cụ thể trong các giai đoạn và hoàn cảnh sinh tồn khác nhau. Nói cách khác, Giá trị về bản chất vẫn là sự cụ thể hóa dày đặc nhất của nhu cầu con người. Điều này có nghĩa là, nó nhất định phải đa dạng. Ví dụ, khái niệm “tự do” ban đầu được đưa ra bởi các nhà tư tưởng Khai sáng Pháp như Jean-Jacques Rousseau; mở đầu tác phẩm “Hợp đồng xã hội” của ông là câu: “Con người sinh ra tự do, nhưng rồi đâu đâu cũng thấy mình bị giam cầm”, chính là biểu hiện ý chí của tầng lớp ông đại diện — khi nhu cầu cốt lõi của giai cấp tư sản mới nổi và tầng lớp trí thức Khai sáng là thoát khỏi xiềng xích của chế độ cũ, theo đuổi sự tự chủ cá nhân và chủ quyền nhân dân. Nhưng đối với “người buôn bán rong, người lao động chân tay” (dân chúng thấp cổ bé họng), đây có phải là nhu cầu thực tế hay lớn nhất của họ vào thời điểm đó không? Trong giai đoạn chưa đáp ứng được nhu cầu ăn no mặc ấm và an toàn, liệu an toàn, ổn định và sinh tồn cơ bản có phải là ưu tiên giá trị cấp thiết hơn? Thành thật mà nói, tôi cũng không biết câu trả lời cho những câu hỏi trên, mỗi người đều có câu trả lời khác nhau. Trong thời đại đầy cực đoan hôm nay, bất kỳ sự khác biệt nhỏ nào cũng có thể kích hoạt xung đột cực đoan. Môi trường thông tin hiện tại (các thuật toán đề xuất, phòng vang) khiến mọi sự khác biệt tinh vi đều nhanh chóng trở nên cực đoan. Cả hai phía đều coi “biểu hiện nhu cầu cao nhất” của mình là “chân lý tuyệt đối”, trong khi đối phương trở thành mối đe dọa — khác với đơn thuần là “vấn đề lập trường”, cảm giác giống như một sự chiếu rọi tập thể do nhu cầu chưa được đáp ứng rộng rãi. Thời đại thực sự bao dung ít nhất vẫn còn cực kỳ hiếm hoi cho đến khi AI nâng cao đáng kể nhu cầu của con người. Tuy nhiên, nếu AI không thể lan tỏa một cách trơn tru đến đa số nhóm người, có lẽ đây sẽ lại là một thời kỳ hỗn loạn trong lịch sử nhân loại.